ж. мачаалка, күлбүһэх.

туохт. Күлбүһэҕинэн аал, сууй. ☉ Мыть, тереть мочалкой
Ыаллар дьиэлэрин тас эркинин, күүлэлэрин, кырыысаларын, олбуор соппулуотун, олбуор аанын барытын күлбүһэхтээн кылбаччы сууйаллар. С. Васильев

көр күлбүһэх
Бу көрдөхпүнэ, хараҕын уута көлбүһэх курдук бытыгар чоккуруу сүүрэн, атаҕын икки ардыгар хара сиргэ мөл-мөл таммалыыра. П. Аввакумов
Суокканы, көлбүһэҕи эҥини ыраас биэдэрэлэргэ угуллар уонна оһуобай өҥнөөх кырааскалаах ыскаапка ууруллар. ЗЛГ ҮүЫА
Көлбүһэхтээх эрээри, көр, Көхсүбүн анньан биэрбэтэх Абакката баар ээ, үөн, Ама, дьэ, умнар үһүбүөн. «Кыым»

аат., кэпс. Кырдьан, туһатыттан тахсыбыт, дьүдьэйбит киһи эбэтэр сүөһү. ☉ Одряхлевший или истощенный человек, скот
Киһи аатыттан ааспыт күүкүллэ, күлбүһэх буолан хаалбыт этим. Н. Босиков
Кырдьыгынан эттэххэ, маны [аҕабыыт атын сиэлиитин] кини күүкүллэ буолбут «Пруопаана» сүүрүүтүнэн даҕаны ситиэ суох. Эрилик Эристиин
Мин кырдьаҕас күүкүллэбин — миэхэ ойох да, оҕо да суох. Оттон атас-доҕор туһунан этэ да барыллыбат. К. Паустовскай (тылб.)

аат. Эти суунарга эбэтэр туох эмэ кирин ааларга аналлаах хатыылаах утахтартан оҥоһуллубут күлбүһэх. ☉ Мочалка
Эмээхситтэр …… дьиэ ыраастыы сылдьаллар эбит, уулаах таастаахтар, мачаалкалаахтар, биэдэрэлээхтэр. Амма Аччыгыйа
Ол мин айбыт кырачааммын Туора киһи харайбыта, Мыыланан да мачаалканан Дьэ сууйбута-тараабыта, …… Миигиттэн иҥ мит барыта Мэличчи ыраастаммыта. Л. Попов

аат.
1. Туох эмэ улаханы, мараны сууйарга күлбүһэх курдук туттаары талаҕы синньигэс, чараас баҕайы утахтардаах гына кыһыллыбыта, талах ииччэх-бааччах кыспата. ☉ Нежные тальниковые стружки для использования вместо мочалки при мытье чего-л. грубого
Сигири иһигэр сибиинньэ баар үһү (тааб.: киһи баттаҕын иһигэр быт). Айаҕын киэҥник атан дьааһыйда, сигири курдук будьуруйбут баттаҕын үрэллэҥнэтэн төбөтүн тарбанна. П. Аввакумов
2
түөлбэ. сигирээн диэн курдук. [Ырыкыныап] күрдьэҕин сигэлээн бүтэрэн, улахан удьурҕай хамсаттан ыаһын, сигиритин хостоон ылан, табахтыыр. Пьесалар-1956.
ср. др.-тюрк. йиги ‘густой, частый, плотный’

аат.
1. Эргэ таҥас, таҥас сыыһа, тирээпкэ, күлбүһэх. ☉ Старая тряпка, тряпица
Борохуот биэрэктэн тэйбитин кэннэ харабыл саллааттар иллюминаторы өрбөҕүнэн бүөлээбиттэрин ылаллар. Н. Якутскай
Кеша солууртан өрбөҕү хостоон таһааран муостаҕа «палк» гына бырахта. Н. Габышев
2. кэпс. Көннөрү таҥас (сиидэс о. д. а., солко буолбатах). ☉ Простая хлопчатобумажная материя, ткань (напр., ситец). Кыһыл өрбөх. Өрбөх суумка
□ Былыргы саха балаҕанын курдук
Утуйалларыгар өрбөх быыһынан «хаппахчы» тардыналлар. Н. Лугинов
«Заготзерно» таһыгар өрбөххө «Каждый колос фронту!» — диэн суруллан турар. Ч. Айтматов (тылб.)
ср. др.-тюрк. опрах ‘ветхий, поношенный; одежда, тряпьё’

сыһ.
1. Чэбэрдик, чэнчистик, кирэ-хоҕо, бөҕө-сыыһа суох гына. ☉ Чисто, опрятно
[Дьэкиим:] Ол үрдүгэр ыраастык аһаан-таҥнан олоробут, онтон ордук туох наада. А. Софронов
«Тукаам, хотонуҥ муостатын күлбүһэҕинэн да сууйбутуҥ иһин, миигиттэн ордук ыраастык күрдьүөҥ суоҕа», — дии-дии, иэрийэ күлэрэ. М. Доҕордуурап
Балыарыйыттан күрдьэҕин ылан ас астыыр тэҥэ ыраастык туттан сыбаан барда. Э. Соколов
2. Биир тэҥ кылгас буоларын курдук сири кырсынан (оту оҕус). ☉ Чисто, ровно, под корень (косить траву)
Хотуурдар күөх окко умсаллар, Хоруйан ыраастык ылаллар. Д. Апросимов
Киһим оҥостон туран миигин сэмэлиир, ыраастык охсубаккын, оту хабарҕатынан быһаҕын диэн. Э. Соколов
Өйдүүбүн: аатырбыт охсооччу, Ыраастык ылларгын тэлиигин. Чэчир-68
3. Ону-маны араарар гына, чуолкайдык, дьэҥкэтик (көр). ☉ Чётко, ясно (видеть, различать)
Ханна да ат сүүрэн эрэрэ көстүбэт. Сээкэйи син ыраастык көрөргө дылы гынар. Амма Аччыгыйа
Хараҥаҕа үөрэммит харах, эмискэ сырдыгы көрдөҕүнэ, маҥнай утаа сырдык тулатынааҕыны ыраастык көрбөт. Т. Сметанин
4. көсп. Чуолкайдык өйдөнөр гына, сөпкө, дьэҥкэтик (хол., саҥар). ☉ Безупречно, чисто, правильно (напр., говорить)
Аайа соһуччу сахалыы ыраастык: «Никушенька, мин эйигин таптыырым», — диэтэ. Е. Неймохов
Ефим Хатастан төрүттээх, үөрэхтээх саха уола этэ, нууччалыы ыраастык саҥарара. ПНИ АДХ
Үөрэхтээхтэр ыраастык саҥарыыны, ыпсаҕайдык, дьэҥкэтик суруйууну үрдүк култуура бэлиэтэ дииллэр. «ЭК»
5. көсп. Туох да мөккүөрэ, мунааҕа суохтук, чиэһинэйдик. ☉ Убедительно, неоспоримо, неопровержимо, чисто (напр., победить)
Кылбанов кыдамаҕа ыраастык кыайан таҕыста. Р. Баҕатаайыскай
Болгарин Азизовы саннын лаппаакыларынан көбүөргэ ыраастык уурда. «ХС»
Утарылаһааччыларбын ыраастык кыайталаатым. «Кыым»
6. көсп. Истиҥник, ис сүрэхтэн, дьиҥчахчы ылларан. ☉ Искренне, бескорыстно
[Мэндэ:] Эн дууһаҥ кирдээҕэ эбитэ буоллар, Мин эйигин маннык ыраастык таптыам суох этэ. И. Гоголев