Якутские буквы:

Якутский → Русский

кэрэмэс

1) тёмно-серый (о масти лошади); кэрэмэс ат тёмно-серый конь; 2) сиводушчатый (о масти лисицы); кэрэмэс саһыл лиса-сиводушка.

Якутский → Якутский

кэрэмэс

даҕ.
1. Хара дьураалардаах көҕүстээх, кыһыллыҥы бороҥ өҥнөөх, бороҥ өрөҕөлөөх, хара тыстаах (саһыл түүтүн өҥүн туһунан); оннук саһыл бэйэтэ. Сиводушчатый (о лисе); лиса-сиводушка
Кэрэмэс саһыл.  Сааба Маҥхааһай хаһааһыттан үс кэрэмэскэ, сүүс тииҥҥэ атыыласпыт бэрдээҥкэтин таҥнары сүгэн кэбиспит. Л. Попов
Чолбон аҕата биирдэ хапкаантан кэрэмэс саһылы ылан кэлбитин өйдүүр. И. Федосеев
2. Кэрэмэс саһыл тириитинэн тигиллибит (хол., бэргэһэ). Сшитый из шкурки сиводушчатой лисицы
Кэрэмэс бэргэһэ тиктилэр Килбиэн кэрэ кыргыттар. Эллэй
3. Күрэҥсийбит дьүһүннээх (бытык). Сивый, седеющий (о бороде)
Буулур атыыр сылгы сиэлин тэлгии бырахпыт курдук күрүө кэрэмэс бытыктаах. ПЭК ОНЛЯ I
Бороҥсуйан көстөр кэрэтиҥи дьүһүннээх (сылгы дьүһүнэ). Светло-серый (о масти лошади).
4. көсп. Бары өттүнэн дэгиттэр үтүө, бастыҥтан бастыҥ, чулууттан чулуу. Отборный, лучший (во всех отношениях)
Барыта кэрэмэс, барыта толуу, Барыта судургу, барыта сонун. С. Данилов
Имигэс иэхсиилээх Кэрэмэс киирсиилээх Чурапчы бөҕөһө. А. Бродников
Үлэҕэ, үөрэххэ дьулуурдаах Үгүс тэгил ыччаттардаах, Аатырыан аатырбыт Алыс кэрэмэс дойду эбит. «ХС»
Кэрэттэн кэрэ, бастыҥ кэрэ. Прекраснейший, красивейший
Эйигин көрөөтүн биллим мин Хаар ыарын, кырдьар саас кырыыһын: Кэрэмэс бэйэлээх кэхтэрин. С. Данилов
Илдьиэҕим мин киһи гиэнин Кэрэмэс биир кэрэтин — кэхтэн бүтэр сэбэрэтин, Уостубат уот мичээрин. С. Тарасов
Араас омук ааттаахтара Ураты дойду урдустара Кэрэмэс бэйэтин көрөөрү Кэлэр идэлэммиттэр. С. Зверев
5. көсп. Кэриэс-хомуруос (тыл). Заветный, сокровенный, задушевный (о слове, речи)
Этэр кэскиллээх Кэрэмэс тылбын эттээх-хааҥҥытыгар иҥэрэн, Истэн сэҥээриҥ эрэ! П. Ядрихинскай
Кэрэмэс саһыл мэлдьэҕэ — көрдөрөн туран мэлдьэхтээх. Ничего не признающий, нагло отрицающий все, мошенник (букв. отпирательство лисицысиводушки).
Буурай кэрэмэс — бороҥ толбонноох кэрэмэс саһыл. Сиводушка с серым отливом. Быалаах кэрэмэс — сиһин ортотунан хараҥа дьураалаах кэрэмэс саһыл. Сиводушка с темной полосой вдоль спины. Дьиикэй кэрэмэс — буоппал, мөлтөх түүлээх кэрэмэс саһыл. Лиса-сиводушка с некачественной шерстью. Киргиллээх кэрэмэс — сырдык дьураалардаах, күндү кэрэмэс саһыл. Лиса-сиводушка со светлыми полосами на спине (ценится дорого). Кириэстээх кэрэмэс — түөһүгэр үрүҥнээх («күннээх»), күндү түүлээх кэрэмэс саһыл. Лиса-сиводушка с белым пятном на груди (ценится дорого). Кырымахтаах кэрэмэс — түүтүн кылаана сырдык толбонноох күндү түүлээх кэрэмэс. Лисасиводушка с серебристым отливом на спине (ценится особо).
эвен. кэрэмрии ‘сиводушка’


Еще переводы:

сиводушка

сиводушка (Русский → Якутский)

ж. кэрэмэс саһыл.

