Якутские буквы:

Якутский → Якутский

кырбастан

кырбастаа 1 диэнтэн атын
туһ. Хара муус хампарыйда, Кыһыл муус кырбастанна, Кыдьымах буолан кыйданна! Саха фольк. Бүлүүдэҕэ кырбастаммыт сыалаах эт тардыллыбыт. Эрилик Эристиин

кырбас

I
1.
кырбаа диэнтэн холб. туһ. Кытыйа кытыйатын кытта кырбаһар, хамыйах хамыйаҕын кытта хабырыһар (өс хоһ.). Көлүйэ күөл уҥуор-маҥаар тураннар ураҕастаах дьон кырбаһа тураллар үһү (тааб.: кыламан). [Уолаттар] Сарылыы-сарылыы Сабырҕатыстылар, Кылана-кылана Кырбастылар. С. Данилов
2. кэпс. Тугу эмэ харса суох, түбэһиэх кырбаа, охсуолаа, сабаа. Отчаянно бить, колотить по чему-л.; биться о поверхность чего-л.
Дьукаах дьахтара «иирээки уолгар» диэбитин өйдөөтөр эрэ, …… сыгынньаҕын таһырдьа ойон тахсан, абатыгар, күрүө баҕаналарын, тииттэри кытта кырбаһар. Болот Боотур
Соҕурууттан тыаллаах күн буолан, өрүс күүстээх долгуннара таас биэрэги кытта кырбаһаллар. И. Никифоров
3. көсп. Тугу эмэ кытта бүөбэйдэс. Возиться с чем-л.. Кыыс дьахтар кытыйатын-хамыйаҕын кытта кырбаһар, ойоҕо суох уол үтүлүгүн-бэргэһэтин кытта охсуһар (өс хоһ.)
II
1. аат. Эттэммит эт бөдөҥ куһуога. Крупный кусок нарубленного мяса
Сыалаах кырбас кырбаныылаах …… Сэтинньи ыйым [үүммүт]. Саха нар. ыр. I
Дьиэлээхтэр кырбаһынан эти өлүүлэнэн быһан сииллэр. С. Никифоров
2. даҕ. суолт., көсп. Сааһынан эбэтэр уҥуоҕунан олус кыра. Малый по росту или по возрасту, малорослый, малолетний
[Оҕолору] үөрэниэх айылааҕын аны күһүн оскуола интэринээтэ ыллаҕына сатанар ини… — Оттон кыра, кырбас өттүн? С. Федотов
Николай Кривошапкин кырбас кыра бэйэтэ, дуул бухатыыр курдук кыынньан-кыйаханан турбута. «ХС»
Кырбас бараах көр бараах
Хас чоҥоруйбут чөкчөҥө, кыабарыйбыт кырбас бараах …… барыта бу киэҥ дэлэгэй уйгуну тус бэйэтигэр ылыммыт. Амма Аччыгыйа
Ыраах көппөт, адьас дааргы Павлинтан баҕас ордугун Эһэ кырбас бараахтарга Этэр-кэпсиир курдуга. М. Тимофеев. Кырбас эт — сэниэ ыал күөстэнэр этэ (күөскэ төһө кэргэннээҕинэн хас да кырбас эт киирэр). Кусок рубленого мяса (порция на одного человека). Бэйэлэрэ эмиэ үстүү кырбас эти үөрбэлэригэр үөлэн сииллэр. Саха фольк.

Якутский → Русский

кырбас

кусок мяса (приготовленный для варки); кырбас эт кусок мяса.

кырбас=

совм.-взаимн. от кырбаа = 1.

кырбастан=

страд. от кырбастаа = резаться, рубиться, быть разрезанным, разрубленным на куски; кырбастаммыт балык разрезанная на куски рыба (напр. для жарения).


Еще переводы:

илитилин

илитилин (Якутский → Якутский)

илит диэнтэн атын
туһ. Сүөһү атаҕын уокка куйахаланар, уҥуоҕун быһыта охсуллар, кырбастанар, ол кэнниттэн үс-түөрт чаас устатыгар тымныы ууга илитиллэр, онтон суокканан сууйуллар. ДьСИи
Алиман ыаҕаска илитиллибит кукурузаны аҕалбыта, сиигирэн үллүбүт бөдөҥ туораахтары толору ытыспыта. Ч. Айтматов (тылб.)

рубленый

рубленый (Русский → Якутский)

прил. 1. (нарубленный) кырбаммыт, кырбастаммыт; рубленое мясо кырбаммыт эт; 2. (бревенчатый) охсуу; рубленая изба охсуу дьиэ.

