дааҕынаа диэнтэн дьаһ
туһ. Кыһыйан-абаран [маспын] эрбэтэн дааҕынатан эрдэхпинэ, Лүүсэлээх Өлөксөй иһэллэрэ көһүннэ. Э. Соколов

аат., эргэр. Туохтан эмэ улаханнык кыйаханыы, кыһыйыы-абарыы. ☉ Чувство раздражения, недовольства, сильной досады
Дьэ, бу киһи аба бөҕөнү абаланна, сүттү бөҕөнү сүттүлэннэ. ПЭК ОНЛЯ III

тыаһы үт. туохт. Олус кыһыйан-абаран өрө оргуй, кыбдьыгыраа. ☉ Вскипеть от сильного возмущения
Ньукулай мээнэ кыыһыран кыбырыттар. Н. Түгүнүүрэп
«Киэр буолуҥ Вьетнам сириттэн, Хааннаах талаанньыттар!» — Сир шарын бары өттүттэн Бырачыас кыбырыттар. И. Эртюков

кыһый-абар диэн курдук
Кыһыйбыт-аһыйбыт иһин тэҥнэһиэҥ дуо — сыҥааххын быһа ытыстан олороҕун. П. Ойуунускай
Күөлүн диэки эргиллэн көрбүтэ — тыыта умса түһэн сытара. Кыһыйбытын-аһыйбытын иһин туох истиэ баарай?! И. Федосеев
[Аҕаҥ] кыһыйан-аһыйан тылласпытын итэҕэйимэ. С. Ефремов

туохт. Бэдэрээттээх үлэни толорорго кэпсэт. ☉ Наняться в подряд, подрядиться
Кини буут курдук ыһыллар сирин бу тыаҕа солоон биэриэх буолан, Ньукулай баайга бу кыһын бэдэрээттэспитин толороору үлэлээн хачыктаһара. И. Никифоров
Дьөгүөрсэ кыһыйан-абаран туран бэйэтин харчытыгар үлэһиттэри бэдэрээттэһэн, таҥара дьиэтин тутуутун маһын тастарбыта. Н. Якутскай
Көмүстээх тайҕаҕа күһүн аайы илдьэр сүөһүтүн үөрүн үүрсэргэ кинини «тос» курдук хамнаска бэдэрээттэспитэ. «ХС»

көр кыттыгастаах
Ньуркучаан өлүүтүгэр туох эмэ кыттыктаах буолуохтарын сөп. Болот Боотур
«Быйыл сайын оҕурсуну тоҕо уордугут?» — диэн кинилэргэ ханан да кыттыга суох дьыала кэлэн эбии буолан доппуруостанна. Эрилик Эристиин
Аны кэлэн кыһыйбыт-абарбыт иһин, кини үгүс дьайыытыгар бэйэҕинэн кыттыктааххын. Н. Лугинов

туохт. Тугу эмэ кыыһыр быттыы тыастаахтык охсуолаа. ☉ Про изводить резкий сильный стук, сильно и резко стучать по чему-л.
Ыам ыйыгар өһүөннээн хаар түһэн үллүктүүр; ардыгар тыалыран, дьиэ түннүгүн сабыытын таһыйан лаһырҕатар. М. Д оҕордуурап. Люк сотору кыһыйан-абаран барар, инньэ гынан пешкаларын хаамтарарыгар сүрдээх үлүгэрдик лаһырҕатар. А. Беляев (тылб.)

сыһ. Хадьардаһар курдук, куруубайдык. ☉ Грубо, дерзко, вызывающе
«Байдахпытына даҕаны кими да уоран-талаан байыахпыт суоҕа», — диир кини хадьардык. Н. Якутскай
«Ким туһугар үлэлиигин?» — Өрүүсэ хадьардык ыйытта. А. Сыромятникова
Кууһума олус кыһыйа-абара санаан, хаба тардан ылан хадьардык хардараары гынан иһэн арыый туттунна. «Чолбон»

аат эб.
1. Сөҕөр-махтайар сыһыаны көрдөрөр. ☉ Выражает изумление и восхищение по отношению к комучему-л.
Көнөкөтүн да оҕотун көрүөҥ этэ. Н. Неустроев
Көр, ытарым оҕото билигин да баар аххан эбит, нохолоор! Л. Габышев
2. Кыһыйар-абарар сыһыаны көрдөрөр. ☉ Выражает досаду по отношению к чему-л.
Утуйбатын оҕото баар ээ, суор хараҕын сиэбит киһи диэн дьэ кини. С. Федотов
[Симон:] Үчүгэй буолумуна, өссө кэтэспитим оҕото баар ээ. Л. Попов

сов. 1. киир; войти в комнату хоско киир; пароход вошёл в гавань борокуот гаваҥҥа киирдэ; 2. (проникнуть) киир, батары киир; гвоздь вошёл в стену тоһоҕо эркиҥҥэ батары киирдэ; 3. (быть включённым) киир; войти в состав комиссии комиссия састаабыгар киир; 4. (поместиться) киир, бат; бельё вошло в чемодан таҥас чымадааҥҥа батта; 5. (вникнуть) үөрэн, бил; актёр вошёл в роль актёр оруолугар үөрэннэ; войти в суть дела дьыала ис дьиҥин бил; 6. с.чем (обратиться, представить на рассмотрение) киллэр; войти в дирекцию с предложением дирекцияҕа этиитэ киллэр; # войти в обиход (или в употребление) туттулун, туттуллар буол; войти в привычку үөрүйэх буол; войти в моду муода буол; войти в доверие итэҕэлгэ киир; войти в азарт кыһый, абар.