Якутские буквы:

Якутский → Русский

киллэһик

вставка, вшитый клин; этэрбэс киллэпигэ клин для торбасов; ср. килиин 1.

Якутский → Английский

киллэһик

n. insertion, patch

Якутский → Якутский

киллэһик

  1. аат.
  2. Таҥаска эбэтэр туох эмэ оҥоһукка абырах, киэргэтии быһыытынан кыбыта тигиллэр, киллэриллэр лоскуй. ☉ Отдельный кусок ткани или другого материала, вставляемый в полотно в виде заплатки или украшения
    [Пал Палыч] Бачыыҥката буоллаҕына эргэрэн …… хас эмэ абырах, киллэһик оҥоһуллан, ханнык да холуоһаҕа …… наадыйбат таҥас буолбут этэ. Н. Заболоцкай
    [Ремесленниктэр] вазалары, чааскылары уонна шкатулкалары быһыы ойууларынан, уруһуйдарынан, күндү таас киллэһиктэринэн сабаллара. АЕВ ОҮИ. [Сон] барыта киллэһигинэн тигиллибит таҥас буолан биэрбитэ. «Ленин с.»
  3. көсп. Литературнай айымньыга кыбытыллыбыт бэйэтэ туспа, сүрүн тиэмэттэн туоруур ис хоһоонноох лоскуй. ☉ Уклонение от темы произведения, лирическое отступление
    Кыбытан биэриим билигин Лирическэй киллэһиги. Баал Хабырыыс
    Ким «Алдьархайы» аахпыт, ол …… лирическэй киллэһиктэри бэлиэтии көрбүтэ буолуо. «ХС»
    Николай Кондаков дьоруойун хараахтарын уусуран киллэһик көмөтүнэн арыйар. «ХС»
  4. даҕ. суолт. Быстах, туспа. ☉ Вставной, отдельный
    Суруйааччы арамааҥҥа …… киллэһик эпизодтары, новеллалары киллэртиир. ОГГ СМ
    Киллэһик сюжет өссө кэпсээн сүрүн тиэмэтин быһыытынан ырытыллар. СЛСПҮО

Еще переводы:

вкладыш

вкладыш (Русский → Якутский)

м. 1. (вкладной лист) кыбытык, кыбытык лиис; 2. тех. киллэһик, кыбытык.

вставка

вставка (Русский → Якутский)

ж. 1. (действие) угуу, олордуу; кыбытыы; 2. (вписанный текст) кыбытык суруйуу; 3. (у платья) киллэһик.

килиин

килиин (Якутский → Русский)

1) клин; килииннэ киллэр = вшить клин; ср. киллэһик; 2) колун (топор).

өлбөөрт

өлбөөрт (Якутский → Якутский)

өлбөөр диэнтэн дьаһ
туһ. Ааһар дьыл-хонук күдэнэ ахтыыны өлбөөрдөн барбыта. М. Ефимов
Маннык киллэһик элбэҕэ Герой мөссүөнүн өлбөөрдөр. Баал Хабырыыс
Көҥөөмөҥ. Бөөхүллэ үгэстэри Бөххө быраҕыҥ, Өйү өлбөөрдүмэҥ, Туочуканы, соппутуойу Туоратымаҥ. К. Туйаарыскай

клин

клин (Русский → Якутский)

м. 1. килиин, ытапа; вбить клин ытэһа-та саай; 2. (в платье) киллэһик; вшить клин киллэһиктэ тик; 3. с.х. килиин; озимый клин күһүҥҥү килиин; 4. в знач. нареч. клином килииннии, суптугур; борода клином суптугур бытык; # свет не клином сошёлся погов. сир-дойду манан бүппэт, тыа ыллыктаах, уу оломноох, хайа аартыктаах; куда ни кинь — всё клин погов. кэлэр сир кэлии үүтэ, барар сир баҕана үүтэ буолла.

