прил. 1. (слабый) кыра кыахтаах, кыра кыамталаах; маломощный двигатель кыра кыамталаах хамсатааччы; 2. (бедный) кыаммат, кыра; маломощное предприятие кыра предприятие.

гетеродин (көмө тыбыллары (частота) үөскэтэр кыра кыамталаах генератор. Радиотехникаҕа киэкник туһаныллар.)

прил. 1. модун күүстээх, модун; мощный подъём народного хозяйства норуот хаһаайыстыбатын модун өрө көтөҕүллүүтэ; 2. горн, (массивный) халыҥ; мощный пласт каменного угля таас чох халыҥ араҥата; 3. тех. улахан кыамталаах; мощный двигатель улахан кыамталаах хамсатааччы.

мотовоз (кыра кыамталаах (50-300 а. к. күүстээх) ис умайыылаах хамсатааччылаах локомотив. Үксүгэр мае бэлэмнир үлэҕэ уонна карьердарга туһаныл-лар.)

соһор трактор, массыына (тыа хаһаайыс-тыбатын, суолу туту у холбонуллар тэриллэрин итиэннэ буускалары соһор көлөһөлөөх эбэтэр тиһиликтээх тимир көлө. Таһаҕас массыыналарынааҕар улахан кыамталаах уонна хамсааһыны тиэрдэр механизма кылгас.)

суксурҕаһыт, буксуурдьут (көлүөһэлээх эбэтэр тиһиликтээх массыына. Авто-массыынатааҕар ула-хан кыамталаах, суола суох сиринэн сылдьыан сөп. Сүксурҕаны (прицеп), атын да техниканы соһор.)

субул. тыас туохт. Үрүт-үөһэ «туут-туут» гынан тыаһаа (хол., кыра кыамталаах мотуору этэргэ). ☉ Производить, издавать частый, приглушённый стук (напр., о маломощном моторе)
Кыра мотуор тыаһа, сүтэн хаала-хаала, туутугуруур, улам чугаһаан кэлэр. «ББ»

бульдозер (1. Трактор иннигэр олордул-лар кэтит быһахтаах оноһук. Итинник оноһук олордул-лубут тракторын бэйэтин эмиэ Б. дииллэр. Б. сири дэхсилииргэ, буору чугас астарарга, хаһа түһэргэ экю туһаныллар; 2. Халыҥ суон тимири өҕүлүннэрэргэ эбэтэр араастаан эллииргэ, лиис тимири быһыта баттыырг3 аналлаах улахан кыамталаах станок.)

I
1.
уһаар I диэнтэн атын. туһ. Саха Өрөспүүбүлүкэтин соҕуруу өттүгэр үрдүк кыамталаах элэктэриичэскэй күүс оҥоһуллуохтаах, тимир уһаарыллыахтаах. «Саха с.». Бу хомус сыҥааҕа уонна ортотунааҕы тимирэ уһаарыллыбыт тимиртэн чараас гына таптайан баран, ыһыынан быһан оҥоһуллубут. ЧАИ СБМИ
Ол эрээри, киһи үлэҕэ буһар-хатар, ыстаал уһаарыллан, хатарыллан ыстаал буолар. «ХС»
2. көсп. Эт-хаан, өй-санаа өттүнэн буһан-хатан, иитиллэн таҕыс. ☉ Становиться более выносливым, крепким, закаляться
[Дьуона:] Дьэ, доҕоттоор, оҕонньорбут букатын атын киһи буолан, саҥалыы уһаарыллан кэлбит. Суорун Омоллоон
Охсуһуу уотугар, күүстээх үлэҕэ Уһаарыллан буста-хатта кини. Күннүк Уурастыырап
Манна [лааҕырга] үөскүүр ийэ дойдуга туохтааҕар да күүстээх таптал, манна уһаарыллаллар сир дьиҥнээх хаһаайыннара. «ББ»
II
уһаар II диэнтэн атын. туһ. Уһаарыллыахтаах маһы бэлэмнээтилэр

даҕ.
1. Эт-хаан өттүнэн чэгиэн, күүстээх. ☉ Физически сильный, здоровый, крепкий, мощный
Сиэгэн бэйэтин ыйааһыныттан хас эмэ төгүл ыараханы сүгэн илдьэр кыахтаах бөҕө кыыл. «ХС»
2. Тулуурдаах, кытаанах характердаах. ☉ Обладающий твердой волей, стойкий
[Саха норуота] кыахтаах, дьөрү кыаҕын таһынан да буоллаҕына, үтүөнү үтүөнэн боруостуу сатааччы. Суорун Омоллоон
Кыахтаах киһи, кытаат. Биһиги эмиэ үтүктэ таарыйа тугу эмэ оҥоро сатаан көрүөхпүт. Н. Лугинов
3. Баайдаах-дуоллаах, үптээх-астаах, дэлэгэй олохтоох. ☉ Обеспеченный, материально благополучный
Бүгүн манна кыахтаах ыаллар оҕолоро мустубуттар. Р. Баҕатаайыскай
Үлэһит ийэлээхаҕалаах, кыахтаах ыал ыччаттара …… дьалаҕайдык, сатаҕайдык үөрэнэллэр, ол эрээри хайаатар да кулаан-сабаан үрдүк үөрэх дипломун ылан тэйэр эрэмньилээхтэр. Н. Габышев
Аҕата — албакаат эрдэ өлөн, кыахтаах соҕустук олорбут ыал кырыымчык олохтонон барбыта. ПНИ АДХ
4. Үчүгэй туруктаах, баай, сайдыылаах (хаһаайыстыба эбэтэр ханнык эмэ хаһаайыстыба салаата). ☉ Успешно развивающийся, преуспевающий, процветающий (о хозяйствующем субъекте)
[Хоодуотап:] Арай биһиги холкуоспут улахан кыахтаах буоллун, ити биһиги үлэлээбит сирбитигэр хамбаайын үлэлээтин, оччоҕо биһиги холкуоспут судаарыстыбаҕа бастыҥынан бурдугу туттарыа этэ. С. Ефремов. Билигин холкуостар үгүстэрэ бөдөҥ, экономика өттүнэн кыахтаах, техниканан үчүгэйдик сэбилэммит хаһаайыстыбалар буолбуттарын кэннэ чыҥха атын балаһыанньа үөскээтэ. «Ленин с.»
5. Туох эмэ туспа дьоҕурдаах, хайдах эмэ дьайар күүстээх. ☉ Обладающий какими-л. способностями
Кырдьык даҕаны, киһи аймах дэлэгэй кыахтаах. Амма Аччыгыйа
[Марфа Николаевна:] Төрөппүт киһи мин билэбин, оҕом туох үлэҕэ кыахтааҕын. С. Ефремов
Ким хайдаҕын үчүгэйдик билэр Илья Иванович бэйэтэ талааннаах уонна кыахтаах киһини эндэппэккэ билэрэ. АҮ
6. Модун күүстээх, модун. ☉ Сильный, мощный, могучий. Урут Сэбиэскэй Сойуус модун күүстээх обороналаах улахан кыахтаах дойдулар ахсааннарыгар киирэр этэ
△ Улахан кыамталаах, күүстээх. ☉ Обладающий большой мощностью, сильный, мощный
Тыа хаһаайыстыбатын предприятиелара ордук кыахтаах тыраахтардарынан уонна мелиорацияҕа тупсарыллыбыт техниканан сэбилэниэхтэрэ. ЭБТ
Былааны таһынан уон модун кыахтаах ретрансляционнай телевизионнай ыстаансыйалары үлэҕэ киллэрэргэ. «Кыым»