Якутские буквы:

Якутский → Якутский

кыбытылын

кыбыт диэнтэн атын
туһ. Биир сарсыарда старшина Аликин кыраныыссаттан заставаҕа төннөн иһэн, суол ортотугар маска кыбытыллыбыт суругу булан аҕалбыта. Н. Якутскай
Буор сыбахтаах, туоска кыбытыллан тигиллибит таастаах түннүктэрдээх кыракый туруору балаҕан таһыгар …… хас да уол тэлгэһэҕэ, күөх окко мустан олорор. В. Протодьяконов
Икки ыстаал пластинкаҕа кыбытыллыбыт алмаас кыракый кристала металы дөбөҥнүк быһар. БК БК

Еще переводы:

тэрмэмиэтир

тэрмэмиэтир (Якутский → Якутский)

аат. Салгын баттааһынын биитэр туох эмэ дабылыанньатын кээмэйдиир оҥоһук. ☉ Термометр
Кыыс тэрмэмиэтири, түүн оттубут оһоҕун көрүтэлээн баран, тахсан барда. А. Фёдоров
Саҥа төрөөбүт оҕону сууйарга маргааҥка, уу тэмпэрэтиирэтин кэмниир тэрмэмиэтир баар буолуохтаах. ЭХК. Тэрмэмиэтири оҕо хонноҕун анныгар биитэр быттыгар кыбытыллар. Дьиэ к.

хохудал

хохудал (Якутский → Якутский)

даҕ. Кураантан эбэтэр уоттан кууран мутуктара, лабаалара тоһутталанан түспүт, хаппыт (мас). ☉ Засохший, горелый (о дереве, ветви и листья которого подсохли, подгорели от сильного зноя или пожара)
Суол аттыгар турар хохудал маска сыгынньах ойуун эмэгэтэ кыбытыллан турара, мас тыалтан хамсаатаҕын аайы араастык хаахыргыыр. Н. Якутскай
Суор ойуун обургу, маҥаас суор буолан кубулунан. Куура хаппыт хохудал тиит төбөтүгэр иһиллээн олорбут. И. Гоголев
ср. др.-тюрк. хах ‘сухой, сушеный’

эриҥэх

эриҥэх (Якутский → Якутский)

  1. Этэ-сиинэ суох, иинэ хаппыт, хачаайы (киһини этэргэ). ☉ Очень худой, исхудалый, истощённый (о человеке)
    Эриҥэх тараһаланаммын, Этирик түөстэнэммин, …… Уһун дьоллоох аатыран Хаалыах бэйэм буоллаҕым. Саха нар. ыр. II
    Кырдьаммын эриҥэх бэйэлэнэн, Этирик түөстэнэн, арбаҕар астаммытым. Өксөкүлээх Өлөксөй
    Маны көрдөҕүнэ: Этирик түөстэммит, Эриҥэх эттэммит дьон эбит. С. Васильев
    Ыарыы эриҥэх бэйэлээбэтэҕэ буоллар, син бэйэтин иннин көрүнэр киһи буолуохтаах эбит. БН СУ
  2. эргэр. Сүөһү хатарыллыбыт тириитэ; оннук тириини имитэн оҥоһуллубут туох эмэ. ☉ Высушенная шкура скотины; изделие из выделанной шкуры скотины
    «Эриҥэҕим бу кыбытыллан турар дии», — дии-дии эбэтэ тирии саппыйааны тардыалаабыт. СТП АаТ
    Эмээхсин туура тардан, Эриҥэҕин хоонньугар Ылан уктан кэбистэ. «ХС»
    ср. казах. ерик ‘шкурка, находящаяся на выделке (домашним способом)’
мундштук плавящийся

мундштук плавящийся (Русский → Якутский)

ууллар мустук, кыбытык (холбуу сыбааркаланар улахан маассалаах халын соҕотуопкалар арыттарыгар кыбытыллар уонна онно сы-баарка уотунан уулларыллар тэһиттэҕэс металл быласты-ына, синньигэс туруупка о. д. а.)

