и. д. от куолаа =.

сэргэҥнээ диэнтэн холб. туһ. Алексей Ойуурап киирдэ
Дьон сэргэҥнэһэ түстэ, Кулуутап оннуттан кэлэн дорооболосто, Михаил Семёнович тоҥхоҥноото. Амма Аччыгыйа
«Кини туһунан мин кыратык билэбин», — диэтэ үөһэ сытар киһи. Биһиги бары сэргэҥнэһэ түстүбүт. А. Фёдоров
Таһыттан сирэйэ-хараҕа бэркэ турбут Сөдүөркэ киирдэ, аан аттыгар туран: «Куолаа, таҕыс эрэ таһырдьа, кэпсэтии баар», — диэтэ. Дьон муодарҕаан сэргэҥнэһэ түстүлэр. «ХС»

I
даллай диэнтэн холб. туһ. Бары эмээхсин диэки көрбүтүнэн, даллаһан хааллылар. Амма Аччыгыйа
Иккиэн куолаан хатыҥ туоһуттан холбоҕор муостаах далласпыт кулгаахтаах ынахтары кырыйан оҥороллоро. Г. Угаров
Уолаттар ах баран, даллаһан турдулар. ТВ ОСКОСС
II
дьүһ. туохт. Ыраахтан улаатан багдайан көһүн. ☉ Казаться издали огромным
Сотору-сотору ойуун куоҕастара, өксөкүлэрэ даллаһан тураллара көстөр. Н. Якутскай
Улахан куорат чугаһаабыта ала бэлиэ: үрдүк күүрүүлээх уот остуолбаларын атахтара даллаһаллар. НТГ СУоС

аат. Элбэх буолан кими эмэ көмөлөөн куолааһын. ☉ Нас тупление, нападение на кого-л. сообща с кем-л.
Бу дьоннор хас мунньах аайы уларса сылдьан мөрөйдөөһүннэрэ, соруйан миигин салалта түһүлгэтиттэн туоратарга дьон санаатын түмэ са тааһын этэ. В. Протодьяконов
Бу урук ку курдук ыла-ыла, наар биир киһини мөрөйдөөһүн буолбатах. В. Яковлев
Куһаҕан дьон түмсэн мөрөйдөөһүннэрэ к үү ст ээх сан аа лааҕы да и э ҕэҥнэтиэхтэрин, тумнар, чугуйар, атаҕынан күрүүр эҥин курдук быстах өйгө-санааҕа киллэриэхтэрин сөп. ПБН КДьСО

туохт. Элбэх буолан көмөлөөн кими эмэ куолаа. ☉ Наступать, нападать на кого-л. т ол п ой , и зв од и т ь, т е рзать кого-л. всем миром, сообща
[Мунньах ха олорооччулар] бары мөрөйдөөбүттэригэр Новгородов олус ыгымсыйан оҕолуу марылаччы ытаан барда. Эрилик Эристиин
Айдар дьиэлээри гыммытын, оҕонньордоох уолу икки өттүттэн мөр ө й д ө ө н ыыппатылар. Н. Лугинов
[Уолат тар] и к к и э н к и к с э -к и к с э н а а р к иһини мөрөйдүүллэр, куттаан тахсаллар. В. Яковлев
△ Элбэх буолан тугу эмэ бул, буулаа, сүгүннээмэ (кыыллары этэргэ). ☉ Преследовать кого-л. сворой, стаей
Сарсыарда боруҥуйга туран табаларын хомуйа бараллар. Табаларын баҕар түүн бөрө мөрөйдөөбүтэ буолуо. Амма Аччыгыйа
Дэриэбинэ ыттара бу билбэт ыттарын маҥнай туоратыах, атаҕастыах курдук мөрөйдөөн көр өн баран, аһыылара олус сытыы ларын билэн, тохтообуттара. «ХС»
ср. монг. мөрий ‘ставка, заклад, пари’, кирг. мөрөйлөш ‘состязаться (в беге, в скачках)’

даҕ.
1. Туох да быыһа-арда суох, биир ньыгыл, кэлим, биир килэгир (туох эмэ кытаанаҕы этэргэ). ☉ Без каких-л. зазоров, цельный (о чём-л. твёрдом)
Кэтириинэ чой курдук буор чааскыны ылан остуолга уурар. Эрилик Эристиин
Кинээс …… чой курдук сүүһэ тиритэн килэбэчиҥнээтэ. А. Фёдоров
Түптэлэс тымныыга тохтуом да — тоҥуоҕум, Турбутунан чой муус остуолба буолуоҕум. «ХС»
Куорат туруохтаах сирэ олус табыгастаах, ньыгыл чой таастан турар. «Кыым»
2. көсп. Ону-маны ырыҥалаабат, тугу да ылыммат, аҥала. ☉ Бестолковый, тупой, глупый
Кини …… утары көрбөт, чой кулут буола илик киһи, үлэ көлөтүн курдук хаһыы улаханынан, охсуу күүһүнэн түргэтээбэт. Амма Аччыгыйа
[Кока:] Тугу да өйдөөбөппүн. [Сахаар:] Дьэ, үчүгэй да чой киһигин доҕор. Суорун Омоллоон
Пилоттар, дьэ, чой дьон буолан биэрдилэр, букатын өйдүү сатаабаттар. А. Кривошапкин (тылб.)
♦ Чой орой (бас, төбө) — тугу да өйдөөбөт, ылыммат, акаары. ☉ Дубовая голова, чугунный лоб
Ол биһиги чой оройбут толкуйа диэхтээн, баһа биллэр ини. Далан
Ыл, Даарыйа, бу киһини куолаан аһаҕас соҕустук саҥарыах, оччоҕо эрэ бу чой бас өйдүүһү. «ХС»
Ону [бэлиитикэни] өйдөөбөт киһи эбэтэр муус сүрэх, эбэтэр чой төбө эрэ буолуон сөп. П. Егоров
ср. тюрк. чой, шой ‘твёрдый, окрепший’, тув. тей ‘макушка (головы)’