дьэргэстэй

дьэргэстэй (Якутский → Якутский)

аат., фольк. Олус сэргэх, элэстэммит киһи. Очень подвижный, суетливый человек, непоседа
Кылдьыылаах симэхтээх Эргичийэр эмэгэтим, …… Эһиэхтэнэр дьэргэстэйим, Кырбастанар Куоҕалдьыма! П. Ойуунускай
Эн дьиэрэҥкэй Эн дьэргэстэй: Сонуҥ - манна! Бэйэҥ онно! «ХС»
Сэрэн, эйигин, дьэргэстэйи, мин оһох анныгар кутуйахтарга уган биэриэм, оччоҕо начаас өйгүн-төйгүн булуоҥ! М. Горькай (тылб.)

кусок

кусок (Русский → Якутский)

сущ
быһыы, кырбас

сущ.
куһуок, кырбас

кырбал

кырбал (Якутский → Якутский)

I
аат. Туох эмэ бытархай гына кырбаныллыбыта, кырбастаммыта. Кусочки чего-л. мелко нарезанного, нарубленного
Аны бэл ынахтар сайданнар, Гидропон, мутукча, Соломо, кырбал от, лабыкта …… Үтүмэн аһылык буоллаҕа. «ХС»
Киэһээ аһылыктарын иннинэ хас биирдиилэрэ табах, дьуухала кырбалын ылан арҕахха куппуттара. «ХС»
Кырбал үөрэ — кыра гына кырбаан, мииннээн буһарыллыбыт эт. Мясная похлебка.
II
аат., кэпс. Сынньыллыы, таһыллыы, охсуллуу. Побои, битье, порка
Бу уол үөҕүү быдьарын истэн, кырбал кытаанаҕын көрөн улааппыт. Софр. Данилов
Кэлин, эппиэттээн кырбалтан син-биир быыһамматын өйдөөн, өсөһөн, кини тугу да саҥарбат буолбута. Софр. Данилов
Хомуска оонньуурбун, хоһуйан туойарбын Таһыыртан, кырбалтан таһыччы умуннум. Т. Сатылганов (тылб.)

кырбаһыы

кырбаһыы (Якутский → Русский)

и. д. от кырбас = потасовка, драка; кулачный бой.

хааһы

хааһы (Якутский → Якутский)

