Якутские буквы:

Якутский → Якутский

кэрчиктэн

кэрчиктээ диэнтэн атын
туһ. Сир олус кэрчиктэммитэ бэрт буолан, [түҥэтик] ыал ортотун хайдах да таарыйбат буолуон сатаммат этэ. П. Ойуунускай
Мин билбэт этим …… Сүүһүм тириитэ Хас строкам ахсыытынан Кэрчиктэнэр кэмэ кэлиэ диэн. Л. Попов
Кини [Стамбул] …… дьиэлэрэ кирилиэс курдук кэрчиктэнэн, аллараттан үөһэ тахсан иһэллэр. ТГП ЕЭА

кэрчик

аат.
1. Туох эмэ уһун ньолбуһах кылгас гына быһыллыбыт лоскуйа (хол., суон дүлүҥ, халбаһы). Обрубок, отрезок (обычно чего-л. продолговатого)
Ньукулаас остуолга …… үөлүллүбүт икки улахан собону уонна халбаһы кэрчигин уурда. С. Никифоров
Дьиэлээх киһи ыалдьытын саҕынньаҕын уһулла, уот иннигэр кэрчик олоппоско олорто. И. Данилов
Буспут хортуоппуйу, дьаабылыканы, оҕурсуну, моркуобу ыраастаан баран кэрчик-кэрчик гына эбэтэр уһаты кырбыыллар. ФВН ТС
2. Туох эмэ сорҕото, быстаҕа, лоскуйа. Часть, отрезок чего-л. (напр., пути)
Киһи олоҕо — Кэрчик кэм чыпчылаҥа. Л. Попов
Даҕаамыр соҕотоҕун этии кэрчигэ буолар. АНВ СТУ
Кыратык тыын ыла түһэн баран, суолларын тиһэх кэрчигин дьулуруччу туоруохтаах этилэр. К. Турсункулов (тылб.)
мат. Икки туочука икки ардынааҕы кылгас сурааһын. Линия между двумя точками, отрезок
Кэрчик устатын буларга кини уҥа уһугун координататыттан хаҥас уһугун координататын көҕүрэтиллэр. ВНЯ М-4
Үүнээйини умнаһынан олордорго быһыллыбыт сорҕото, сотото. Черенок (растения)
Кэрчиктэринэн ууһатыыны сады итиэннэ сибэккини үүннэриигэ киэҥник туттуллар. КВА Б
ср. др.-тюрк. кертик, кертүк ‘зарубка’

Якутский → Русский

кэрчик

обрубок; кусок; мас кэрчигэ обрубок дерева; балык кэрчигэ кусок рыбы.


Еще переводы:

кэччиктэн

кэччиктэн (Якутский → Якутский)

көр кэрчиктэн
От сэбэ барыта сигэтин аннынан быһаҕынан кэччиктэнэр эбит. Амма Аччыгыйа
Өрүс уҥуоргу өттүгэр, бөһүөлэк туһаайыытынан оҕуруот хаһаайыстыбата кэччиктэнэн көстөрө. В. Яковлев

тэһигирэс

тэһигирэс (Якутский → Якутский)

I
тэһигирээ диэнтэн холб. туһ. Ыаҕайам түгэҕэр отоннор тэһигирэһэ түстүлэр
II
даҕ. Биир тэҥ бытархай. Одинаково мелкий (о ряде предметов)
[Кырынаас] тэһигирэс тиистэринэн кэбийбит. Л. Попов
Куруппалаах хортуоппуй миини өрөр буоллахха, хортуоппуйу уонна оҕуруот астарын тэһигирэс кыра гына кэрчиктэниллэр. Дьиэ к.

обрубок

обрубок (Русский → Якутский)

м. лэкээ, кэрчик.

кырбадаһын

кырбадаһын (Якутский → Якутский)

I
1. аат. Туох эмэ кыра, бытархай гына быһыллыбыта, кэрчиктэммитэ. Что-л. мелко нарезанное, нарубленное
Табаҕы ыла охсон, чубуугун кырбадаһынын кытта булкуйар. Л. Габышев
Уот, кыым бытархайа. Искры, брызги огня
Фашистар сырдатар ракетаны бырахтылар. Сырдык кырбадаһыннарынан таҥнары саккыраамахтаан баран, уот хабах уостан, ньимис гынан хаалла. Амма Аччыгыйа
2. даҕ. суолт. Тэбис-тэҥ, кыра уҥуохтаах. Все одного маленького роста (о ком-л. во мн
ч.). Орто түһүлгэ дойдум Отун-маһын иччилэрэ Оһуор-бичик Ньылахсын уолаттар, Ойуу-бичик Кырбадаһын кыргыттар! П. Ойуунускай
II
даҕ., кэпс. Мындыр өйдөөх, ону-маны бытархайыгар тиийэ сиһилии билэр, көрөр. Проницательный, наблюдательный, вникающий в каждую мелочь; предусмотрительный
Барыны бары билэ-көрө сылдьар кырбадаһын хамначчыт, чахчы кистэммитин билэр буолан, сыратын ыыппыта. Далан
Лөгөнтөй, кырбадаһын киһи эрэ өтө билэр гына, уҥа дьабалдьыта ибигирээн, уҥуоҕа хамсыы түһэн ылла. Р. Кулаковскай
Суоһар да суол буолар эбит …… уонунан кырбадаһын харах көрүүтүн уйан, туохха да кыаҕа-күүһэ суох, быыкайкаан куобахчаан оҕотун курдук илибирии-салыбырыы турар диэн. В. Яковлев

