туохт.
1. Кырыанан бүрүлүн. ☉ Покрыться инеем, заиндеветь
От-мас чоҥкуйа кырыарар, мутук булгу тоҥор. Н. Якутскай
Дьиэ иһэ тымныы, эркин, куул бүрүөһүннээх түннүктэр араамалара кырыарбыттар. Н. Габышев. Тиэргэн ото туртаччы кырыарбыт. А. Федоров
2. Этиҥ сааһа муус, кырыа буол (тоҥоруллубут эт, балык туһунан). ☉ Заиндеветь, заледенеть насквозь, покрыться изнутри ледяными кристалликами (о рыбе, мясе домашних животных)
Илимтэн таһаарыллыбыт балыгы төбөтүттэн уонна кутуругуттан ылан мускуйа түһээт, мууска быраҕан тоҥоруллар. Итинник тоҥордоххо балык кырыарбат. ТИИ ЭОСА
3. көсп. Маҥан өҥнөн, маҥхай (кырыа курдук). ☉ Седеть, белеть (о волосах)
Уолан уол буолан, оргуйа дибилийэ сылдьаҥҥын, чанчыгыҥ кырыарбытын, илин тииһиҥ дьалкыйан хаалбытын билбэккэ хаалаайаҕын! Амма Аччыгыйа
Сүрэх мөлтөөтө, баттах кырыарда. И. Эртюков
4. көсп. Итии, истиҥ сыһыаҥҥа дьоҕура суох буол; кимиэхэ эмэ тоҥуй тымныы сыһыаннаах буол. ☉ Утратить способность к теплым, искренним отношениям; охладеть к кому-чему-л.
Дьай хара батталга таҥнары баттатан Кыыс оҕо сүрэҕэ кырыарбыт, чоҥкуйбут. Күннүк Уурастыырап
Оҕонньор кута-сүрэ ол курдук дойдутун туһугар чоҥкуйа кырыарбыт эбит. Л. Попов

туохт. Кимиэхэ эмэ бары куһаҕаны, өлүүнү-алдьархайы ыҥыран ыар тыллары эт, кими эмэ кырыыска туруор. ☉ Предавать кого-л. проклятию, проклинать
Охоноон: «Соҕотох сорсуйан өлөргө дьылҕа кыраабыт да муҥнааҕа эбиппин», — диэн суланара. Л. Попов
Биирдэ кулуну уоран сиэбитин иһин: «Сааһыҥ тухары кулуннуу кистии-кистии собулҕаны тоҥсуйа сырыт», — диэн тойоно кыраан кээстэ үһү. Амма Аччыгыйа
Икки удаҕан Икки аҥыы кыыран — Биирдэрэ кыраан тамалыйда, Биирдэрэ алҕаан аймаһыйда. С. Васильев
△ Ыардык, хабырдык үөх. ☉ Жестоко обругать кого-л. [Уйбаан:] Арай күн тура-тура мөҕөрүҥ, кырыырыҥ эрэ баар. А. Софронов
Саҥардаҕыҥ, кыраатаҕыҥ тоҕо баҕас бэрдэй, санааҥ тоҕо ыараханай? МНН
♦ Кырыыстаах кыраабытын курдук көр кырыыстаах
тюрк. карҕан

туохт. Кими эмэ кырыыска туруоран, ыардык, хабырдык саҥар, арахсыбакка элбэхтик дьаҥсай. ☉ Проклинать, клясть (долго и упорно)
Улуу ойуун сэттээхтик кыраан-таныйан ол дойдуга көтөҕүллүбүтэ аанньа буолуо дуо?! И. Гоголев
Ити мин соҕотох оҕобун туора көрөн, кыраан-таныйан, дьолун-соргутун тоҕо этэн кэбистэ дии. Болот Боотур
Кырыыс тылынан Күтүр өстөөххүн Кыраан-таныйан эттэҕим буоллун: харах уутунан Халаанныы туолан Хампа күөҕэ кубарыйа куурдун! И. Егоров
△ Ааспаккаарахпакка кырыктаахтык мөх, үөх. ☉ Долго жестоко ругать
[Боккуо:] Киэһэ буолла, оҕолоор, бу чаанньык оргуйумаары гынна, дьэ эмиэ киирэннэр, кырыахтаныйыах бэйэлэрэ буоллаҕа. А. Софронов
Ийэм Молуой буолбут сыппах тылынан Кийиитин кырыыр-таныйар. С. Данилов

проклинать, предавать проклятию; кырыыстаах кыраабытын курдук погов. как-будто проклял заклинатель (говорят, когда особенно не везёт или всё валится из рук).

заиндеветь, покрыться инеем.