Якутские буквы:

Якутский → Якутский

кэскиллээ

туохт.
1. Инники өттүгэр туруктаах, үтүө, дьоллоох олоҕу тэрий. ☉ Заложить основы стабильной благополучной счастливой жизни
Оо, доҕорум …… кэскилбин кэскиллээбит эбит. П. Ойуунускай
Үөскээбит өтөххүн кэриэстиэҥ — Кэнчээри ыччаккын кэскиллиэҥ. Айталын
Киэһээҥҥи киирэр күн саҕахха саһыыта Киэркэйэ тырымнаан, Кэлэр иннибитин кэскиллиир. С. Зверев
2. Ким, туох эрэ инникитин быһаар, төлкөлөө. ☉ Предрекать чье-л. будущее, судьбу
Александра Максимовна киниэхэ салайааччыны буолбакка, искусство үлэһитин дьылҕатын кэскиллиирэ. М. Ефимов
Орто аан дойдуну анаара оҕонньоттор табахтыы олорон Кэскиллии саныыллар аттара. В. Лебедев (тылб.)
△ Туох эмэ ис дьиҥин ыараҥнатан сыаналаа, тойонноо, быһаар. ☉ Раскрывать сущность, смысл чего-л., давать оценку чему-л.
Сэттэ килбиэн-киҥкил халлаан кинээстэрэ, Кэниэрдээх кэмириниибин Кэдирги кэскиллээмэҥ даа! Өксөкүлээх Өлөксөй
Кэриҥин кэскиллээбэккэ Киһи аайы Кэскиллиир кэмэлдьи Кэмэ суох. А. Софронов
♦ Кэрчэгэй (кэдэрги, кэрэгэй) кэскиллээ — дьоло суох, быстах оҥоруулаах гына оҥор, эбэтэр төлкөлөө. ☉ Предрекать кому-л. или обрекать кого-л. на недолгую несчастливую жизнь
Кэнчээригэ тиийэ Кэдэрги кэскиллиир, Төрүөххэ тиийэ Түҥкэтэх төлкөлүүр [арыгы]. Өксөкүлээх Өлөксөй
Миигин кэрчэгэй кэскиллээн, ордоххой оҥоруулаан, түөрэккэй төлкөлөөн түһэрбиттэр. Ньургун Боотур

Еще переводы:

кэскиллэт

кэскиллэт (Якутский → Якутский)

кэскиллээ диэнтэн дьаһ
туһ. Киһи-сүөһү кэскилин чэчирэтэргэ Киэҥтэн кэскиллэтэн, Үрдүктэн төлкөлөтөн, Үтүмэхтэнэн түһэриллэн, Күүһүн-уоҕун көрдөрүмээри …… Бөлтөр силис анныгар Бүгэн үөскээн сылдьар. П. Ядрихинскай

кэскиллэн

кэскиллэн (Якутский → Якутский)

кэскиллээ диэнтэн бэй., атын
туһ. Туойбутум тускулланнын! Кэпсээбитим кэскиллэннин! Нор. ырыаһ. Кэпсэппит кэпсэтиим кэскиллэммэккэ Кэлэҕэй-тардыас тылланан Кэлэн турабын, улуу тойонум… П. Ойуунускай
Киирбэт күннээх үрдүк сайдыы кэскиллэнэ, кэҥии турдун! Күннүк Уурастыырап

кэскиллэс

кэскиллэс (Якутский → Якутский)

кэскиллээ диэнтэн холб. туһ. Эттилэр: Ийэ дойдуҥ кэскилин эн дьүүллэс, кэскиллэс тиийэҥҥин. С. Данилов
[Настаа:] Урут дьахтар, өйдөөх-санаалаах дэммэккэ, мунньахха сылдьыһан олох кэскилин кэскиллэспэт этэ. Күндэ
Ити үүнэн эрэллэр Кэнэҕэски эйэни Кэскиллэһэр өрүөллэр. И. Эртюков

огдолут

огдолут (Якутский → Якутский)

огдолуй диэнтэн дьаһ
туһ. Арыгы үгүс ыал олоҕун огдолуппут, өссө оннооҕор элбэҕи — кэргэннии буолуохтары кэрэгэй кэскиллээбит ас. Далан
Ол дьалхаан кинилэр бөһүөлэктэрин олоҕун огдолуппут эбит. В. Иванов
Биһиги олохпутун огдолуппут аймааһыннаах сыллар ааспыттара. «ХС»

оҥоруулаа

оҥоруулаа (Якутский → Якутский)

