Якутские буквы:

Якутский → Якутский

күл-көмөр

аат. Туох эмэ тутуу (хол., дьиэ) умайбыт сирин онно. Пепелище
Күндү-мааны күл-көмөр буолбатах (өс хоһ.). Бүөтүккэ күл-көмөр анныттан күрдьүөтээтэ. Суорун Омоллоон
Күл-көмөр (күл-күдэн) буол(ла) — туох да ордубакка умайан хаал. Уничтожаться огнем без остатка, сгореть дотла (букв. стал золой и углем)
Кириэппэс бөҕө иҥнэһиннэ, Куорат бөҕө кураанахтанна, Көбүөрүнэ бөҕө күл-көмөр буолла. Өксөкүлээх Өлөксөй
Ардыгар ити курдук киһиттэн сылтаҕа да суох тыалар умайаллар, айылҕа мөлүйүөнүнэн баайа күл-көмөр буолар, күдэҥҥэ көтөр. Амма Аччыгыйа
Баҕар, син билиэм этэ да, билигин, хайа, кини күлкүдэн буолан көттө ини. С. Ефремов. Күл-көмөр (күл-күдэн) гын (оҥор) — тугу эмэ күдэҥҥэ көтүт, суох оҥор, мэлит, имири эс. Превратить в пыль, прах, уничтожить огнем
Күнүкэйим оҕото, Көмүс сымыыттарын ханна Күлкөмөр гынаары, Күнүн сириттэн Күрэнэн хаалбыт Үлүгэркээнэй даа?! Өксөкүлээх Өлөксөй
Баайы бараабыт Кур үбү Күл-көмөр гыммыт, …… Хара норуоту Халтаҥ таҥастаабыт, Хаарга хаамтарбыт, Хамначчыкка хаайбыт Хаарты хара буор буолбат дуо?! А. Софронов
Ол кэмҥэ янычар биистэрэ Тойорҕоон олоортор, Гректэр киэн туттар сирдэрин Күл-күдэн оҥоортор. С. Данилов


Еще переводы:

күөччүт

күөччүт (Якутский → Якутский)

көр күөсчүт
Көйгө олох күлүүһүн Күл-көмөр оҥорбут Күүрээн илии күөччүтүм Күүс ыла утуйбут. Күн Дьирибинэ

үлүгэркээн

үлүгэркээн (Якутский → Якутский)

үлүгэр I диэнтэн аччат. Күнүкэйим оҕото, Көмүс сымыыттарын ханна Күл-көмөр гынаары, Күнүн сириттэн Күрэнэн хаалбыт Үлүгэркээнэй даа?! Өксөкүлээх Өлөксөй

пух

пух (Русский → Якутский)

м. түү, нуолур; лебяжий пух куба түүтэ; # в пух (и в прах) үлтү, күл-көмөр гына; ни пуха ни пера! соргулаахтык сырыт!

күл

күл (Якутский → Русский)

зола, пепел; оһох күлэ зола (из очага, печи) # күлгэ үҥкүрүйэн хаал = а) стать погорельцем; б) разориться; күл-көмөр буол = стать ни к чему не годным (букв. стать золой и углём); күндү-мааны күл-көмөр буолбатах погов. угощение — не уголь, уважение—не пепел.

күбүөрүнэ

күбүөрүнэ (Якутский → Якутский)

аат. Ыраахтааҕылаах Россияҕа үйэттэн ССРС-ка оройуоннааһыны ыытыахха диэри сүрүн административнай-территориальнай үллэһик. Губерния
Улуу дьаалы сөмөлүөт …… Күбүөрүнэ көхсүн Күөс быстыҥа күпсүйэн бүтэрэр эбит. Саха фольк. [Сэрииттэн] Кириэппэс бөҕө иҥнэһиннэ, Куорат бөҕө кураанахтанна, Күбүөрүнэ бөҕө күл-көмөр буолла. Өксөкүлээх Өлөксөй

таһаҕастан

таһаҕастан (Якутский → Якутский)

таһаҕастаа диэнтэн бэй., атын
туһ. Улуу дьыл оҕуһа …… Дьаҥ-дьаһах таһаҕастанан, Ыарыы-сүтүү ырдыыланан …… Көмүскүүр күнүҥ дьонун Күһүҥҥүттэн ыла Күл-көмөр гынар буоллун. Өксөкүлээх Өлөксөй
Биэс-түөрт дүлүҥүнэн болуот оҥостубуппут, саатар иккилии буолан таһаҕастанан тахсыахпыт диэн. УАЯ А

умуруорааччы

умуруорааччы (Якутский → Якутский)

умуруор диэнтэн х-ччы аата
«Иэримэ дьиэни иҥнэрээччи, аал уоту умуруорааччы үөдэн уола буолбаккын дуо?» — дии-дии, [кинээс] иннигэр кэлэн хоруйталаата. М. Доҕордуурап
Уот умуруорааччылар, күл-көмөр буолбут таҥастарын устуталаан, үрэх көлүччэтигэр муһуннулар. В. Протодьяконов

күһэйтэр

күһэйтэр (Якутский → Якутский)

күһэй диэнтэн дьаһ
туһ. Өйдөөх киһи үтүөтэ, өсөһөн, Өлөн эрэр эбиккин, Көрсүө киһи көнөтө, Көҥүлгүн күһэйтэрэн, Күл-көмөр буолбуккун. А. Софронов
Ол быыһыгар ханна эрэ бүгэн, түүннэри Хоһоон суруйар кыһалҕатыгар күһэйтэрэр. С. Данилов
Ыт үрдэ. Күн көҥүлүн күһэйтэрэн киис ииримтийэ кыыһыра түстэ, үөһээаллараа мутуктарга ыстаҥалаан субулунна. «ХС»

удурҕаччы

удурҕаччы (Якутский → Якутский)

аат. Иҥсэлээх-оботтоох, албын-түөкүн киһи. Ненасытный, жадный человек
Ким хайа дьиэтин дьиэлэнэн олорор улуус удурҕаччыта буолаҕын? ПЭК ОНЛЯ I
Омук удурҕаччылара улахан эрэмньилэрин уурбут, үгүс үптэрин сиэтэн туран тэрийбит хараҥа күүстэрэ ити курдук күл-көмөр буолан хаалар. Амма Аччыгыйа
[Дьаакып:] Оо, улуу дойду удурҕаччылара! А. Сыромятникова

чэгиэн-чэбдик

чэгиэн-чэбдик (Якутский → Якутский)

чэгиэн диэн курдук
Мин эһиэхэ баҕарабын: Чиргэл муос курдук ыраас, Чэгиэн-чэбдик этихааны! С. Васильев
[Баһылай] этэ-сиинэ толору, чэгиэн-чэбдик, туттунуута да ньымса. Л. Попов
Доҕорум барахсан …… чэгиэн-чэбдик бэйэтэ, үчүгэйкээн кэрэ дьүһүнэ хара дьай оонньуута буолан, күл көмөр буолбутуттан уйадыйан, ытыы сыһа-сыһа, арыычча кыана олордум. «ХС»