Якутские буквы:

Якутский → Якутский

күрэҥниҥи

даҕ. Күрэҥ соҕус, оннук өҥҥө маарынныыр. ☉ Буроватый, близкий к бурому
Туран иһэн, модьу токур муруннаах, күрэҥниҥи өҥнөөх көтөр биирдэ-иккитэ аллараа сапсыйан хаалтын эрэ көрөн хааллым. Н. Заболоцкай
Талахтар төрдүлэригэр миинэлэр эстэн күрэҥниҥи хара буору бурҕаттылар. Т. Сметанин
Ата күрэҥниҥи үрүҥ уһун кутуругунан дэйбиирдэнэр. АХС

күрэҥ

даҕ. Кытарымтыйан көстөр бороҥ (сылгы дьүһүнэ). ☉ Бурый, красноватый; мышастый (о масти лошади)
Улуу дьаалы Мойуос обургу Тоҕус эмэгэт суолун төрдүн Толоруохпут диэн, Туой күрэҥ соноҕоһу утаарбыттар, Кыыс кэрэ биэни кыйдаабыттар. С. Зверев
Түүтүн төрдө харатыҥы, оттон кылаана кугастыҥы араҕас буоллаҕына, күрэҥ сылгы дэнэр. Сылгыһыт с. Күрэҥ өҥ күл курдук буолар, сорох күрэҥ өҥ кытархай буолар. «Кыым»
◊ Күрэҥ маҥаас — маҥан сүүстээх күрэҥ (сылгы). ☉ Бурая с белым пятном на лбу (лошадь). Тэҥн. күрүҥ
тюрк. күрэҥ

Якутский → Русский

күрэҥ

бурый (о масти скота).

Еще переводы:

былдьырыыт

былдьырыыт (Якутский → Якутский)

аат., зоол. Күрэҥниҥи бороҥ дьүһүннээх, синньигэс кэдэгэрдиҥи тумустаах, араҕас атахтаах чөкчөҥө көрүҥэ. Дулҕалаах, бадарааннаах сиргэ олохсуйар. ☉ Кулик; бекас сибирский
Быгылах быыһын аайы Бырылас былдьырыыт буолла. Өксөкүлээх Өлөксөй
Микиитэлээх Өлөксөй алаас ууларын бадарааныгар …… былдьырыыты бултууллар. Амма Аччыгыйа

бурҕат

бурҕат (Якутский → Якутский)

бурҕай диэнтэн дьаһ
туһ. Куобаҕы, куртуйаҕы тоҥсуйа олорор суор көтөн таҕыстаҕына, кини күөрэтэн, үчүгэй аҕайдык бурҕатан түһэрэр буолара. Амма Аччыгыйа
Талахтар төрдүлэригэр миинэлэр эстэн күрэҥниҥи хара буору бурҕаттылар. Т. Сметанин
Тута бэлэмнэммит кирпииччэлэри таһыттан киллэрэн, быылы-буору бурҕатан, үлэлээн барбыттара. Уустаах Избеков

миинэ

миинэ (Якутский → Якутский)

I
аат., байыан. Уу эбэтэр сир анныттан дэлби тэбэр аналлаах сэрии сэбэ сэнэрээт. ☉ Мина
Умса сылдьааччы Уолумардык эстээччи Уу миинэлэрэ Улуу ааллары умсардылар …… Сэрэппэккэ эстэр, Сир анныгар Сирэлийэ сытар Сир миинэлэрэ Сэрии бөҕөнү Сиҥнэртээтилэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Талахтар төрдүлэригэр кистэммит миинэлэр эстэн күрэҥниҥи хара буору бурҕаттылар. Т. Сметанин
II
сыһ. Тугу эмэ (хол., өрүһү, суолу) икки өттүнэн түһэ (сыт, олор). ☉ Поперёк чего-л. (реки, дороги)
Оҕонньор …… аҕылаабытын аһараары суолу миинэ сиргэ лаҕыччы олорунан кэб и с т э. В. Яковлев
Баайаҕа үрэҕи туора миинэ олорор Томтор бөһүөлэгэ Алексеевскай оройуоннааҕы Баайаҕа нэһилиэгин киинэ. ПДН ТБКЭ
Алдан өрүһү миинэ сытар дэриэбинэлэр …… Муус ыраас таннаҕына Дьокуускайы кытта уунан бөҕө сибээһи олохтуохтарын сөп. «Кыым»

сур

сур (Якутский → Якутский)