кэрэмэсчээн

кэрэмэсчээн (Якутский → Якутский)

кэрэмэс диэнтэн атаах. Кэрэмэсчээним оҕоккотоо, итиччэтигэр дьэ үөтэлээбэппит. Р. Кулаковскай

кырынаасчыт

кырынаасчыт (Якутский → Якутский)

аат. Кырынааһы анаан бултуур киһи. Охотник на горностая
Кэрэмэс кырынаасчыт бастыҥа буолла. «ХС»

кииримэлээ

кииримэлээ (Якутский → Якутский)

кииртэлээ диэн курдук
Кириэ Сэмэн кыыһа Кэдэгэркээн Кэтириис Кэрэмэһин иннигэр Кииримэлээн бараммын, Киэргэмсэҕин туһуттан Кэтэмэхтээн аһартым. Сунтаардар ыл.

амырыыннан

амырыыннан (Якутский → Якутский)

туохт. Сүрдээх дьулаан көрүҥнэн. Принимать весьма страшный, зловещий вид
Уот курдук кутталланан, Адьырҕа курдук амырыыннанан, күтүөт бөҕөнү сирбит, Кыыс оҕоттон кэрэмэһэ буолбут, Саха оҕотуттан саарбата буолбут. С. Зверев

дьаһабыллаах

дьаһабыллаах (Якутский → Якутский)

даҕ. Үчүгэйдик дьаһайар-салайар, тэрийэр дьоҕурдаах, кыахтаах. Умеющий распоряжаться, распорядительный
Кырдьык даҕаны, кэрэмэс дьүһүннээх эрээри сэлээр дьахтардааҕар, бүрэ көрүҥнээх дьаһабыллаах хотун ордуга чахчы. Софр. Данилов

тааскалан

тааскалан (Якутский → Якутский)

тарайар тааска- лан — муҥутуурдук ситэн-хотон, күннээн сырыт. Быть, находиться в расцвете сил
Тарайар тааскаланан, күөгэйэр күннэнэн кэлэн ааспыт кэмнээх этим эбээт, кэрэмэс доҕоттоор. Болот Боотур

быалаах

быалаах (Якутский → Якутский)

даҕ., көсп. Туох эмэ (үксүгэр, куһаҕан) буоларыгар төрүөт, сылтах буолар. Служащий причиной чего-л., поводом для чего-л. (преимущественно дурного)
Мин, Арастаал үлүгэр быалаах, Үүнүүлээх оту үллэччи тиэйэн, Өлүүгэ түстүм... Эллэй
[Дьаамнаах:] Михаиллаах Тоҕо төннүбэтэхтэрэ буолла, өлөр быалаах буоллахтара. С. Ефремов
Быалаах кинигэ эргэр. — улахан суолталаах испииһэги суруйар сурунаал (быанан тиһэ анньан баран сургуустаммыт лиистэрдээх). Штрафной журнал
Таҥара дьиэтигэр быалаах кинигэҕэ астарарга тээтэҕэ уон биэс буут дьаарыссаны бэриллэр. Эрилик Эристиин. Быалаах кэрэмэс — орохтоох систээх кэрэмэс саһыл. Сиводушка (помесь черно-бурой и рыжей лисицы) с поводом (полосою) на спине
Кыһыл саһыл кыалыктаах, хара саһыл хаппардаах, Быалаах кэрэмэс кымньыылаах Ойдоох буурай оонньуулаах Баай Барыылаах Тойон эһэм! Өксөкүлээх Өлөксөй

кымньыылан

кымньыылан (Якутский → Якутский)

кымньыылаа диэнтэн бэй
туһ. Мэччийэ сылдьыбыт субан сүөһүлэр дьиэ таһыгар мүлүрүҥнэһэн кэллилэр. Төбөлөрүн булкуйаллар, кутуруктарынан кымньыылана охсуналлар. Л. Попов
«Кэрэмэс биһикки кылааннаах кыылларынан кымньыыланыахпыт, тамайа сиэлэр тайахтарынан далбаатаныахпыт турдаҕа дии», — дии-дии Бүөтүр күлэн күһүгүрэтэр. Р. Кулаковскай

кырталдьый

кырталдьый (Якутский → Якутский)

кыртай диэнтэн арыт
көстүү. Кыыс дьахтар хаастаах хараҕа кырталдьыйан көстөр кыырыктаах үҥүү. ПЭК СЯЯ
Арылы тойон оҕонньор Кэрэмэс хотун эмээхсин Күннүктээх сиртэн Кыламаннаах хааһа Кырталдьыйан көстөр Кытыан үчүгэй кыыстара Дьырыбына Дьырылыатта. П. Ядрихинскай