аат. Куруппаны ууга биитэр үүккэ кутан буһарыллар, мииннээҕэр хойуу аһылык. Кушанье из какой-л. крупы, сваренной на воде или молоке, каша
Олус үчүгэй сыттаах, кураххайдыҥы соҕус амтаннаах хааһыларын арыыланан баран, үөрэ-көтө аһаатылар. Амма Аччыгыйа
Олоо сэлиэһинэй бурдук арыылаах хааһытын сиэн мотуйа олордо. Т. Сметанин
Кииһилэни аска тутталлар: сэбирдэҕин хомуйан, буһаран үөрэҕэ, хааһыга куталлар. КЕФ СТАҮө
Төбөтүн иһэ хааһы кэпс. — өйөсанаата бутуллан хаалла. соотв. у него каша в голове
Төбөтүн иһэ хааһы курдук бутуллан хаалла — көһүү түбүгэ, куоракка барыы. Н. Заболоцкай
Далбаев үрүҥү да, хараны да кыайан араарбат гына, төбөтүн иһэ хааһы буолан хаалла. «Кыым». Хааһы буо- луор диэри (хааһы курдук) — өйүн сүтэриэр, тугу да быһаарбат буолуор диэри (итирэр, иһэр). В стельку, в дым (напиться)
Эдэр киһи эрээри, сиртэн сэрбэйэ иликкиттэн, бу курдук улаханнык, хааһы буолуоххар диэри иһэр буоллаххына, ханна тиийиэххиний?! Н. Босиков
Сэргэлээххэ букатын түүн, олох хааһы курдук итирэн баран төннүбүтэ. Н. Лугинов
Сарсыныгар кэлбиттэрэ син биир холуочук, өйүүнүгэр кэлбиттэрэ хааһы буолуор диэри итирэн баран олорор эбит. «Кыым»
Хааһы да саламаат <буол> көр саламаат. МэҥэХаҥалас оройуонугар ити уһаайба туһунан боппуруос хааһы да саламаат буолан турар. Күннүк Уурастыырап
Тугу эрэ өйдүү сатыыр курдук да, төбөтүн иһэ хааһы да саламаат. Н. Босиков. Хааһы курдук булкуллубут — араас санаа киирдэ; өйө-санаата үлтү бутуллан хаалла. Всё перемешалось; каша в голове
Куобах Бөтөҕөтө оҕонньор иһигэр туора муостаах киирэр, хааһы курдук үлтү булкуллан хаалар. Саха ост. I
Кинилэр тиһэҕэр тииийэн, хааһы курдук булкуллаллар. Эрилик Эристиин
Хааһыта хаахтыйбыт — дьыалата хаахтыйбыт диэн курдук (көр дьыала). Сонно тута Туров хааһыта хаахтыйан эрэр үһү диэн сурах бөһүөлэги толордо. Н. Апросимов. Хааһыта хойунна кэпс. — туох эрэ моһуокка түбэстэ, туга эрэ табыллыбата. Попал в затруднительное положение, в передрягу. Аны хамыыһыйа быһаарыытын кэтэһэр буолла, хааһыта дьэ хойунна
Бутугас хааһы — бутугаһы буһаран оҥоһуллар хааһы. Каша на бутугас (напиток из воды, молока или пахты, заправленный мукой или съедобными травами)
Тарынан, бутугас хааһынан, сыманан хонорбут. А. Абаҕыыныскай
Көҕөлөҥ хааһы көр көҕөлөҥ. Ол түрмэҕэ көҕөлөҥ хааһыттан уонна хара ууттан атыны аһаппат дойдулара буолуо. Болот Боотур
Мааннай хааһы көр мааннай. Аччыкпын, тугу баҕарар сиэм этэ, бэл, мааннай хааһыны. Н. Габышев
Саһыл буоллаҕына, мааннай хааһы буһаран баран, тэриэлкэҕэ куппут. Нууч. ост. Күнүскү аһылыкка — мааннай хааһы. ДВЛ МК. Саламаат хааһы — саламаат диэн курдук. Ийэтэ саламаат хааһы буһарда. Сардааналаах хааһы эргэр. — бытархай гына мэлиллибит сардаана төрдүнээҕи аһын эбииликтээх хааһы. Каша с добавлением толчёных луковиц цветков лилии даурской (сардаана I). Өбүгэлэрбит сардааналаах хааһы эмиэ оҥороллоро. <Сыа> кырбастаах хааһы — кыра гына кырбастаммыт аҥаардас эт (сыа) эбииликтээх хааһы. Каша с добавлением кусков мелко накрошенного мяса (жира)
Урут сахалар кырбастаах хааһы диэни буһараллара. Былыр сыа кырбастаах хааһы мааны аһылык буолара. Тар хааһы көр тар. Дьэ, онно мин хас да сыл тар хааһынан, бутугас аһынан испин толорон сылдьыбытым. М. Доҕордуурап
Аҥаардас тар хааһынан, бэс субатынан биһиги үлэ күүһүн барытын көрсүһэн ааспыппыт. И. Артамонов. Уу хааһы — аҥаардас ууга буһарыллар, үүтэ суох убаҕас хааһы. Жидкая каша на воде без добавления молока
Уу хааһынан олорбуттара балай да буолла. Үөрэ хааһы көр үөрэ. Бэс субатын хатара-хатара хааччынара, кэлин ону кырбаан үөрэ хааһы буһарара. И. Данилов. Үүт (үүттээх) хааһы — оргуйбут үүккэ оҥоһуллар хааһы. Каша на молоке. Оҕото үүттээх хааһыны сөбүлүүр
Эбэм үүттэн кээбэл, күөрчэх, кыыймыт үүт хааһытын курдук бэртээхэй астары оҥортуура. А. Кондратьев. Хааннаах хааһы эргэр. — ынах хаанын сиикэйдии кутан буһарыллар хааһы (хамначчыттар эрэ сииллэрэ). Каша, сваренная с добавлением говяжьей крови (едят только батраки). Хааннаах хааһыларын тото-хана сиэтилэр. Хаппыай хааһы эргэр. — кыра үүт, туус эбииликтээх, буспутун кэннэ чөчөгөйүнэн, сүөгэйинэн биитэр хайаҕынан тумаламмыт бурдук хааһыта. Каша, сваренная из муки с добавлением соли и с небольшим количеством молока, приправленная сливками, сметаной или каяком (сливочным маслом, сбитым с тёплым молоком и застывшим). Хаппыай хааһыны мааны ыаллар сииллэрэ

кырбаа=

кырбаа= (Якутский → Английский)

v. to cut into pieces; to strike, beat; кырбас n. piece; a. cut to pieces, piecemeal

бордуонньук

бордуонньук (Якутский → Якутский)

аат., эргэр. Сылабаар олоҕо. Поддон самовара
Остуол ортотугар үрүҥ дуйдаах ньолбуһах бордуонньукка сылабаар оргуйа турар. Н. Якутскай
Остуолга өрөһөлүү кырбас эт хоторуллубут былыргы алтан бордуонньук турар. Н. Апросимов

кылгый

кылгый (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс. Баҕарбат курдук кыра-кыратык ыйыһын. Глотать понемногу, как бы нехотя
Үрүҥ тыыҥҥын Үстэ иһиллиэҕим, Кылгыйарым тухары Кырбас эти, Кыырпах уҥуоҕу Ханан даҕаны Хаалларыам суоҕа. П. Ойуунускай