Якутские буквы:

Якутский → Якутский

кэрит

  1. кэрий диэнтэн дьаһ. туһ. Аҕытаатардар хаһыаты ыал аайы кэритэ сылдьан аахтардылар. М. Доҕордуурап
    Эркэй алаастары, үрүйэлэри кэритэ сылдьан, уолугар сылгы үөрүн билсиһиннэрбитэ. И. Федосеев
    Урукку аҕыраадабын кэритэ икки хос эрээтинэн олордубут мастарым бэйэлэрэ даҕаны дьоһун хахха этилэр. Д. Дефо (тылб.)
  2. эргэр. Өлбүт киһини тыыннааҕар сылдьыбыт сирдэринэн сырытыннар (былыргы итэҕэл быһыытынан — абааһылар тустарынан). ☉ Провожать, водить, возить покойника по местам, где он бывал при жизни (по старинному поверью — о духах)
    [Баһылай:] Доропуун барахсаны көмнүбүт, бу түүн кэритиэхтэрэ, манна сылдьыбыт сирэ этэ, хайаан да манна таарытыахтара. А. Софронов
    Урукку эбитэ буоллар, өлбүт киһини кэритэллэриттэн куттанан, көмүүгэ мунньустуохтааҕар, ол киэһэ дьиэттэн да тахсыа суох этилэр. Амма Аччыгыйа
    Абааһы туһунан кэпсэтэр Ахтыһар, куттуур этилэр, Арыт өлбүт үөрүн кэритэр Дьааһык киэһэлэр кэлэллэр. Дьуон Дьаҥылы

Якутский → Русский

кэрит=

побуд. от кэрий=.

Еще переводы:

кэритии

кэритии (Якутский → Русский)

и. д. от кэрит=.

хаадьалын

хаадьалын (Якутский → Якутский)

хаадьай диэнтэн бэй., атын
туһ. [Аҕам] Хаадьаллыбыт хаһаатын, сиҥнэллибит сэргэтин, Үүт баҕана олбуорун, уһаммыт биристээгин — Сиэтэ сылдьан барытын Кэритэн көрдөрбүтэ. Д. Дыдаев

обнести

обнести (Русский → Якутский)

сов. 1. что күрүөлээ, эргит; обнести сад забором сады соппулуотунан күрүөлээ; 2. кого чем (угостить всех) кэрит, түҥэт, тарҕат; 3. кого чем (не угостить) көтүт, матар; обнести кого-л. мороженым моро-женайтан кими эмэ матар.

атылын

атылын (Якутский → Якутский)

туохт. Туох эмэ уһуктаахха батары түс, кэтилин. ☉ Напороться, наткнуться на что-л. острое
Биир абааһы кыыһа маска атыллан өлбүтүн кэритиэхтэрэ. А. Софронов
Кини көрөр аттарыттан сибилигин бүтэйгэ биир ат атырдьахха атыллан өллөҕө. Амма Аччыгыйа
Дьэ ол Баһылайкалаах быйыл сайын соҕотох ынахтара маска атыллан өлөн хаалла. В. Гаврильева

таарыт

таарыт (Якутский → Якутский)

таарый диэнтэн дьаһ
туһ. Абааһы кыыһа түөһүн таарыппат үһү (тааб.: иитиллибит айа). Доропуун барахсаны көмтүбүт, бу түүн кэритиэхтэрэ, манна сылдьыбыт сирэ этэ, хайаан да манна таарытыахтара. А. Софронов
Лүөччүк халыҥ тыа ортотугар быыкаайык ырааһыйаны булан, сөмөлүөтүн, маска таарыппакка, ол ытыс саҕа ырааһыйаҕа этэҥҥэ олорпута. Суорун Омоллоон

