и. д. от кыдыйыс=.
Якутский → Русский
кыдыйсыы
кыдый=
1) истреблять, уничтожать; саранчаны кыдый= истребить саранчу; 2) перен. косить; жать; от охсон кыдый= скосить траву.
Якутский → Якутский
кыдыйсыы
аат. Сэрии хонуутугар сэбилэниилээх дьон бэйэ-бэйэлэрин харса суох өлөрсүүлэрэ, кыргыһыы, охсуһуу. ☉ Битва, сражение, схватка
Эмискэ үлүгэр ааҥҥа ньиэмэстэр үөмэхтэһэ түстүлэр да, тутуһан туран хардарыта аптамаатынан кыдыйсыы буолла. Д. Кустуров. Сталинград таһыгар киһи аймах историятыгар хаһан да буолбатах улуукан кыдыйсыы саҕаламмыта. Саллааттар с.
1970
Дьэ, онтон историяҕа биллэр чукчалар уонна юкагирдар кыдыйсыылара буолбута. С. Курилов (тылб.)
кыдый
туохт.
1. Харыстаабакка, харса суох өлөртөө. ☉ Безжалостно убивать, уничтожать, истреблять в большом количестве
Киһи бөрөнү баҕас харса суох кыдыйыахтаах. Амма Аччыгыйа
Хаһыаттарга суруллан хаалбытынан, кини соҕотох биир кыргыһыыга бүлүмүөтүнэн сүүрбэ алта фашиһы кыдыйбыт. Д. Кустуров
Кинини [чубукуну] да харса суох кыдыйан аҕыйаттыбыт. М. Доҕордуурап
2. көсп. Өрө туран, олус тарҕанан (элбэх киһини өлөр, сутуй). ☉ Губить, уносить жизни, косить (напр., эпидемия, мор)
Туох даҕаны медицинскэй көмө суоҕуттан, дьаҥ турдаҕына, дьону аҥаар кырыытыттан кыдыйара. И. Аргунов
3. көсп. Аҥаар уһугуттан саҕалаан олоччу быһыта оҕус, кэрт, охсон ыл. ☉ Безжалостно вырубать или скашивать все, что растет
Сытыы быһыччабын сулбу тардан ылаат, бу талаҕы кыдыйан киирэн бардым. Н. Заболоцкай
Билиҥҥи «Хочо» холкуос үрэҕин отун сүүрбэччэотучча от охсор массыынанан килэччи кыдыйан ылабыт. Л. Габышев
Ыччаттар уонна куорат олохтоохторо бу бэстэри бэйэлэрин илиилэринэн кыдыйарга күһэллибиттэрэ. А. Сыромятникова
ср. др.-тюрк. хыдат ‘уничтожать, губить’
кырт-кыдый
туохт. Өлөрөн, өһөрөн имири эс. ☉ Убивать, уничтожать, истреблять подчистую. Кыра дьоннору кыһарыйбыт Кынньарааллыыр тойоттору Кырган-кыдыйан тураннар, Кыра-дьадаҥы дьоннору Баттыгастан таһаарбыттар. Саха фольк.
Еще переводы: