түөһэй диэнтэн атаах. Аҕаа, кырдьаахтаабыккын, түөһэйээхтээбиккин. «Чолбон»

сыһ. Түүрэ, куура (хатан, ыран хаал). ☉ Наречие от экэй
Кыыс бу экэччи хатан хаалбыт эмээхсини таптыыр. А. Сыромятникова
Оҕонньор кырдьаахтаабыт, экэччи тартаран хатан хаалбыт. М. Доҕордуурап
Экэччи хаппыт Чиимкэ, өр хаайыыга сытан, өссө эбии сылбата быстыбыта. «Чолбон»

мөлтөө диэнтэн атаах. Күлүм-чаҕыл күннэрбит Күүһэ-уоҕа мөлтөөхтөөн, К ы л б а а м а ҥ а н б ылыттар Кытараахтыы умайан, К ы һ ы л сарык сардаҥа Халлаанынан халаарда. П. Ойуунускай
Ий э л э р б и т т у һ у г а р К ыралаан бэйэмсэхпит, Мөлтөөхтүүл лэр, кырдьаахтыыллар, Ону көрбөт кэриэтэбит. И. Гоголев

сыһ. Кыра-кыратык; биллэ-биллибэттик; мөлтөхтүк. ☉ Понемногу, немного; слегка, малозаметно (о слабом проявлении чего-л.)
Атын дьонтон кыралаан ылбыт иэһэ эмиэ элбэх, ону барытын быһа сүүрдэн ааҕан көрдөҕүнэ, арааһа, отучча сүүс буолсу. А. Софронов
Учуутал техникумугар үөрэнэр сылларбар мин кыралаан үүнэн истим быһыылаах. Амма Аччыгыйа
Ийэлэрбит туһугар Кыралаан бэйэмсэхпит, Мөлтөөхтүүллэр, кырдьаахтыыллар, Ону көрбөт кэриэтэбит. И. Гоголев
Маныаха диэри кыралаан саккырдыы турбут ардах эмискэ күүһүрэн, ыаҕастаах уунан кутар курдук кутан барда. «ХС»
△ Кыра соҕустук, кыра-кыратык. ☉ Понемногу, мало-помалу (делать что-л.)
Бу күөлтэн кыралаан балыктыыбыт. Куобах кыралаан биллэр. Кыралаан ааҕаллар.  Хонуктар оргууй сыылаллар, хараҥа халлаан арыллыах быһыыта суох, ый эрэ сырдыга кыралаан кыламнаан ааһар буолбута. А. Сыромятникова

тыаһы үт. т. «Ньах» диэҥҥэ майгынныыр биирдэм хатан тыаһы, саҥаны үтүктүү (хол., ыарыыланан эҥин). ☉ Подражание высокому, режущему слух однократному звуку, голосу, подобному тявканью
Тайыытын сулбу таһыйан ылан, биирдэ эрэ түһэн [анньан] кэбиһэр, эһэтин саҥата «ньах» эрэ диэн хаалар. Далан
Бөтөс [ыт] Мааска [куоска аата] хайа тарпытыгар ыарыыланан «ньах» диэбитэ, тииһин көрдөрбүтэ. «ХС»
△ Сэниэтэ суохтук үр (кыра ыт туһунан). ☉ Лаять писклявым голосом (о маленькой собачке). Ыт оҕото ньах диэтэ
◊ Ньах курдук кэпс. — сэниэтэ суох, иһиллэр-иһиллибэт (хол., тыас, куолас эҥин). ☉ Слабый, еле слышный (напр., о голосе)
Ис сүрэххиттэн ыллаабаккын. Ыллыахха эрэ диэн ыллыыгын. Ньах курдук. П. Аввакумов
Эһэкэм Түмээ кырдьаахтаабыт, аата, сүгэтин түһэрдэҕэ сэниэтэ суоҕун, тыаһа ньах курдук, иһиллибэт кэриэтэ. А. Кривошапкин (тылб.)

туохт.
1. Кимиэхэ, туохха эмэ сабырыйтар, кыайтар (хол., күүс, өй-санаа, билии-көрүү өттүнэн). ☉ Быть побеждённым, терпеть поражение в чём-л. (в силе, борьбе, уме, знаниях и т. д.)
Нуучча маҥнайгы өрөбөлүүссүйэтэ хотторбутун кэнниттэн дойдуга ынырык реакция бүрүүкээбитэ. Софр. Данилов
Кини Л. Медвечуку кытта көһөрбүт баартыйатыгар пешкатын харыстаан, ладьятын атастаһыннарар түгэни биэрэн хотторор балаһыанньаҕа киирэн хаалла. «Кыым»
2. Ыалдьан, кырдьан биллэ-көстө мөлтөөбүт, дьүдьэйбит көрүҥнэн. ☉ Стать физически слабым, утратить здоровье по болезни, старости, лишиться силы, потерять физическую крепость
Эмээхсин биир кыһын устатыгар хайдах маннык хотторо кырдьаахтаабытай? И. Гоголев
Хабырыыс быйыл сэттэ уонун туолла. Онно эбэн, ааспыт сэриигэ ылбыт бааһа дьарҕаран, ордук хоттордо. ТМ ДК
Исидор ыалдьан эмиэ хаалбыта. Бэркэ хотторбут, киһи саҥатын аанньа истибэт буолбут этэ. «ХС»
△ Эстэн хаал, илиһин (хол., ыарахан үлэттэн). ☉ Почувствовать усталость, утомление от тяжёлой работы
Бастаан утаа харса суох кумах таһан, буор кутан, кэнникинэн бары да сылайан хотторо быһыытыйдылар. «ХС»
3. кэпс. Туох эмэ тас күүс (хол., ардах, тымныы) дьайыытыгар бэрин, оҕустар. ☉ Поддаваться, быть подвергнутым действию внешней среды (напр., дождю, холоду)
Ардахха кини ордук улаханнык хотторбут. Н. Заболоцкай
Сахалар кыыл, сүөһү тириитин бэркэ диэн таҥастаан, иҥиир сабынан тигэн, хоту дойду хабараан тымныытыгар хотторбот таҥаһы тиктэллэр. П. Филиппов
4. кэпс. Арыгы иһэн күүскэ итир. ☉ Не устоять на ногах от выпитого, опьянеть
Микииппэр оҕонньор, аанньа аһаабат-сиэбэт буолан, биллэ хотторон барда. В. Яковлев
Бэҕэһээ киэһэ эрэстэрээҥҥэ сылдьан, хата, олус хотторор гына испэтэх. «Чолбон»