куобахтаа

куобахтаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Куобаҕы бултаа. ☉ Охотиться на зайцев
Сарсыарда, халлаан саҥардыы сырдаан эрдэҕинэ, биһиги мырааҥҥа куобахтыы таҕыстыбыт. Амма Аччыгыйа
Чэ бэйи, тукаам, сотору Куобахтаан аҕаҥ кэлиэ. Эллэй
2. спорт. Икки атаҕы холбуу тутан уон икки туоска ыстаныталаа. ☉ Прыгать на двух ногах в длину на двенадцать меток
Куолуларынан хаарга куобахтаатылар. Киристипиэл тулуппата. Амма Аччыгыйа
Ааста дии кылыйар, куобахтыыр... Сотору тайахпын кыһыныам. Кэллиҥ дии сохсонон куобахтыыр, Киэҥ сири кэриппэт кыһыныам! Р. Баҕатаайыскай
3. көсп. Күүскэ тэбэн оргуй (хол., чэй аһаҕас иһиккэ оргуйарын этэргэ). ☉ Кипеть, бурлить
Ол икки ардыгар, чэйим оргуйан куобахтаабытынан барбыта. Хомус

үрүгэн

үрүгэн (Якутский → Якутский)

даҕ. Кыра да сылтаҕы аһарбакка олус элбэхтик үрэр (ыты этэргэ). ☉ Лающий по любому поводу, брехливый (о собаке)
Ол үрдүнэн, сэрэххэ, эдэр үрүгэн ытын дьиэттэн үүрэн таһаарбыта. Күннүк Уурастыырап
Үлэһиттэр хойут тарҕастылар, Үрүгэн ыттар баргыстылар. С. Васильев
Арай, дьиэм үрүгэн ыта Миигин кытары хаалбыта. Кинини оргууй тарыырым — Хатырбыт атахпын салыыра. Чэчир-72
♦ Үрүгэн ыт оҥоһун сөбүлээб. — кими эмэ кигэн, киксэрэн биэрэн бэйэҥ оннугар элбэҕи саҥартар. ☉ Подстрекать, побуждать кого-л. говорить, выступать вместо себя (букв. сделать своей лающей собакой)
Чөрөктүүрэп эйиигин нэһилиэги кэритэр, үрүгэн ыт оҥостор үһү буолбат дуо? А. Сыромятникова

кэриимнээ

кэриимнээ (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Төгүрүччү кэрий, кэрийэн көрө сырыт. ☉ Обходить, объезжать, облетать вокруг кого-чего-л.
Икки атахтаах Ириэнэх хааннанан, Ийэ сирин кэриимнээтэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Күнүн аайы бу баай тайҕа үрдүнэн тоноҕосчут курдук уһун кутуруктаах саллаҕар төбөлөөх тимир көтөр ньирилии кэриимниир. И. Гоголев
[Тииҥ] Томтор сир арҕаһын Сарсыарда кэриимниир Уһун тиит чыпчаалын Үрдүгэр чэрэҥниир. С. Васильев
2. эргэр. Дьиэтэ-уота суох буолан ыаллары кэрий, бырадьаагалаа, кэрэдэхтээ. ☉ Скитаться по чужим домам, бродяжничать
Ол эрээри кэҥсэ [айах адаҕата] буолан, нэһилиэги Кэриимниирим баһа биллибэт. Умнаһыт буолан Улууһу ороскуоттуурум баһа биллибэт. Өксөкүлээх Өлөксөй
Умнаһыт буолан кэриимнии барыахтара, үс сыл умналаан аһыахтара. М. Горькай (тылб.)
3. эргэр. Оҕолору сүрэхтии, дьону бэргэһэлии, малыыппа этэ кэрийэ сырыт (былыргы кэриим аҕабыытын туһунан). ☉ Объезжать паству, крестить детей, венчать и т. п. (о странствующих священниках-миссионерах)
Уол төрөөтөҕүн кыһын, аҕабыыт кэриимнии сылдьан Максим диэн уол төрөөбүтүн туһунан суруйбута. П. Филиппов
4. Кэрит, кэритэн үллэр. ☉ Обносить чем-л. по очереди кого-л., распределять что-л. в несколько приемов, повторов между кем-л.
Ити икки ардыгар чаҕардар хас ыалдьыт аайы үрүүмкэ кутуталаан хаста да кэриимнээн бүтэрдилэр. А. Пушкин (тылб.)
5. көсп. Киһиттэн киһиэхэ, ыалтан ыалга тарҕан. ☉ Переходить из уст в уста, из дома в дом (о слухах)
«Тугу гыныахха?» диэн толкуй Кэбээйини биир гына кэриимнээн баран, кэнникинэн кинилэр түөлбэлэнэн сытар Чиҥнээнилэригэр тиийэн кэлэр. «ХС»