нээлби

нээлби (Якутский → Якутский)

аат.
1. Хомуут маһын уонна ойоҕоһун ис өттүлэринэн хос тутуллар халыҥ таҥас. ☉ Подхомутник. Боолдьох нээлби
2. эргэр. Киһи моонньун, саҕатын саба түһэринэр киллэһик таҥаһа (ардахтан, хаартан харыстыыр). ☉ Накидка, предохраняющая от дождя, снега
Кини күндү түүлээх саҕынньахтаах, иннэкэннэ бүтүннүү хара саһыл нээлби. Суорун Омоллоон
Оҕонньор …… эргэ бириһиэн сонун нээлбитинэн сирэйин саба тардынан кэбиспитэ. Далан
ср. эвенк. нелбу ‘накидка охотника’

элээннээ

элээннээ (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Хас да буолан кими, тугу эмэ тула, кими эмэ кытта иннигэр-кэннигэр буолан эбэтэр кэккэлэһэ сырыт, арыаллаа. ☉ Обступить кого-что-л., создавая ряд, шеренгу, круг
Ол Туйаарыма дьоллоох: сэлэлииллэр кинини Уот тырым бэйэлээх эдьиийдэр, балыстар. Илиититтэн сиэтэн, элээннииллэр кинини Эрэллээх, хоодуот убайдар, бырааттар. С. Тарасов
Сэттэ дьэс мэник эмэгэттэрим, элээннээҥ, Аҕыс аарык аргыстарым, арыаллааҥ. ФГЕ ӨӨСҮҮ
2. Таҥаскар сырдык дьураалаа, киллэһиктэ тик. ☉ Нашивать, наносить светлые полосы на одежду. Ийэтэ уолугар саҥа сон тиктэ, иннинэн, кэннинэн элээннээтэ

абырах

абырах (Якутский → Якутский)

аат.
1. Туох эмэ алдьаммытын (көтүллүбүтүн, хайдыбытын, тостубутун, сиҥнибитин эҥин) чөлүгэр түһэрии, өрөмүөннээһин; оҥорон туһаҕа таһаарыы. ☉ Ремонт, починка
Быйыл эн [оһох] да абыраххыттан ордубат дьон буоллубут. Амма Аччыгыйа
Саатар күрүө эҥин абыраҕар сылдьыаҥ этэ. А. Федоров. Сарсыныгар ийэтэ кичэллээхтик абырахтаабыт ырбаахытын, илбирийбитэ эмиэ абырах күүһүнэн эрэ тулуһа сылдьар ыстаанын кэппитэ. Уустаах Избеков
2. Туох эмэ алдьаммытын сабар, самыыр самалык, киллэһик. ☉ Заплата, заплатка
Хотун икки сиринэн сибиниэс абырахтаах, лааҕа бараммыт тимир тэриэлкэни биэрдэ. Суорун Омоллоон
Бачыыҥката буоллаҕына эргэрэн, олус өр кэтиллэн, төбөтө салтайан уонна хас эмэ абырах, киллэһик оҥоһуллан, ханнык да холуоһаҕа — саҥаҕа да, эргэҕэ да наадыйбат таҥас буолбут этэ. Н. Заболоцкай. Үрдүк күүлэлээх ампаар айаҕар ситэ түспэтэх кур түүтэ онон-манан сыһыартаабыт абырах курдук күкээрийэн көстүбүт хара ыт түүрүллэн сытар. А. Федоров
♦ Төбө (бас) абыраҕа кэпс. — арыгыга баттаппыт киһи «эмтэнээри» иһэр арыгыта. ☉ Вино, оставленное для похмелья
Бары кыһалҕаттан быыһаабыт доҕоругар Кэйэр Ыстапааҥҥа «төбө абыраҕа» диэн ааттаан бүтүн иһити туруорбута. Н. Босиков
Ээ, төбө абыраҕа барахсан ханна тиэрпэтэҕэ, тугу оҥорботоҕо баарай. И. Егоров
Бары мустан аһаатылар. Бас абыраҕа ааттааннар, Бар дуома арыгылаатылар. П. Ершов (тылб.)

