сыһыан т. Саҥарааччы этиллэр санааҕа олох солуута суох, сириллэр-сэнэниллэр диэн сыһыаннаһарын көрдөрөр. ☉ Выражает отношение говорящего к высказываемой мысли как к недостойной и заслуживающей осуждения, пренебрежения
Онньойо сытыйан, киһи күлүүлээххин баҕастааххын! Эн да олбуоруҥ холоон! Амма Аччыгыйа
Кыайан ыабаккын диэбиттээххин баҕастааххын. Бэрт киһи эн ыа ээ. А. Федоров. Арр-дьаалы! Барры-баррыта! Бэл маҥайкаан аллаах Сүбэлээх баҕастаах! Эһигини истээри Эһэ буолбут үһүбүөн! Киэрр!.. П. Тобуруокап
△ Өссө диэн сыһыан тылы кытта туттулуннаҕына, ордук күүскэ кыбдьырыныы-кыыһырыы дэгэттэнэр. ☉ Употребляясь с модальным словом өссө, приобретает оттенок еще более сильного раздражения говорящего
Өссө ханнык эрэ үрдүкү инженернэй психология туһунан куолулаахтар баҕастаахтар! Н. Лугинов
Көр эрэ маны! Охсуһууну, күлүгээннээһини тэрийэ-тэрийэ, өссө манна кэлэн саҥалаах баҕастаах. «ХС»
Өссө гостиницалаах баҕастаах! Н. Габышев
△ Ээ диэн эбиискэни кытта сэниир суолтата ордук күүһүрдүллэр. ☉ С частицей ээ более усиливается пренебрежительное значение
Ити дьүһүннээх бэйэтэ эмиэ өһүргэстээх баҕастаах ээ! Амма Аччыгыйа
Өссө уордайардаах баҕастаах ээ! Амма Аччыгыйа

туохт.
1. Бөҕөтө суох, алдьанымтыа буол. ☉ Становиться непрочным, ломким, хрупким, слабым
Марбаала диэн соҕотох эмээхсин бүтүн бөһүөлэккэ чанчарыгынан аатырар. «Таҥас сууйдахха кэбириир», — диэн куолулаах эбит. Л. Попов
Искусственнай солко илиттэххэ улаханнык кэбириир. Дьиэ к. Тыал күүһүрдэ
Өрүс мууһа кэбирээтэҕэ. «Кыым»
2. көсп. Мөлтөх туруктан, мөлтөө-ахсаа (доруобуйа туһунан). ☉ Стать подверженным всяким болезням, хворям, ослабеть (о здоровье)
Кини тиийиммэт усулуобуйаҕа үөрэнэ-үөрэнэ, олус күүрүүлээхтик үлэлээн, төрүкү кэбирээбит доруобуйатын үгдэриппитэ. КНЗ ТС
Любовь Федоровна төһө даҕаны уруккутун курдук оҥорорун оҥоро, дьаһайарын дьаһайа сырыттар даҕаны доруобуйата кэбирээбитэ. ПНИ АДХ
Аармыйаҕа барарыгар ыарытыйар этэ. Ол иннинэ сэлликтээн улаханнык кэбирии сылдьыбыта. «ХС»
3. көсп. Барыны бары олус чугастык ылын, уйадый. ☉ Принимать все близко к сердцу, стать чувствительным, впечатлительным
Доҕорбун аһыйан, дьэбир соҕус бэйэм, кэбирээтим. Ф. Софронов
Сааһыран истэҕим аайы кэбирээн иһэбин. Тулуйан көрбөт да буолан хааллым. В. Яковлев
[Оппуон оҕонньор:] Ол аанньанан ытаабат. Соҕотохсуйа санаан, кэбирээн ытыыр. «ХС»
ср. др.-тюрк. кеврэ ‘слабеть’

I
көр сууйулун
Атаҕым аннын көрбүтүм, саамай аччыгыйа биир ый бэтэрээ өттүгэр сууллубатах муоста быһыылаах. Софр. Данилов
Марбаала …… таҥас суулуннаҕына кирэ-хоҕо, бөҕө-сыыһа ордук харахха көстүмтүө диэн куолулаах эбит. Л. Попов. Эн көстүүмүҥ эмиэ сууллан, быаҕа ыйанан турарын көрбүтүм. Н. Семёнов
II
туохт.
1. Турар эбэтэр олорор сиргиттэн, тирэххин сүтэрэн охтон түс. ☉ Падать сверху; валиться с ног. Ээ, утуйа сыттахпына үрдүбэр мас сууллубута. А. Сыромятникова
Болот «өллүм» диэн хаһыытаабытынан сонно турбут сиригэр суулунна. Н. Заболоцкай
△ Аллара түс (сулус туһунан). ☉ Сорвавшись, падать вниз (о звезде)
Сулус сууллара, Хаар ыһыллара, Сайылыкка чыычаах ыллыыра …… Оҕом саҥата буолан, иһилиннэ. Л. Попов
Кини …… элбэхтик сулустар сууллалларын көрбүтэ. Г. Угаров
Сурулуу сууллаллар сулустар, Оҥойо уолаллар далайдар. Айталын
2. Сиҥнэн, көөрөттөн түс. ☉ Обрушиваться, обваливаться
Мин улаханнык куттанным: аны ампаар сууллан киһини баттыа дии санаатым. Н. Неустроев
Уолака эрэ …… суулла турар дьааҥы тааһыгар баттатан өлбүтэ. Суорун Омоллоон
Оһоҕун чанчыктара били өр туран сууллубутун кытта абырахтыы охсубут. Н. Заболоцкай
3. көсп. Дьаһайар кыаххын, күүскүнуоххун сүтэр, хоттор. ☉ Быть свергнутым, низложенным
Ыраахтааҕы хараҥа олоҕо хайаан да сууллуо. Амма Аччыгыйа
Көрдөһүөм кэриэтин көмүллүүм. Хоҥкуйуом кэриэтин сууллуум. Софр. Данилов
Ыраахтааҕы былааһа, баай-тойот былааһа сууллара чугаһаан турар. М. Доҕордуурап
4. көсп. Күргүөмүнэн, халҕаһанан ханна эмэ бар. ☉ Гурьбой, всем миром идти куда-л. [Тустуу буоларын] истибит дьон эдэрдиин-кырдьаҕастыын бары онно сууллубуттар. Саха сэһ
1977
Нэһилиэк аҥаара сууллан кэллэ. Болот Боотур
Сураҕа, бары бүрүстүүпүнньүктэр куоракка сууллубуттар. Р. Кулаковскай
♦ Сирэйэ-хараҕа сууллубут (суулла өспүт) көр сирэй-харах
«Тугу?» — Максим сирэйэ-хараҕа суулла өһөн нэһиилэ ыйытта. Н. Лугинов
Эмээхсин уолаттар сирэйдэрэ-харахтара сууллубутун көрөн, бэйэтэ да соһуйда. В. Яковлев
Быраканьыар сирэйэ-хараҕа суулла өһөн, киһи эрэ буоллар …… сирибуору кымаахтыы сылдьар киһи буолан хаалла. В. Ойуурускай. Тоҕо сууллан — күргүөмүнэн, халҕаһанан. ☉ Гурьбой, толпой
Сарай таһыгар олорор тойоттор бары аллара биэрэккэ тоҕо сууллан киирдилэр. Эрилик Эристиин
Биирдэ Күндүл бөһүөлэгэр бөртөлүөт тараадыйан кэлбитэ. Бөһүөлэк дьоно бары онно тоҕо сууллан тиийбиттэрэ. И. Федосеев
Бөһүөлэк дьоно биэрэккэ тоҕо сууллан киирбиттэрэ. С. Тумат
ср. туба. дьугул ‘валиться, повалиться’, кирг. жыҕыл ‘сваливаться; упасть; быть повергнутым; быть побеждённым’