киэһэ

киэһэ (Якутский → Якутский)

  1. аат. Күнүс уонна түүн икки ардынааҕы быыс кэм. ☉ Вечер
    Отчуттар киэһэни быһа үлэлээтилэр. — Көрдөөх-нардаах киэһэ буолла. Амма Аччыгыйа
    Чуумпу киэһэ налыйда. Эллэй
  2. сыһ. суолт. Күнүс уонна түүн икки ардыгар. ☉ Вечером
    Киэһэ утуйар кэмнэрэ кэлэн, Харытыана эрэйдээх оронун оҥоро турбута. П. Ойуунускай
    Киэһэ уон чаас саҕана уу быһыт айаҕар таһыма балай эмэ үрдээтэ. М. Доҕордуурап
    Киэһэ хараҥа буолбутун кэннэ Гурьянов биһикки инники кирбиини туораатыбыт. Т. Сметанин
    ♦ Дьааһык киэһэ көр дьааһык II
    Дьааһык киэһэ — киһи өлбүт биитэр киһини көмпүт киэһэ. СЛ-8
    Арыт өлбүт үөрүн кэритэр Дьааһык киэһэлэр кэлэллэр. Дьуон Дьаҥылы
    Дьоро киэһэ көр дьоро. Дьоллоох дьоро киэһэ буолла. Амма Аччыгыйа
    Дэлэйэр дьоро киэһэҕэ былыргы сэһэн, таабырын. Баал Хабырыыс. Киэһэ аһыырдаах киһи — улахан кыһалҕаҕа киирбэтэх киһи. ☉ Без крайней нужды (с ним лучше не связываться; букв. если есть на сегодня ужин)
    Киэһэ аһыырдаах киһи кинини кытта билсибэтэр сөп буолуо этэ. — Оксанатааҕар буолуоҕу салытыннарбыт эмээхсин. Киэһэ аһыырдаах киһи ыалласпат ыала. «ЭК»
    тат., кич, осм. кедьэ
ымыйа

ымыйа (Якутский → Якутский)

аат., эргэр. Убаҕас аска туттуллар чабычахтыҥы быһыылаах мас иһит. ☉ Большая деревянная чаша, большая посуда для жидкой пищи. Дыгын баай тахсан, ыһыаҕар Бэрт Хараны ыҥыран ураһатыгар киллэрэн, үс бууттаах ымыйанан кымыс биэрэр. Саха фольк. Ымыйаны хатыҥ маһы төгүрүччү иэҕэн эркиннииллэр, тас өттүн олус үчүгэйдик ойуулууллар, оһуордууллар. Саха сэһ
1977
Тоҕус дойду Ойборууна буолла, Аҕыс дойду Чалларыына буолла, Ымыйалаах кымыһы ыйырбахтаатылар, Кытыйалаах кымыһы кыллырҕаттылар. С. Зверев
◊ Кэриэн ымыйа — улахан ыһыахтарга элбэх киһини кэритэн кымыс иһэрдэр сэттэ — аҕыс лиитирэ истээх ымыйа. ☉ Чаша круговая вместимостью в семь — восемь литров, предназначенная для питья кумыса на празднике ысыах (ыһыах), которая передаётся поочерёдно от одного к другому
Кэрдиис ойуулаах Кэриэн ымыйаларга Араҕас арыыны кутан Уура охсон кэбистэ. П. Ойуунускай
Чороон айах, кэриэн ымыйа, таҥалайдаах ыаҕас, …… диэннэр олус мындыр, уустук оҥоһуулаах, үтүө иһиттэр баар этилэр. Күннүк Уурастыырап
Улуу ыһыах саҕаланна, Уолбат уйгу тардылынна. Кэриэн ымыйа кэккэлээтэ, Чороон айах чуоҕуйда. С. Васильев
ср. тув., монг. сава ‘сосуд’