оноо

оноо (Якутский → Якутский)

аат.
1. эргэр. Былыргы сахалар соннорун курданарыттан аллараа өттүгэр кэннинэн эбэтэр ойоҕосторунан тыраҕастара. ☉ Разрез от подола сзади или по бокам кафтана, шубы у якутов
Сэмэнчик тугу да өйдөөбөтөх курдук ах баран турдаҕына, синиэлин оноотуттан ким эрэ туора тардарга дылы гынар. Н. Якутскай
Оноо — эр киһи сонун кэлин тыраҕаһа. СЛ-8
2. Сон кэннин курданарыттан аллараа өттүгэр туруору киллэһик, бүк тутан тигии, иҥээһин. ☉ Широкая вставка в складке на спине
Аан маҥнай ол ыһыаҕы тэрийэр дьиэлээх тойон, бэйэтэ алгыыр буоллаҕына, олус киэргэнэр, былыргы оноолоох, дьогдьуурдаах сукуна сону кэтэр, харах биитэр туорум көмүс куру тардынар. Саха сэһ. 1977
♦ Оноотуттан тут — тугунан эмэ (хол., оонньуунан, оһуохайынан) утумнаахтык, олохтоохтук дьарыктан, үлүһүй. ☉ Увлекаться чем-л. (напр., играми, танцами)
Оһуохайдыыр оонньууну Оноотуттан тутуоҕуҥ! Оһуо-оһуооһуохай, Оһуохайдыыр оһуохай! Күннүк Уурастыырап
Халымалыын ханыылаһан, Эдьигээнниин эҥээрдэһэн, Оһуохайдыыр оонньууну Оноотуттан тутуоҕуҥ. С. Васильев
ср. монг. оноо ‘разрез подола (пальто), прорезь’

элээн

элээн (Якутский → Якутский)

I
көр элгээн
Сөкү күөллэргэ чөҥөрүйэ уолан эрэллэр, арай, күөллэри барыларын холбуур сөкү бэйэтин элээнэ субуллан хаалбыт. А. Фёдоров
Суоллар кытыыларыгар, сүөһү хаспыт аҥхайдарыгар, элээннэргэ саҥардыытааҕыта түспүт ардах уута сиргэ ситэ иҥмэккэ, халыйан сытар. А. Бэрияк
II
аат.
1. Ханнык эмэ сүрүн баһыйар дьүһүҥҥэ атын өҥүнэн харахха быраҕыллар балаһа, дьураа. ☉ Полоса чего-л., выделяющаяся цветом, формой на общем фоне
Анньыылар бары биир элээнинэн бардылар. Чыҥырҕаан, көбүргээн олороллор. Н. Босиков
Куобах суолунан элээн оҕотунан суолун муннараары туора-маары ойо-ойо кыыһы батыһыннаран барда. УуУЛ
Чаас аҥаара холобурдаах виноград угун элээннэринэн, чымырыыттаах таастарынан уонна кинилэр быыстарыгар үүммүт тамылҕаннарынан дьаарбайдым. М. Лермонтов (тылб.)
2. этногр. Былыргы саха таҥаһыгар (хол., соҥҥо, кэһиэччиккэ) сырдык дьураа, ойуу, сыһыары тигиллэр киллэһик эбэтэр оноо. ☉ Светлая полоска или вставка из другой ткани на старинной одежде якутов (напр., на пальто, безрукавке-жилетке)
Өлөҥ от үүннээх, манчаары батастаах, кылыс кымньыылаах, көппөх тэллэхтээх, көмүс элээн таҥастаах кылаҕадаһын кыыс сүүрдэн иһэн, иэнинэн түһэн хаалбыт. Саха фольк. Кэһиэччик холбоһуктарын санныттан саҕалааҥ, элээнин, уолугун хаппаҕын тигиҥ. ААН ТИиК