кээмэй

кээмэй (Якутский → Якутский)

аат.
1. Туох эмэ кэмнэнэр, быһаарыллар кэриҥэ, кэмэ. Мера чего-л., единица измерения
Уста кээмэйэ. Ыйааһын кээмэйэ. Иэн кээмэйэ.  Уута бүтүннүү бардаҕына, кээмэйэ биллибэт киэҥ ходуһа диэн, дьэ киниттэн кэлиэхтээх. Күннүк Уурастыырап
Мин ыарыыбын эн курдаттыы көрөн тураҕын дуо, гражданин доктор? Эбэтэр киһи ыарыытын эн бааһырыы тас кээмэйинэн быһаараҕын дуу? Амма Аччыгыйа
Кырдьык, барыта үөрүү… Үөрүү буолан баран үрдүгүнэн кээмэйэ биллибэт үөрүү. Эрилик Эристиин
Туох эмэ кэриҥэ, киэҥэ, улахана. Объем, величина, размер чего-л.
Айдаар дьиэтэ барыларыттан үрдүгүнэн, кээмэйинэн, көрүҥүнэн ала-чуо дьэндэйэр. Н. Лугинов
Лаборатория оҥорор прибордара хаачыстыба даҕаны, кээмэй даҕаны өттүнэн киин институттарга оҥоһуллар прибордардааҕар ордуктара суоҕун бэлиэтээбитэ. В. Яковлев
Былыргы түүрдэр мэҥэ таастарын суруктара кээмэйдэринэн соччо улахана суохтар. АНК БТТ
Хамаҕатык барар промышленнай, хаһаайыстыбаннай, культурнай табаардары сөптөөх кээмэйинэн булуохха уонна атыылыахха сөп. «ХС»
2. лит. Хоһооҥҥо сүһүөхтэр биир кэминэн кэрчиктэнэн хатыланыылара. Размер стиха, стопа
Тылбаасчыт роман ис хоһоонун табатык тиэрдэн, тас форматын: кээмэйин, рифматын кытаанахтык тутуһан туран, айымньы уус-уран кырааскаларын оригиналга ыкса чугасаһардык биэрэри ситиспитин бэлиэтээбэт буолуохха сатаммат. Софр. Данилов
«Улуу Москва туһунан тойугу» …… сорох поэттар көҥүл кээмэйдээх акцентнай хоһоонноруттан, эпическэй айымньыларыттан даҕаны араарар күчүмэҕэй. Эрчимэн
ср. тув. хэмчеел ‘величина’

эрбии

эрбии (Якутский → Якутский)

аат. Маһы эрбииргэ аналлаах мас тутаахтаах, тиистэрдээх, чараас тимир туттар тэрил. Стальная зубчатая пластина с деревянными рукоятками для разрезания дерева, пила
Көстөр сүгэ, эрбии биитэ Күҥҥэ өрө кылбачыйан. Баал Хабырыыс
Сүгэ табырҕас тыаһа, эрбии аалыҥныыра киэһэлээх сарсыардааҥҥы тоҥ салгыны киэптээн кэбиспитэ. М. Доҕордуурап
Элбэх эрбии тыаһаата, Эйээр-дьэйээр ыллаата. С. Васильев
Эрбии биитин курдук — сыарҕа сыҥааҕын курдук (тэҥнэр) диэн курдук (көр сыарҕа)
Ыаллыылар туохтарын былдьаһыахтарай, хайа-хайалара ордуга-хоһо суох эрбии биитин курдук тэбис-тэҥ дьон. И. Эртюков
Үс хонук устата Эрбии биитин курдук Тэбистэҥҥэ иэҕистилэр. ТТИГ КХКК
Быһах эрбии көр быһах. Аҕам быһах эрбии атыыласпыт
Аан бастаан сэлии аһыытын быһах эрбиинэн уонна чаачар эрбиинэн кэрчиктэнэр. ПСН УТС
Хайытар эрбии көр хайыт. Алексей Семёнович тутууга хайытар эрбиигэ ыстаарсай эрбииһитинэн үлэлээбитэ. «ЭК»
Хайытыы эрбии — хайытар эрбии диэн курдук (көр хайыт). Холкуостаахтар хайытыы эрбиинэн бэрэбинэни эрбииллэр. Амма Аччыгыйа. Чаачар эрбии — икки ардынан быанан эбэтэр синньигэс бороболуоханан тардыллыбыт уһун мас уктаах, соҕотох киһи туттар эрбиитэ, киристээх эрбии. Лучковая пила
Хара сарсыардаттан мас кыстыырыгар тахсан, чаачар эрбиинэн суон баҕайы дүлүҥү эрбээн эрэр. В. Иванов. Эрбии хардарар түөлбэ. — эрбии тииһин тиэрэргэ аналлаах туттар сэп. Инструмент для разводки зубьев пилы поочерёдно в разные стороны
Эрбии хардарар аны ханна да көстүбэт сэп. СТТТ
ср. др.-тюрк., тюрк. ерпэ ‘пила’

