прил. имэҥнээх, кыдьыктаах.

туохт., кэпс. Тахсан киир (чохчой, хойуулаа). ☉ Какать
[Оҕо] аһыыр эрэ айдааннаах, каакалыыр эрэ кыдьыктаах. С. Федотов
Мин этэбин: хараххын сотун, сахсырҕалар саба каакалаабыттар. М. Шолохов (тылб.)

даҕ., кэпс. Эр дьону иирдэр кыдьыктаах, сэлээрчэх, содур (дьахтар). ☉ Гулящая (о женщине)
Айгыратар Арыпыана курдук Ааттаах эримсэх дьахтар Баар буолуо дии санаабаппын. Дьүлэй Бүөкээн

даҕ. Кэйэр кыдьыктаах сүөһү. ☉ Бодливый (о рогатом скоте)
Кэйиик ынахха таҥара муоһу биэрбэт (өс хоһ.). Мөҕүллэр сүөһү сиэлимтэҕэй, тэбиик, оннооҕор кэйиик буолааччы. М. Доҕордуурап
Бу оҕус куһаҕан, кэйиик кэмэлдьилээх эбит. «ХС»
ср. др.-тюрк. кэйик ‘олень, лань; дикий зверь’

даҕ. Тэбэр кыдьыктаах (сылгы, сүөһү туһунан этэргэ). ☉ Бьющий ногами, лягающийся (о копытных животных)
Иннинэн ытырыык, кэннинэн тэбиик баар үһү (тааб.: иитиллибит айа). Мөҕүллэр сүөһү сиэлимтэҕэй, тэбиик, оннооҕор кэйиик буолааччы. М. Доҕордуурап

даҕ., кэпс. Кыдьыктаах, кэмэлдьилээх. ☉ Имеющий дурную привычку, порок, порочный
Сидьиҥ кыыбаҕалаах киһи сааһын тухары оннугунан хаалар. Далан
Михаил Егоровичка хайдах эрэ күнүүлээһин кыыма кыламнаан иһэн, кэргэнин …… холку харахтарын көрөн, сонно тута ити кыыбаҕалаах санаата уостубута. Суол т. Уола Валерий урааҥхай тутуспат улуу иһээччи, охсуһуу содуомнаах, уорар кыыбаҕалаах. ЧКС ОДьКИи

туохт. Элбэхтик үҥүс, дьыалалас. ☉ Постоянно жаловаться, подавать жалобу на кого-л., сутяжничать
Үөр сүөһүгэ биир кэйиик баарын кэриэтэ, нэһилиэккэ үҥсэр-харсар, тура-тура дьыалалаһар кыдьыктаах биир эмэ киһи баар буолааччы. А. Данилов
Сахалар олус айманан, үҥсэн-харсан барбыттарыгар, дьаамнары көс нууччаларга туттарбыттара. Ойуку
Оробуочайдар усулуобуйаларын тупсарар иһин үҥсэр-харсар. П. Филиппов

даҕ. Харсар кыдьыктаах, кырыктаах (үксүгэр атыыр оҕус туһунан). ☉ Имеющий агрессивный норов, бодливый (обычно о быке)
Харсыыгынан аакка киирбит хара атыыр оҕустаахтар. Күннүк Уурастыырап
Куп-кугас түүлээх оҕус муҥнаах бүтүн үөр сүөһүттэн уратыта диэн өсөһө уонна харсыыга буолуо. Н. Заболоцкай
ср. др.-тюрк. харшы ‘вражда, раздор; противник’

сыһ.
1. Тиийбэттик-түгэммэттик, кыһалҕалаахтык. ☉ Бедно, скудно, нищенски
[Ыстапаан] биир кытта төрүөбүт кыдьыктаах [хаартыһыт] буолан, бу курдук кылгас соннонон, сааһын тухары дьадаҥытык, кыһалҕалаахтык олорбут эрэйдээх. А. Софронов
Сүөдэр Хомуоһап тапталлааҕын кытта хас да сыл дьадаҥытык да буоллар, дьоллоохтук ыал буолан олорор. Амма Аччыгыйа
2. көсп. Мөлтөхтүк, куһаҕаннык. ☉ Слабо, плохо
Кини оҕолортон барытыттан дьадаҥытык таҥнара. Биһиги сорох эдэр суруйааччыларбыт тылы эрэ дьүөрэлээн, «тырылатан-тарылатан» бараннар, ис хоһоонун кыайан биэрбэттэр, уус-уран өттүнэн бэрт дьадаҥытык суруйаллар. П. Ойуунускай

туохт. Кими эмэ сөбүлээбэккэ, хаҕыс сыһыаннаах буол. ☉ Испытывать неприязненное отношение к кому-л.
Онуоха эбии кини төрүт удьуордарыттан утумнаан хаалбыт биир кыдьыктааҕа: хатааннаабыт киһититтэн өһү-сааһы хайаан да ситиһэн төннөрө. П. Филиппов
Бэйэтэ ким да ааттаахха бас биллэрбэт, кэлбитэбарбыта биллибэт, тутум атахтаах эрээри улахан ыраах ыырдаах сырыылаах, хатааннаатаҕына хайа да ааттааҕы имири иҥнэрэр иэдээн иччитэ киһи тахсыбыта. Сэһэн Дьэрэмэй
Тириэньэрэ инникилээх уол эҥин диэн араастаан кэпсэтэ сатаабыта да, соруйан хатааннаан, төттөрү ылбатахтара. Күрүлгэн