туохт., итэҕ. Ханнык эрэ дьылҕалаах, төлкөлөөх гын (хол., Дьылҕа Хаан). ☉ Наделять судьбой, предопределять судьбу (напр., о верховных божествах)
Бу дойдуга өлөр киһи буоллаҕым нии? Миигин кэччэгэй кэскиллээн, ордоххой оҥоруулаан, түөрэккэй төлкөлөөн түһэрбиттэр. Ньургун Боотур
Сириэдийэ үүнэр оҥоруулаатым. Эллэй

чаймыктаа

чаймыктаа (Якутский → Якутский)

туохт. Бириэмэҕин халтайга ыыт, туһата суоҕунан дьарыктан. ☉ Заниматься чем-л. бесполезным, терять время
Дакылаатчыт наһаа дайбаан, Чаймыктаан чаҕыппытынан [барда]. Күннүк Уурастыырап
Кинилэрдиин чаймыктаан, кэскиллээн кэпсэтэр Туох эмэ туһалаах буолуоҕун булбаппыт. «ХС»

акылааттаа

акылааттаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Акылааты түһэр, акылааты оҕус. ☉ Закладывать фундамент, основание (под различные сооружения). Билиҥҥи дьиэлэри бөҕө-таҕа акылааттаан туталлар
2. көсп. Туохха эмэ төрүтү, тирэҕи биэр. ☉ Давать чему-л. основу, опору
Аҕа дойдутун халбаҥнаабат акылааттаан, Туллаҥнаабат тулааһыннаан, Уйгу-быйаҥ олохтоон, Илгэ-быйаҥ кэскиллээн Иитэн-тэрийэн биэрбитэ. Е. Иванова

аҥаалык

аҥаалык (Якутский → Якутский)

аат., эргэр. Бөдөҥ куруҥ тиит. ☉ Крупное засохшее лиственничное дерево.
◊ Аҥаалык (хара) улар — улар саамай улахана уонна кырдьаҕаһа. ☉ Самый крупный и старый глухарь
Арай улахан тиит үөһээ өттүн диэки биир аҥаалык хара улар аһыы олорор эбит. Саха ост. II
Аҥаалык улар саҕа Саргыбын салайан, Түһэн биэрбэт төлкөлөө, Охтон биэрбэт оҥоһуулаа, Кэхтэн биэрбэт кэскиллээ! П. Ядрихинскай
Сүүнэ баҕайы аҥаалык улар саһыл хороонугар киирэн иһэн, баппакка иҥнэн хаалбыт. И. Сосин

кэлтэрий

кэлтэрий (Якутский → Якутский)

туохт., поэт. Хайа эмэ өттүнэн итэҕэс, дьиэктээх буол (кэлэр кэм, кэскил туһунан — үксүгэр буолб. ф-ҕа мэлдьэх. этиигэ тут-лар). ☉ Иметь изъян, потери, стать ущербным (о будущем, грядущем — обычно употр. в отриц. ф. и отриц. оборотах)
Кэлин өттүбэр Кэбиспит от саҕа Кэлтэрийбэт кэскиллээ! А. Софронов
Туһааннаах доҕоруттан Туора хаамтаххына Олорор олохпут огдолуйуо, Киэр хайыстаххына Кэскилбит кэлтэрийиэ! П. Ядрихинскай
Кэлтэрийбэт кэскиллээх Кэлэр кэми дууһам ахтар. Н. Рыкунов

хаһааҥҥы

хаһааҥҥы (Якутский → Якутский)

ыйыт. солб. аат. Туох эмэ ханнык кэмнээҕи, бириэмэтээҕи буоларын ханнык кэмҥэ сыһыаннааҕын ыйытар тыл. ☉ К какому времени, периоду относящийся? Хартыыналары көрүҥ
Хаһааҥҥы кэмий? Туох көстөрүй? КИИ СТ-2
Ол гынан баран Ол улуу олоҥхо тылыгар Хаһааҥҥы сахтар хабырыһыыларын, Төһөтөөҕү үйэлэр түбүлээннэрин кэскиллээн-төлкөлөөн кэпсээбиттэрин Истээччи да эгэлгэлээн өйдөөбөтөҕө, Олоҥхоһут да оҥоллоон быһаарбатаҕа. Доҕордоһуу т. Саманна [музейга] бааллар Барбах соҕус маллар. Хаһааҥҥы үйэттэн хаалбыт Хараара өлбүт тордох тобохторо. В. Лебедев (тылб.)