м. 1. собир. куруҥ, куруҥах; 2. с. х. (время перед отёлом) уолуу кэмэ (хол. ынах уолара).

көдөр тиит — куруҥах. ☉ Сухое дерево, сухостой. Көдөр тиити үрдүнэн айанныыр баар үһү (тааб.: суор)

дорулаа диэнтэн дьаһ
туһ. Ханна эрэ хаппыт мутугу тоҥсоҕой дорулатта. Е. Неймохов. Тоҥсоҕой куруҥаҕы омуннук дорулатар. В.Миронов

сырсыалаа диэнтэн холб. туһ. Куруҥах маһынан төлөннөр туора-маары сырсыалаһаллар. НЕ ТАО
Күнү кытта сырсыалаһа үлэлиир киһи кини баар. «ХС»

дьүһ. туохт. Түүгүн сахсатан дьоһуннаахтык олоро түс. ☉ Важно усесться, взъерошив перья
[Тойон кыыл] Үрүҥ туллук өйүөлэнэн Тус соҕурууттан Көтөн чолойон кэлэн, Чогдоон хара тыатыгар Тоҕус куруҥах баһын Холбуу тардан ылан, Дьохсос гына олоро түстэ. Саха нар. ыр. I

даҕ. Маҥана баһыйар бороҥ, сырдык бороҥ. ☉ Светло-серый, бледно-серый
Күөх халлааҥҥа өрө хороһон турар кубалаҥ куруҥах мастардаах куруҥ тыалары аастылар. Күндэ
Айанньыт кубалаҥ былыттар үөһэнэн холкутук усталлар. Кутаа т. Кубалаҥ үгүс балааккалар Кутаа тула чуоҕуспуттар. Саһарҕа

туохт. Уокка оттор маһы бэлэмнээ (кэрдэн, хайытан). ☉ Рубить лес на дрова, колоть дрова, заготовлять дрова
Биэс-түөрт көтөх кэриҥэ маһы мастыырбын аҕай кытта, куруҥаҕым бүтэн хаалла. Н. Неустроев
Субу сиргэ олорорго уотта оттуҥ, маста мастааҥ. Күннүк Уурастыырап
Микиитэ дьиэлээх эмээхсини кытта тахсан хонук маһы мастаан киллэрэн кыстаата, үстэ муус кил лэрэн кэбистэ. Амма Аччыгыйа

сыһ. Сылбах курдук. ☉ В беспорядке, как попало
Синньигэс куруҥах титириктэри илиитинэн турута тыытан, хас да сиргэ сылбахтыы кыстаабыт. Күннүк Уурастыырап
[Сэриигэ] дьоннор икки өттүттэн сылбахтыы охтоллоро. И. Федосеев
Киэһэ сылайбыт оҕолор эргэ ампаар буоругар тэлгэммит солуома үрдүгэр сылбахтыы охтоот утуйан хаалаллар. И. Егоров

1. аат. Өрт уотугар умайбыт тыа. ☉ Выжженный лес
   Хаалбыта ынаҕы сайдаабыт Кучулаах, лааҥкылаах куруҥум. Күннүк Уурастыырап
   Уот сиэбит куруҥун ортотугар Соҕотоҕун суодуйан турар Хара муҥурааты көрөөччүгүн дуо? И. Гоголев
2. даҕ. суолт. Хаппыт мастаах (ойуур). ☉ Засохший, высохший (лес)
   Ыарҕа маардары, бадарааннары, күөх халлааҥҥа өрө хороһон турар кубалаҥ куруҥах мастардаах куруҥ тыалары аастылар. Күндэ
   ◊ Куруҥ аһа көр моонньоҕон II. Куруҥҥа хас да сыл буолан баран куруҥ аһа [моонньоҕон] үүнэр. Куруҥ мас — хаппыт мас. ☉ Засохшее дерево
   Куруҥ мас курдук кумаланан сыталларын көрөн баран улахан уол урукку куолутунан ытаабытынан барбыта. ПЭК ОНЛЯ I. Куруҥ ото — кучу диэн курдук. Былыр куруҥ отун чэй ооннугар иһэллэрэ
   др.-тюрк. хурынч ‘сухость’, кирг. курум ‘сажа, копоть’, каракалп. курым ‘копоть’

1. быһ. суох солб. аат. Хас да, аҕыйаҕа суох (хом. суолт.). ☉ Некоторое количество, немало, сколько-нибудь (собир.)
   Кинини төһө эмэ киһи ситэн ааста, төһө эмэ киһи көрүстэ, хас да киһи, туоруох бокуой биэрбэккэ, түҥнэри көтө сыста. А. Софронов
   [Маня:] Көр, эн төһө эмэ ынаҕы ыатыҥ да, хайдах курдук ырааскыный, оттон миигин көр эрэ: киһи чугаһаабат киһитэбин. С. Ефремов
2. сыһ. суолт. Сөп соҕустук, балачча, син. ☉ В достаточной степени, достаточно, довольно
   Халлаан төһө эмэ сырдаабытын үрдүнэн, түүтэх-түүтэх уоттар, чаҕылхай баҕайытык, күлүмкүлүм гыннылар. Т. Сметанин
   [Марба] иннигэр төһө эмэ өр сытыйан сытар сытынньаҥ мастары, күөрэ-лаҥкы түһэн турар куруҥах мастары үрдүлэринэн үөл тииттэр үөһээ халлааҥҥа өрө өрөһөлөнөн тахсан тураллара. Күндэ