кэргэннэс диэнтэн хай
аата. Буржуазия кэргэннэһии сыһыаннаһыытыттан сүрэҕи долгутар манньыйыы сабылыгын саралыы тарпыта. К. Маркс (тылб.)

с. кэргэннии буолуу, эройох буолуу.

аат. Дьоһуннаах, боччумнаах буолуу. ☉ Серьезность, основательность
Кини сирэйигэрхараҕар боччумуруу, дуоспуруннаныы биллэргэ дылы. В. Титов. Таптал уонна кэргэннии буолуу киһиэхэ саҥа эниэргийэни, дьиҥнээх дуоспуруннаныыны үөскэтэллэр. Б. Попов

с. илии охсуһуу (кэргэннии буоларга сөбүлэһэн).

сов. кого илии охсуһуннар (кэргэннии буоларга сөбүлэһиннэр).

прил. кэргэннии, эройох; супружеские отношения эройох сыһыана.

аат. Холбоспут кэргэннии дьон. ☉ Супруги, муж и жена. Эр-ойох буол, кэргэннии буол, холбос
□ Эр-ойох охсуһара, эр-ойох тапсыбата бэрт элбэх буолар, онон оруннанаоруннана дьону барытын кулаакка таһаарар табыгаһа суох, алҕас буолуох тустаах. П. Ойуунускай. Таасчыт уонна Огдооччуйа эр-ойох буолан, ийэлэрин кытта балаҕан туттан, туспа ыал буолан олорбуттара. Амма Аччыгыйа

1. сыһ. Эр-ойох буолан (олор), эр-ойох курдук. ☉ Мужем и женой (быть), в супружестве (состоять)
   Эҕэрдэ эһиэхэ, эдэр дьон! Тэҥнээхтэр кэргэннии буолбуккут. П. Тобуруокап
   △ Бииргэ эйэлээхтик. ☉ Как одна семья (дружно)
   Олордубут ээ иллээх кэргэннии Эн-мин дэһэн, этиспэккэ. Баал Хабырыыс
2. аат суолт. Эрдии-ойохтуу буолбут, холбоспут дьоннор (э. ахс. ф-гар). ☉ Муж и жена, супруги (в ф. мн
   ч.). Эдэр кэргэнниилэр. Кэргэнниилэр иирсээннэрэ. Эйэлээх кэргэнниилэр.  Дыбдыктаах курдук эйэлээх кэргэнниилэр, арааһа, бу маҥнай өйдөспөт, тыл тылларыгар киирсибэт түгэннэрэ быһыылааҕа. В. Гаврильева
   Иккиэн үлэттэн кэллилэр Эдэркээн кэргэнниилэр. Баал Хабырыыс
3. даҕ. суолт. Эрдии-ойохтуу (дьон). ☉ Семейный
   Рита барыан эрэ иннинэ полк хамандыырыгар тиийэннэр: «Биһигини кэргэннии дьонунан ааҕаргар көрдөһөбүт», — диэбиттэр. С. Никифоров

огдолуй диэнтэн дьаһ
туһ. Арыгы үгүс ыал олоҕун огдолуппут, өссө оннооҕор элбэҕи — кэргэннии буолуохтары кэрэгэй кэскиллээбит ас. Далан
Ол дьалхаан кинилэр бөһүөлэктэрин олоҕун огдолуппут эбит. В. Иванов
Биһиги олохпутун огдолуппут аймааһыннаах сыллар ааспыттара. «ХС»

аат., кэпс. Киһи олоҕор гражданин быһыытынан туруга, балаһыанньата уларыйыытын (хол., кэргэннии буолууну, оҕолонууну) бэлиэтиир тэрилтэ. ☉ ЗАГС
Саахсаҕа аҥаардас холбоһор уонна саҥа төрөөбүт оҕолоох дьон эрэ кэлбэттэр, арахсар, өлбүттээх дьон эмиэ кэлэллэр. К. Симонов (тылб.)