Категория: Машиностроение
киллэһик

киллэһик (Якутский → Якутский)

  1. аат.
  2. Таҥаска эбэтэр туох эмэ оҥоһукка абырах, киэргэтии быһыытынан кыбыта тигиллэр, киллэриллэр лоскуй. ☉ Отдельный кусок ткани или другого материала, вставляемый в полотно в виде заплатки или украшения
    [Пал Палыч] Бачыыҥката буоллаҕына эргэрэн …… хас эмэ абырах, киллэһик оҥоһуллан, ханнык да холуоһаҕа …… наадыйбат таҥас буолбут этэ. Н. Заболоцкай
    [Ремесленниктэр] вазалары, чааскылары уонна шкатулкалары быһыы ойууларынан, уруһуйдарынан, күндү таас киллэһиктэринэн сабаллара. АЕВ ОҮИ. [Сон] барыта киллэһигинэн тигиллибит таҥас буолан биэрбитэ. «Ленин с.»
  3. көсп. Литературнай айымньыга кыбытыллыбыт бэйэтэ туспа, сүрүн тиэмэттэн туоруур ис хоһоонноох лоскуй. ☉ Уклонение от темы произведения, лирическое отступление
    Кыбытан биэриим билигин Лирическэй киллэһиги. Баал Хабырыыс
    Ким «Алдьархайы» аахпыт, ол …… лирическэй киллэһиктэри бэлиэтии көрбүтэ буолуо. «ХС»
    Николай Кондаков дьоруойун хараахтарын уусуран киллэһик көмөтүнэн арыйар. «ХС»
  4. даҕ. суолт. Быстах, туспа. ☉ Вставной, отдельный
    Суруйааччы арамааҥҥа …… киллэһик эпизодтары, новеллалары киллэртиир. ОГГ СМ
    Киллэһик сюжет өссө кэпсээн сүрүн тиэмэтин быһыытынан ырытыллар. СЛСПҮО
кыбыы

кыбыы (Якутский → Якутский)

I
аат. Кыстыыр сүөһүнү аһатарга кэбиһиилээх оту тиэйэн аҕалан хаһаанарга анаммыт, хотон икки дал икки ардыгар «кыбытыллыбыт» күрүө. Хотоҥҥо оту түннүгүнэн киллэрэргэ табыгастаах. ☉ Отгороженное место между хотоном и загоном для скота, куда складывают запасы сена, сеновал без укрытия
Былыргы оҕо күһүн, саас кыбыыга, далга от сыыһа тохтубутугар туллугу доҕуурдуур идэлээҕэ. Софр. Данилов
Кыбыыга баайыллан турар атаҕа суох оҕуһу көрөөт, биэлсэр дьэ өйдөөтө: киниэхэ оҕус атаҕын эмтэтээри гынар эбиттэр. Амма Аччыгыйа. Кини, төһө да тоҥнор, отун киэҥ кыбыыга өр астаһан сүөкээтэ. А. Федоров
II
аат. Ол-бу кыраны ыла, уора сылдьыы, ылыгас буолуу. ☉ Мелкая кража, воровство
Маҕаһыыннартан, ыскылааттартан малы-салы кыбыы түбэлтэлэрэ эмиэ үүнэ турар. «Саха с.». — «Ылыгас» диэн тугуй? — Туй-сиэ! Саха эрээри сахалыы билбэт эбиккин дуу? Ыйытыыта суох ону-маны кыбыы аата. Кустук

сымыс

сымыс (Якутский → Якутский)

аат. Киһи-сүөһү быттыга. ☉ Пах (человека или животного)
Дуся бөҕүөрбүт илиилэрин ынаҕын сымсыгар уган ириэрэ олордо. «ХС»
Термометры оҕо хонноҕун анныгар эбэтэр сымсыгар кыбытыллар. Дьиэ к. Утарылаһааччыны уҥа атаҕыттан ылбыт буоллахха — атаҕын икки илиинэн ыга кууһан баран, уҥа саннынан сымсыга анньыллар. АГГ ХТ
◊ Уу сымса — быттык саамай чараас өттө. ☉ Самая тонкая, нежная часть паха
«Биир уолга ийэ тайах икки оҕотунаан тахсан биэрбитин, аһартыы-аһартыы, эҥин баска ытыалаан охтортообут этэ. — Эбэтэр уу сымсыгар», — диир Пуд Ильич. Далан
Күнүм тулунна, Күһэҥэм быһынна, Эн хааллыҥ — мин бардым Эчикийэ, иһим түгэҕэ аҕай, …… Икки уу сымсым аҕай …… Икки ылгын таас ойоҕоһум аҕай. П. Ойуунускай
Икки ылгын таас ойоҕоһум, Икки уу сымсым, Икки эмиийим кэрэтэ Икки эбир дьаҕыл ньилбэгим ыарыйдылар. Саха нар. ыр. II
ср. ДТС йамыз, алт. чамыш, ног. ямыз, бур. сами ‘пах’