I
туохт. Туох эмэ туһугар туруулаһан көмүскэс, охсус. ☉ Бороться за что-л., отстаивать что-л. перед кем-л. [Ап-чарай:] Сир үрдүгэр хара дьуоҕа бадараантан айыллыахпыттан сырдыгы, кэрэни, үчүгэйи кытта күрсэбин, хатыһабын. И. Гоголев
Көҥүл, эйэ иһин күрсэҥҥин, Утуйар уугун да умун! Эллэй
Бэйэлэрин үрдүк сыалларын ситиһэр туһугар кинилэр тыйыс айылҕалыын күрсэллэр, ыарахаттары, күчүмэҕэйдэри утары күүстэрин харыстаабакка охсуһаллар. «ХС»
ср. тюрк. күрэш ‘бороться, сражаться’
II
даҕ. Тохтоон баран эмискэ күүһүрэн кэлэр (тыал туһунан). ☉ Резко усиливающийся, порывистый (о ветре)
Күрүс тыал балаһата сиртэн кураанах сэбирдэхтэри хабан ылан эргичитэн кулахачыппыта. Далан
Күрүс тыалга долгуннуран Күөх ача симириктиир, Күн толбонун туора уобан Күөл үрдэ килбэчиҥниир. С. Руфов
[Балыксыты] күрүс тыал охсон, арыычча уйуттар. В. Миронов
◊ Биир күрүс — биир кэм тохтообот, быстыбат. ☉ Непрекращающийся, постоянный
Онтон бандьыыттар сааларын тыаһа эмиэ элбээн барда, сороҕор биир күрүс дорҕоон буолан, томороон улахан кыыллыы орулаан ылар. Амма Аччыгыйа
Сыарҕа хоҥунна уонна биир күрүс санньылҕаннаах ырыатын кыыкынаппытынан барда. Уустаах Избеков
Биһиги бары даҕаны биир күрүс үлэлээх дьоммут — күн тура-тура маһы кытта өрө тустан тахсабыт. С. Федотов

сыһ. Тохтуу-тохтуу, төһө эрэ кэм буола-буола. ☉ Временами, порывами (обычно о ветре)
Арай Валентин Пелирович сүрэҕэ күрүс-күрүс тэһитэ анньыалыырыттан өр утуйбакка сытар. Н. Якутскай
Күрүс-күрүс тыал түһэн, уулусса буорун өрө ытыйан, уулуссалары баһыттан атаҕар диэри сыыйталаан кэбиһэр. Эрилик Эристиин
Хотуттан сааскы кэмсиин тыал күрүс-күрүс тымныынан тыыммахтыыр. А. Сыромятникова

туохт. Улаханнык туруулаһан туран мөккүс, хатыс. ☉ Бороться, вести борьбу с кем-чем-л. с большим упорством, настойчивостью
Былырбылыргыттан олох ыарахаттарын кытта күрсэн-харсан киһи-хара буолбут, тутан баран ыһыктыбат, ылсан баран уурайбат үлэһит дьоннордоох мин дойдум. Далан
Бу кылгас түгэҥҥэ кини төбөтүгэр араас санаалар утарсан, күрсэн-харсан ыллылар быһыылаах. И. Гоголев

состязаться, бороться, вступать в поединок; соперничать.