побуд. от кыычыгыраа =.

кыычыгыраа диэнтэн дьаһ
туһ. Захар олоппоһун кыычыгыратта. И. Сысолятин
Кэнниттэн биир массыына тигинээн кэлээт, сүрдээх үлүгэрдик бээҕинээт, туормастаан кыычыгыратта. «ХС»
Мин олбуор айаҕын аһан кыычыгыраттым. «ХС»

сыһ. Кыычыгыраан тыаһыыр буола, гына. ☉ Так, чтобы заскрипело
Күүлэ муостатын эмиэ кыычыгыраччы үктээн, Бэдэр Харах төннөн киирдэ. И. Гоголев
Сорохтор паркеты кыычыгыраччы үктүүр бөдөҥ дьон. «Кыым»

иҥнэй диэнтэн көстө түһүү. Илиэһэй бэрдэ Иэдэс биэрэн Иҥнэх гыннаҕа... П. Ойуунускай
«Мин биир сабаҕалааһыннаахпын», - Петр Николаевич ороно кыычыгырыар диэри иҥнэх гыммыта уонна мин диэки нөрүйбүтэ. Г. Угаров
[Сөмөлүөт] хаҥас өттүнэн иҥнэх гынан эргиллэн, күөх буруонан тыбыыраат, тохтоото. Н. Абыйчанин

туохт. Өҕүллэөҕүллэ көн. ☉ Упруго выгибаться, изгибаться, пружинить
Үрэх тумулугар соҕотох буруо тыалга бүк охсуллан араастаан өҕүллэҥнии көһүннэ. Эрилик Эристиин
Дьиэлэрин эркиннэрэ Дьигиһийбэхтээн ылла, Баҕаналара бачыгыраамахтаата. Өһүөлэрэ өҕүллэҥнээтэ Муосталара хотолдьуйда. П. Ядрихинскай
Оронун сиһэ ыарырҕаппыттыы өҕүллэҥнээн, кыычыгыраан ылла. М. Доҕордуурап

туон I диэнтэн хай
аата. Наарталар кыычыгыраатылар-хаачыгыраатылар, дьон саҥата-иҥэтэ айманна, муҥ-сор туонуу үксээтэ. МС Т
Бу иирээкилии иэйии-куойуу буолбатах өйө-санаата тосту уларыйбыт, сиппит дьахтар муҥун туонуута этэ. С. Курилов (тылб.)
♦ Кэп туонуу көр кэп II
Мин иннибэр алта уонча хоһоон сытар да — онно санаа түһүүлээх, …… үҥсэргээн кэп туонуулаах биир да хоһоон суох. С. Руфов

тыаһы үт. туохт.
1. Уһуннук биир күрүс хаачырҕаан тыаһаа. ☉ Хрипло протяжно скрипеть
Балаҕан тирии бүрүөһүнэ сараланан маһынан көрбүт халҕана, саараабыт курдук, оргууй хаахынаан аһылынна. Г. Колесов
Сыарҕа ыллыга араастаан кыыкыныыр, сыҥааҕа хаахыныыр, кулгаах быа кыычыгырыыр. Н. Габышев
2. Күөмэйиҥ бүппүттүү кэһиэхтээхтик саҥар. ☉ Говорить хриплым голосом, хрипеть
Кууран хаалбыт куолаһынан хаахынаабыт саҥата нэһиилэ иһилиннэ. В. Протодьяконов
ср. бур. хахинаха ‘скрипеть’

I
кыычыгыраа диэнтэн холб. туһ. Ол буруону быыһынан трамвайдар кыычыгыраһа сыылаллар. ЛБС
Чугас хара кириэстээх тааҥкалар тиһиликтэринэн кыычыгыраһан кэлбиттэрэ. ССС
Үүннэр тимирдэрэ кылырдастылар, ыҥыырдар кыычыгырастылар. А. Фадеев (тылб.)
II
даҕ. Биир күдьүс уһуннук иһиллэр синньигэс тыастаах (аалсыыттан тахсар тыас туһунан). ☉ Производящий долгий, протяжный скрипучий звук, скрипучий
Хайыһарын тыаһа, муус буолбут курдук кыычыгырас. Суорун Омоллоон
Эргийбитэ-урбайбыта кыычыгырас оронугар. С. Тарасов
Манна туппут күргэлэрэ намчы соҕус буолан, орудиелар туоруулларыгар кыычыгырас. К. Симонов (тылб.)

аат.
1. Туох эмэ тиэхиньикэ хаамыытын бытаардар эбэтэр тохтотор оҥоһук. ☉ Тормоз
Васильев туормас биэрэн тыраахтарын тохтотто. М. Доҕордуурап
Кэнниттэн массыына ситэн тиийэн кэлэн, тохтоон туормастара кыычыгыраата. Э. Соколов
Массыына туормаһын билиммэтэ, бара турда, илии туормаһа эмиэ үчүгэйдик туппат. М. Попов
2. көсп. Туох эмэ үлэтигэр, сайдыытыгар мэһэй, харгыс. ☉ Помеха, препятствие в работе, деятельности, развитии чего-л. «Үс» сыана биһиэхэ …… тарда соҕус, быһаҕас сыаналыыр психологическай туормас баарыттан тутулуктаах дуу диэхпин баҕарабын. Н. Лугинов
Холкуос үлэтэ үөрэниэн баҕалаах киһиэхэ туормас буолбат. С. Ефремов
Быйыл УусАлдаҥҥа спартакиада хаамыытыгар спортивнай саалалар суохтара улахан туормас буолла. «Кыым»

туохт.
1. Күүскэ силлиэрэн күөрчэхтии өрө ытыйан таһаар. ☉ Вихриться, кружиться вихрем
Тыал маһы, тула өттүттэн сирилээн кэлэн, мускуйан холоруктуур, мас умнаһа субу тостуох курдук кыычыгырыыр. ААС
Хаппыт сэбирдэҕи бурҕачытан, хаҕыс тыал ытыйан холоруктуур. Н. Курилов (тылб.)
2. Биир сиргэ таба турбакка, сыппакка өрө мөҕүс, кулахачый. ☉ Закружиться, завертеться вьюном, волчком
Кирилэ атыгар кэлбитэ, кыргыттар айдааннарыттан үргэн, кыайан мииннэрбэккэ мөхсөн холоруктаата. Н. Заболоцкай
Биир моонньоҕон, моонньуттан иҥнэн баран, таба туттарбакка холоруктаабыта. И. Гоголев
Миитэрэй оҕонньор бу түүн аанньа утуйбакка оронугар быһа холоруктаан хонно. «ХС»
3. көсп. Быыс булбакка үлэлээн-хамсаан түбүгүр. ☉ Без устали, непрерывно трудиться, хлопотать, суетиться
[Маарыйа] халлаан сырдыаҕыттан күн киириэр диэри тула холоруктаан тахсара. Айталын
[Кыыс Хотун] Бэҕэһээ астаах остуол тула холоруктуур, көмөлөһө сылдьар кыыһы көрбүтэ. А. Сыромятникова
1957 сыллаахха райпо маҕаһыыныгар атыылааччынан үлэлииргэ ыҥырыллыбыта. Кини онон …… күн ахсын сүүһүнэн киһи хараҕын холоруктуу сылдьар үлэҕэ киирбитэ. Дьону үөр.