м. конкурс (аат, миэстэ ыларга күрэстэһии); вне конкурса конкурс таһынан; объявить конкурс конкурста биллэр.

ж. конкуренция (1. капиталистар бэйэ-бэйэлэрин кытта улахан барыс иһин охсупу улара; 2.туохха эмэ ордук түмүгү ситиһэр иһин куотуһуу, күрэстэһии); # вне конкуренции тэҥнээҕэ суох (уһулуччу үчүгэй).

тулуй диэнтэн хай
аата. Кини [Айдар аҕата] олоҕо наар тулуйуу, ыарыыны кытары күрэстэһии. Н. Лугинов
Ичигэһи сөбүлүүр култуура арассаадатын тымныыга эрчийдэххэ кини тымныыны тулуйуута биллэрдик үрдүүр. ФНС ОС
М. Михайловаҕа таптал чувствота таайыллыбатах таабырын, кэтэһии, күүтүү, тулуйуу, ахтыы, суохтааһын, эрэнии... ПБН БЭДь

аат. Кыргыһыыга, охсуһууга, күрэстэһиигэ, күрэхтэһиигэ хоппут, бастаабыт киһи. ☉ Победитель
Судьуйа үрүҥ маайкалаах уол илиитин өрө көтөхтө. Саала иһэ кыайыылааҕы эҕэрдэлиир хаһыынан өрө үллэ түстэ. Н. Лугинов. Куоталаһыы кыайыылаахтарыгар эбии төлөбүрү биэрии, абаансалааһын кыбаарталтан кыбаарталга олохтонон испитэ. «Ленин с.»

аат. Бэйэ кырдьыгын, санаатын көмүскээн, атыттары кытта тылынан аахсыы, күрэстэһии, тылынан кырдьыгы быһаарыы. ☉ Словесная перепалка, спор, полемика, дискуссия
Оҕолор на мырыйан мунньах мөккүөрүн и һ и ллииллэр. Амма Аччыгыйа
Мөккүөр эбии сытайда. Н. Заболоцкай
Кырдьык мөккүөртэн т ө р ү ү р д и э н о лу с с ө п к ө э п п и ттэр быһыылаах. «ХС»
△ Туох эмэ туһугар турунан кимниин эрэ киирсии, охсуһуу. ☉ Борьба за что-л., отстаивание чего-л.
Саҥаны баһылааһын мөккүөрү гэр сылдьабыт.  Эйэ көмүскэлин мөккүөрэ. П. Ойуунускай
Холкуос салайааччылара уонна холкуостаахтар Мөрүөн оҕонньору чиэһинэй олох сырдык аартыгар үктэннэрэр иһин мөккүөрдэрэ сэһэн сюжетын сайыннаран иһэр. Д. Таас

аат., сөбүлээб. Кыргыһыыга, охсуһууга, күрэстэһиигэ хоппут киһи эбэтэр туох эмэ. ☉ Кточто-л., победивший в битве, борьбе, соперничестве
Кыайыахсыттар ону букатын өйдөөбөттөр. Күннүк Уурастыырап
Кыайыахсыттар бастаанньаны өйүүр санаалаахтара буолуо диэн уорбалаабыт дьоннорун аҥаар кырыытыттан кыдыйбыттара, бэл, дьахталлары уонна оҕолору аһымматахтара. КФП БАаДИ
Кыайыахсыттар бастаанньалаабыт дьонтон икки сүүстэн тахса киһини бэрт холкутук ытыалаан кэбиспиттэрэ. Дж. Рид (тылб.)

даҕ., поэт. Аймалҕаннаах, түрбүөннээх. ☉ Беспокойный, тревожный
Аҕыс иилээх-саҕалаах Атаан-мөҥүөн дойдубун Халбас хара майдааныгар Аалсан сылдьаммын, Аһыытыттан-ньулуунуттан Амсайбыппын кэпсии олоруум эрэ! Саха нар. ыр. III
Атаан-мөҥүөн көрсүүгэ түмсүҥ, биир кэккэҕэ, — Демократия, эйэ иһин күрэстэһиигэ! А. Абаҕыыныскай
♦ Атаан-мөҥүөн ааҕыс — иирсээни, айдааны тарт. ☉ Сводить с кем-л. счеты, затевать распри, конфликтовать
Аан ийэ дайды Айыллыаҕыттан ыла Аламай күнү аат-миҥэ былдьаһар, Атаанмөҥүөн аахсар Анабыллаах, андаҕардаах Ааттаах байҕал этим. Өксөкүлээх Өлөксөй

аат. Охсуһууга, кыргыһыыга, күрэхтэһиигэ, күрэстэһиигэ хотторбут ким, туох эмэ. ☉ Кточто-л., оставшийся в проигрыше, проигравший (в споре, сражении)
Этиһиигэ кыайтарыылаах хаалбыт начаалынньык ытамньыйбыт куолаһынан хаамтарарга дьаһал биэрэрин кытта, бастыҥнар хамсаабытынан бардылар. Эрилик Эристиин
Михаил Иванович кэлин дьонтон ыйыталаһан истибитэ …… ол мунньахха кыайтарыылааҕынан Танялаах хаалбыттар эбит. Н. Лугинов
Бадаҕа, оҕустар күүстэрин холостулар: маҥнайгы харсыыга ким да кыайтарыылааҕынан бэйэтин ааҕыммата, ким да иннин биэрэр санаата суох буолла. Далан

1. киирис диэнтэн хай. аата. Ыһыы: «Ураа!..» Ыга киирсии Ыстыыгынан кэйсиһии. Баал Хабырыыс
   Биирдэ Саппырыан оҕо Сиип убайын кытта охсустулар — биир-икки бөрсүөгү киирсии буоллар эрэ уолаттар бурҕачыһа түһэллэр. А. Бэрияк
2. Икки өттүттэн кимэн киирэн тыҥааһыннаахтык күрэстэһии, охсуһуу; күрэхтэһии. ☉ Напряженная схватка, битва, драка; состязание
   [Буоксаҕа] чахчы сытыы киирсиини кэтэһэн, көрөөччүлэр сирэйдэрэ сэргэхсийдэ. Н. Лугинов
   Аны бөрөлөөх эһэ киирсиилэрэ саҕаламмыта. И. Федосеев
   Үөрүү буолла да — хабарҕа муҥунан үөрүү, кыыһырсыы буолла да — сутурук уйарынан киирсии. Э. Соколов
3. Кими эмэ кытта этиһии; улаханнык мөккүһүү. ☉ Ругань, ожесточенный спор с кем-л. [Маппый] бэҕэһээ киэһэ дайаарка кыргыттардыын «киирсиитин» санаан уоскуйан иһэн эмиэ кыйаханан кэлэр. В. Гаврильева
   — Куолуһут буолан баран, ынаҕы сылгыттан араарбат киһийдэх эбиккин, — Элэҥ Сэмэн уолу өтөрү-батары көрүтэлээтэ. — Дьэ, доҕоттоор, киирсии буолаары гынна! В. Протодьяконов
   Барыларын мунньан олорон дьэ, киирсии кытаанаҕа, тугу кистиэмий, дьоммун кэлтэй мөҕөөччү буоллум. «ХС»

и. д. л. от күрэстэс = соперник в состязании.