Якутские буквы:

Якутский → Якутский

кылатар

аат., харыс т. Харах. ☉ Глаз, глаза
Кырааскалаах тумустаах, Кыһыл кытыылаах кылатардаах, Кыыда маҥан түүлээх [кыталык кыыл]. Саха нар. ыр. I
Эмээхсин бөтө бэрдэрэн Эмискэ тохтуу түһэн, Кылатарын баарынан Кыҥастаһа турбута. И. Чаҕылҕан
[Эһэ] тахтайынан [атаҕынан] тиис ыарыытын, ымынаҕы, ынах синньэ бааһырбытын тарбаан, кылатарынан харах ыарыытын эмтииллэрэ. ПАК ЭТ

кылат

  1. кылай диэнтэн дьаһ. туһ. Биир чүмэчилээхтэрин өлбүт кэргэнин төбөтүн аттыгар уматан кылатан кэбиһэр. «ХС»
    Тымтык эрэ уота кылатан сырдаппыт өрөбөлүүссүйэ иннинээҕи хараҥа олоххо сахаларга ити [устаап, быраап, наҕараада] өйдөбүллэр суохтарын тэҥэ. «Кыым»
  2. кэпс. Кыҥастаһа сатаан көр, нэһиилэ, мөлтөхтүк көр. ☉ Всматриваться, пристально смотреть на кого-что-л., с трудом разглядеть кого-что-л.
    Кылааска киирдэҕинэ Кылата сатаан Кылар буолар, Уруок ааҕа кэллэҕинэ Уста сатаан Одьуо буолар. А. Кондратьев
    Хараҕым мөлтөөн, үксүн Кыайан көрбөппүн, оттон кылаттахпына — сыыһа туппаппын. Б. Лунин (тылб.)
  3. кэпс. Туох эмэ быыһыттан уоракөстө эбэтэр хараҕын кырыытынан элэс көрөн ыл. ☉ Смотреть из-за чего-л. воровато, исподтишка, краем глаза (напр., в щель)
    Ол иһэн хараҕын кырыытынан кылатан көрбүтэ, Костя дьыалата киниэнинээҕэр мөлтөһүөр этэ. Н. Заболоцкай
    Кыратык да таһырдьаны Кылатыахпын баҕараммын, Оччоҕо муус түннүгү Оҥостон кырыатыыбын. С. Тарасов
    Киистэлээх плюш быыстаах ааҥҥа тиийэн, кылатан көртө — уҥа диэки дьыбааҥҥа кыһыл халааттаах Ксения Ивановна харыта кылбайан сыҥаах баттанан өттүгэстээн сытар. Н. Габышев

Якутский → Русский

кылат=

1) побуд. от кылай=; 2) перен. разг. смотреть воровато; смотреть краешком глаза.

Еще переводы:

кылар

кылар (Якутский → Английский)

a. squinty, cross-eyed; кылан= v. to squint; кылат= v. to cause to squint

ньалыпычыт

ньалыпычыт (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Инчэҕэй, сымнаҕас тылгынан түргэнтүргэнник салаа. ☉ Лизать, облизывать длинным, мягким языком
Кыысчаан аҥаар хараҕынан кылатан көрөн аһарбыта, били ытын оҕото кини ас ньаҕайдаммыт сирэйин салаан ньалыпычыта турар эбит. Кэпсээннэр

одьуо

одьуо (Якутский → Якутский)

  1. даҕ. Алаатык, туора көрөр (харах туһунан). ☉ Косой, кривой (о глазе)
    Кылата сатаан кылар буолар, Уста сатаан одьуо буолар. А. Кондратьев
  2. сыһ. суолт. Туора барбыт; олдьу. ☉ Вкривь, вкось; криво, косо (наискось). Одьуо барбыт. Одьуо турар
сапсылын

