куһугураа диэнтэн дьаһ
туһ. Онтон, бэчээтин кэккэлэччи уура-уура, илии баттаан куһугуратан истэ. Софр. Данилов

даҕ. Төгүрүктүҥү быһыылаах, төгүрүктүү иэҕиллибит. ☉ Похожий на круг, округлённый
Кулгааххар [балык] төбөҥ үрдүнэн төгүркэй сурааһын оҥороро, эрчимнээхтик мөхсөн куһугураан ааһар дьикти, сүрэҕи долгутар тыастара эрэ иһиллэрэ. Н. Заболоцкай

бар диэнтэн тиэт
көрүҥ. Ол курдук кыратык барбахтаабыттара. Амма Аччыгыйа
Барбахтыырбытын кытта аны тииҥ тииккэ өрө куһугураан таҕыста. Далан
Биэрэстэ кэриҥин барбахтаабытын кэннэ кубалаҥ мастардаах куруҥ ортотугар быыкаайык дьиэ оҕото көһүннэ. Күндэ

орт диэнтэн атаах. Күһүҥҥү кус кыната сааскылыы куһугураабат
…… Саҥа көппүт мөлтөх дабыдаллаах оҕо кус онтон ордоохтуо дуо? Далан
Кылыгыр тыына эрэ Кыл саҕаттан ордоохтоон, Таастаахаппыт бэйэтэ Таһырдьаны дьэ булла. Р. Баҕатаайыскай

сыһ. Олус сэргэхтик, дьороҕойдук (тутун-хабын). ☉ Оживлённо, бойко (вести себя)
Маска тииҥ куһугуруу сүүрэн тахсан сэргэх баҕайытык чэрэс-ирэс көрбөҕөлөөн көстүөҕүнээҕэр, сыа хаар үрдүгэр даҕаны суолиис суоҕа. П. Аввакумов

I
куһугураа диэнтэн холб. туһ. Онтукаларыттан [хаһааммыт тэллэйдэриттэн] көҥөөн дуу, көннөрү көрүлээн дуу, тииккэ тииҥнэр куһугураһа ойбохтууллар. Амма Аччыгыйа
Сыллар күһүҥҥү кус үөрүн кытта көттөр көтөн куһугураһан испиттэрэ. Софр. Данилов
II
даҕ. Иһиирэрдиҥи тыастаах (хол., кынат тыаһын этэргэ). ☉ Со свистящим шумом (напр., о полете уток)
Кутар ардах — куп-курулас, Кус айана — куһугурас. Күннүк Уурастыырап

куһугураа диэн курдук
[Чыычаах] Суһуктуйбут халлааҥҥа Суһугуруу көппүтэ. Суорун Омоллоон
[Амма Аччыгыйа] түүн соҕотох көтөн суһугураан иһэр куһу сүрдээх үрдүктэн сууһаран соһутааччы. «ХС»
[Чучунаа] Саасчаана иһэрин көрөн, иһиирэ-иһиирэ үөһэттэн аллараа диэки сурулуу, суһугуруу турар. «ХС»
ср. тюрк. сызык ‘свистать’, сызҕыр ‘свистеть, шипеть’

хаптай диэнтэн көстө түһүү. Тииҥ өрө куһугураан тахсан тиит чыпчаалын арыый анныгар тиийэн чөрөс гына олоро түстэ, хаптас гынан, кирийэн хаалла. Амма Аччыгыйа
Быыллаах буор суолга курсаннар бары хаптас гынан сыттылар. Н. Якутскай
Оҕолор бүтэй аннынан хаптас гынан дьиэлэр диэки сырсаллар. С. Федотов

тыаһы үт. т. Ыттар охсуһар саҥалара. ☉ Звуки, издаваемые дерущимися собаками. Икки ыт утарыта көрсөн, ар-бур бөҕө буолла
□ Тииҥ маска куһугураата да, ыт ар-бур үрдэ. ЕНВ СТ
Сабараанньа ойоҕоһугар утуктуу сыппыт тэллэх ыта соһуйан «ар-бур» диэбитинэн утары ыстанна. Е. Неймохов
Атын дьон иһэллэрин билэн, ыттар ар-бур бөҕөнү түһэрбитинэн биһиэхэ утары сырсан кэллилэр. В. Арсеньев (тылб.)
♦ Ар-бур буол (дэһис) — кими эмэ кытта кыыһырыс, этис. ☉ Ссориться, ругаться с кем-л. [Үрэкиин оҕонньор эмээхсинэ Ааныкалыын] саастарын тухары биирдэ «ар-бур» дэһиспэккэ, өрүү өйдөһөн, өйөһөн-убаһан олорбуттара. Болот Боотур
Этиспэтэх, охсуспатах Иллээх, сэмэй бэйэлэрэ Ити курдук Дьэбдьиэй, Ылдьаа Иирсэн ар-бур буоллулар. Күннүк Уурастыырап

тыаһы үт. туохт.
1. Чаастатык хатыланан, бүтэй биир тэҥ тибийэн, либийэн эрэр курдук тыаһаа (хол., ат туйаҕын тыаһа). ☉ Производить ровный, равномерный, дробный звук (напр., стук копыт)
Уол иһиллээн көрбүтэ, кэннигэр ыраах эккирэтэн иһэр аттар туйахтарын тыаһа батыгыраата. Н. Габышев
Ат туйаҕын тыаһа хаппыт буор суолга батыгыраан иһиллибитэ. Н. Түгүнүүрэп
Аарыктаах ат баһын быатын тыаһа Айдаарда-куйдаарда, Айгырастаах кымньыы тыаһа куһугураата, Аллаах ат сылгы Атаҕын тыаһа батыгыраата. Күннүк Уурастыырап
2. Иһиллэр иһиллибэттик бэйэҥ бэйэҕэр элбэҕи саҥар, кэпсэт. ☉ Говорить, бормотать про себя быстро, тихо и невнятно
Тимабыт мэкчиргэ курдук батыгыраа да батыгыраа. И. Гоголев
Эмээхсин бэйэтин кытта бэйэтэ кэпсэтэн батыгырыы турда. Айталын. Тэҥн. ботугураа