I
даҕ. Хара ардайдаах сиэллээхкутуруктаах бороҥ эбэтэр күрэҥниҥи (сылгы дьүһүнүгэр); бороҥ, күрэҥ (сорох кыыллар дьүһүннэригэр). ☉ Тёмно-серый или сероватый с чёрной гривой и хвостом (о конской масти); тёмно-серый, серый, бурый (о масти, окрасе животных)
Суола биллибэт сур соноҕос баар үһү (тааб.: тыы). Хаардаах оттор быыстарынан сур күүдээх сүүрэкэлээн сүтэр. Амма Аччыгыйа
Кэннин хайыһан көрбүтэ, сүүнэ улахан сур бөрө аһыылара туртайбытынан кинини эккирэтэн субуруйан иһэр эбит. Т. Сметанин
ср. тат. соры, уйг., алт., каракалп. сур ‘серый’, кирг. сур ‘голубой (о масти лошади)’
II
тыаһы үт. т. Туох эмэ эмискэ сууллан, сиҥнэн түһэр (хол., буор көһөҥөтө) эбэтэр туох эмэ сүр түргэнник, тыастаахтык көтөн сурулаан ааһар тыаһа. ☉ Подражание звуку, возникающему при резком обвале большой массы чего-л. сыпучего (напр., глыбы земли); подражание звуку, издаваемому проносящимся, пролетающим мимо предметом
Саамай кэнникинэн үрдүк уҥуоҕар, көмүрүөлээх суон куолаһыгар дьүөрэлии оргууй аҕай сур-сур тэбинэн …… Тиихээн Чугуусап дьэргэйэн иһэр. Э. Соколов
ср. кирг. шур, шур-шур ‘подражание громкому шмыганью носом’, телеут. чур ‘шум, крик, звук’, бур. сур ‘стук’

коричневый

коричневый (Русский → Якутский)

прил
күрэҥ, өһөх

русый

русый (Русский → Якутский)

прил. сырдык күрэҥ (баттах).

бурый

бурый (Русский → Якутский)

прил
кугдархай, күрэҥ, бороҥ

шоколадный

шоколадный (Русский → Якутский)

прил
шоколад өҥнөөх, күрэҥ

куоҕас

куоҕас (Якутский → Якутский)

I
куоҕай диэнтэн холб. туһ. Күөлгэ үгүс киһи мунньустан үлэлээн эрэллэр
Сорохторо куйуурдаан куоҕаһа тураллар. Амма Аччыгыйа
Тыалы кытта ыллаһан Куугунаһа куоҕаһар Толуу-лоҥкур мастардаах Чогдоот бэрдин буллулар. Күннүк Уурастыырап
II
аат., зоол.
1. Хара эриэн дьүһүннээх, балыгынан аһылыктанар уу көтөрө. ☉ Гагара
Анды, туотаайы, куоҕас эҥин тиһэх миэстэҕэ тураллар. Кинилэр балык амтаннаахтар. Далан
Куоҕас — үөл кус. Хара эриэн өҥнөөх, өрөҕөтө маҥан. АНК ТСТЗС
2. Ойуун Үөһээ дойдуга абааһыны үтэйэригэр уонна сүөһүнү Үөһээ дойдуга атаарарыгар анаан туруоруллубут сэргэ иннигэр, үс ураҕас төбөтүгэр олордуллар мастан оҥоһуллубут, куоҕас курдук быһыылаах ойуун эмэгэтэ. ☉ Деревянное изваяние гагары, насаживаемое на один из трех шестов, вбиваемых перед сэргэ во время церемонии проводов духа и жертвенной скотины в Верхний мир
Соторусотору ойуун куоҕастара, өксөкүлэрэ даллаһан тураллара көстөллөр. Н. Якутскай
3. Ойуун кумутугар (кыырар таҥаһыгар) иилиллэр тимиртэн оҥоһуллубут куоҕас ойуута. ☉ Железная подвеска в виде гагары на шаманском костюме.
◊ Быытта куоҕас зоол. — саамай кыра куоҕас, көхсө күрэҥниҥи бороҥ, моонньун иннинэн кытархайдыҥы хоҥор түүлээх. ☉ Краснозобая гагара
Быытта куоҕас буоллаҕына, төттөрү, айыы куоҕаһа диэн ааттанар. Багдарыын Сүлбэ. Таллан куоҕас зоол. — улахан куоҕас, көхсө үрүҥ эбирдэрдээх (ойуун куоҕаһа, киһиэхэ куһаҕаны аҕалыан сөп дии саныыллара былыргы сахалар). ☉ Чернозобая гагара (древние якуты считали ее зловредной шаманской птицей)
Илимигэр биир таллан куоҕас иилистэн даллаахтыы сытар үһү. Амма Аччыгыйа
Киһи кутун-сүрүн баттыыр иччитэх дойдуга көтөр кынаттаахтан арай таллан эриэн куоҕастар, уйулҕалара тохтоон, олохсуйбуттар. Сэмээр Баһылай

мышастый

мышастый (Русский → Якутский)

прил. күрэҥ, бороҥ (сүөһү дьүһүнэ).