сапсылын (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Кэлэ-кэлэ олор, түс (көтөрү, лыаҕы этэргэ). ☉ Неотступно садиться на что-л., порхать над кем-чем-л. (о птице, бабочке)
Өҥнөөх дыргыл сибэккигэ Үрүмэччи сапсылла түһээччи. Күн да ортотугар тиийбэккэ Оннук сибэкки харбыйан иһээччи. С. Васильев
Күһүн үөр чыычаах Кыната сирилэс тыастаннаҕына, Хара тураах Бурдукка сапсылыннаҕына — Уулаах отону толору ытыһан Көрсүөҥ уулаах хараххынан. Н. Босиков
2. түөлбэ. Кыайан көрбөт буол, сабылын (киһи хараҕын этэргэ). ☉ Утратить способность видеть, закрыться (о глазах)
[Кинээс] эмискэ көрбөт буолан хаалбыта. Киниэхэ ол үгэһэ. Ол курдук сапсыллан хаалан баран, кэнники син хат кылатан кэлэр үгэстээх. Н. Заболоцкай

кыраадыс

кыраадыс (Якутский → Якутский)

аат.
1. Туох эмэ итиитин-тымныытын кэмниир өлүүскэ, холо олуга. ☉ Единица измерения температуры, градус
Оҕо кыраадыһа үрдээн, пульса кутталлаахтык тэбэр буолан иһэр. Эрилик Эристиин
Кыраадыһым үрдүүрэ тохтоон, Миигин тимир кырабааппар Сордоох ыарыы хам тоһоҕолоон Сытыарбытын өрө бурҕайан, Туруом… айманымаҥ, доҕоттоор! П. Тулааһынап
Баара-суоҕа икки хонук иһигэр халлаан отут кыраадыс тымныйа оҕуста. «ХС»
△ кэпс. Ыарыһах этин итиитин (температуратын) кэмниир тэрил, кыраадыһыннык. ☉ Градусник, термометр
Ыарыһаҕы тоҥсуйан, иһиллээн Туолкатын булбакка, Кыраадыс туруоран Кылатан көрбөккө …… Табылын билбэккэ тарҕатан кэбиспит. В. Чиряев
2. Арыгы (атын да итирдэр утах) төһө хатанын кээмэйэ. ☉ Единица измерения крепости вина (и другой алкогольной продукции), градус.
3. Эргимтэ 360 гыммыт биирэ (эргимтэ дугатын муннуктарын кээмэйэ). ☉ Единица измерения дуг и углов, равная 1/360 окружности, градус
Туруйалар айаннаатахтарына сүүс уон кыраадыстаах муннук тахсар гына кэккэлээн көтөллөрүн учуонайдар бэлиэтии көрбүттэрэ. БК БК
Тула өттүгүн көрө ис, төбөҥ 360 кыраадыс эргичиҥнии иһиэхтээх. КИ АДББ
АХШ-ка биирдэ холорук паровоһу өрө ытыйан таһааран, салгыҥҥа 180 кыраадыс эргиппитэ уонна атын суолга илдьэн түһэрбитэ. ДьДьДь
4. геогр. Географическай хаартаҕа сир усталааһынын уонна кэтирээһинин ыйар мээрэй. ☉ Единица измерения долготы и широты на географических картах, градус
Хаарта сыысхалын глобус кыраадыстаах сиэккэтин кытта тэҥнээн быһаарыахха сөп. САИ ССРС ФГ
♦ Муҥ кыраадыһынан көр муҥ
Балтараа көс сири муҥ кыраадыһынан ойутан тиийэммин, ампаарбын тэлэйэ баттаатым. Амма Аччыгыйа
«Оппутун, күргэбитин, быһыппытын уот сиэн эрэр», — дии санаат, атын муҥ кыраадыһынан үрүйэни таҥнары ууннаран киирдэ. М. Доҕордуурап
Кэннибин хайыһан көрбүтүм, доҕорум муҥ кыраадыһынан эккирэтэн иһэр. «ХС»
◊ Кыраадыс сиэккэтэ — хаартаҕа сир шарын усталааһынын уонна кэтирээһинин ыйар мээрэйдээх сиэккэ. ☉ Сетка градусов долготы и широты на географических картах.