тоһуттаҕас

тоһуттаҕас (Якутский → Якутский)

  1. даҕ.
  2. Тоһутта сылдьар, кэбирэхтик алдьанар. Ломкий
    Мин үүннэрбит тирэҕим, …… Дьон хараҕын ааллылар Тоһуттаҕас салааларыҥ. С. Тарасов
    [Хаппыт] от сүмэһинэ сүтэр, тоһуттаҕас буолар. Ходуһа х. [Сэлиэһинэй] ото наһаа хаппыт уонна тоһуттаҕас буолбут этэ. Г. Николаева (тылб.)
  3. Көнө, кэлим буолбатах, быһытталанар (хол., чаҕылҕан, долгун, былыт туһунан). Не прямой, не сплошной, ломаный (напр., о молнии, волнах, облаках)
    [Оҕонньор] Тоһуттаҕас чаҕылҕанын санаата. С. Тарасов
    Этиҥнээх ардах кэнниттэн тоһуттаҕас долгуннар таала-таала иһийэллэр. «Кыым»
    Логлоруспут тоһуттаҕас былыттар хаппыт сэбирдэх буолан көһүннүлэр. М. Шолохов (тылб.)
  4. көсп. Түргэнник кыыһырар, ыгым. Склонный к горячности, вспыльчивый
    Фёдор Иванович майгытынан бэрт хабараан, тоһуттаҕас. Н. Якутскай
    Бандьыыт баһылыга тот боруулуу тоһуттаҕас майгылаах киһи. П. Степанов
    Дьахтар улам тоҥуй, тоһуттаҕас майгыннанан испитэ. «Чолбон»
  5. көсп. Олус күүстээх, бытарҕан (тымныы туһунан). Сильный, лютый, трескучий (о морозе)
    Ахсым аттаах уоллаах кыыс күлүүлэрэ тоһуттаҕас дьыбары кымньыылаата. С. Федотов
    [Кыстык дьиэ] Саха сирин тоһуттаҕас тымныытыгар …… дьүөрэлэһэр анал тутуулаах. ВУА БС
    Сыһыы дьиэтэ итийэн, таһырдьатааҕы тоһуттаҕас тымныыны олох даҕаны умуннаран кэбистэ. «ХС»
  6. көсп. Кыра-кыра кэрчиктэнэр, быһыттаҕас (хол., чабырҕах хоһооно). Расчленяющийся, распадающийся на мелкие отрезки (напр., о стихах скороговорок)
    Тоҕус төгүл тоһуттаҕас, Токур-бокур олуллаҕас Тыллаах буолар чабырҕах. П. Тобуруокап
  7. мат. Биир көнө лииньийэҕэ сыппат быһыттаҕас (сурааһын). Ломаный (линия)
    АВС тоһуттаҕас уонна п көнөнү тутуҥ. ВНЯ М-4
  8. аат суолт. Туох эмэ тостубута. Обломок чего-л. [Чалбахха] ханнык эрэ дьэбин сиэбит тимир тоһуттаҕастара чороһон тураллар. М. Горькай (тылб.)
    Тоһуттаҕас лииньийэ мат. — биир көнөҕө сыппат, муннуктаах (сурааһын туһунан). Ломаная линия
    Турбаны сир үрдүнэн тардыбыттара, тоһуттаҕас лииньийэни ыыппыттара. И. Данилов
    Элбэх муннугу хапталтан быыһаан ылар тоһуттаҕас лииньийэ элбэх муннук куонтура диэн ааттанар. КАП Г
кэрчиктээһин

кэрчиктээһин (Якутский → Якутский)

аат. Кэрчиктэргэ үллэрии; үүнээйини кэрчиктэринэн олордорго бэлэмнээһин. Деление на отрезки; подготовка черенков, черенкование
Силистэринэн ууһатыыга үксүн кэрчиктээһининэн туһаналлар — силис кэрчиктэринэн ууһаталлар. КВА Б

лээппэрэ

лээппэрэ (Якутский → Якутский)

аат., тү өлб э. Бэрэбинэ кэрчигэ. Обрубок бревна.

кэрчиктии

кэрчиктии (Якутский → Якутский)

сыһ. Кэрчик-кэрчик тахсар гына (быс.). Кусками (резать)
Оҕонньор уолун кытта Бүлүү эбэ хотун балыктарын хас да сиринэн эрбиинэн кэрчиктии эрбээтилэр. И. Гоголев