кыракый диэнтэн поэт. Тугуттар уостарыгар умньанан Туртаҥнаан көстөр лабыкталыы, Ыҥаах саҕа кыракыйдаан, Ырыам сыыскаана быыралыыр. Н. Курилов (тылб.)
Ол кыракыйдаан, күттүөнэ суох харамайы одуулаһан туран Левин бэйэтин сүрэҕэр төрөппүт аҕа иэйиитин көрдүү сатаата. Л. Толстой (тылб.)

аат., кэпс. Туох эмэ кыра туһа, күттүөн. ☉ Хоть малейшая польза
Татыйаас тойонун Балтаһыт Сүөдэри, аас-аччык олоҕу кыайан тулуйумуна өлбүтүн уҥуох тутан иһэр. «Аны кэлэн үтүөлүк тахсыбат буолбут киһитэ өлөн сынньаннаҕа», — дии саныыра Татыйаас. М. Доҕордуурап

остуойута суох кэпс. — суолтата, күттүөнэ, сыанабыла суох, болҕомтоҕо ылыллыбат курдук мөлтөх. ☉ Нестоящий (напр., внимания)
Бырыһыан намыһах буоллаҕына, мөҕүллүүттэн атыҥҥа туохха да тиксибэккин. Оччоҕо эн туохтаах да буолларгын, остуойута суоххун. Далан
[Макаар] «Соччо остуойута суох мал дуу?» — дии санаата. Н. Лугинов
Поляница, кини санаатыгар, туохха да остуойута суох кэпсэтиини ууратарга тэриннэ. М. Шолохов (тылб.)

аат эб. Аат тылы кытта туох эмэ күттүөнэ, бөрүкүтэ суоҕун, мөлтөҕүн бэлиэтиир. ☉ В сочетании с существительным подчеркивает посредственность, незначительность, несущественность чего-л.
Хаһата ханна эмэ Халыйан түспүт, Сабарай-чабычах курдук Саапыска туомнаах. Өксөкүлээх Өлөксөй
Бу эрэйдээх эмиэ киһи буоллаҕым буолан …… ырыа-оонньуу туомнаах диэн дэлби элэк-хаадьы гыныахтара этэ. П. Ойуунускай
Эһэм Слепцов Семён Мефодьевич оҕонньор ханнык эрэ үөрэх туомнаах киһи этэ. Н. Заболоцкай

аат. Туох эмэ күттүөнэ, дуона, дьоһуна. ☉ Прок, толк, польза
Мунан хааллыбыт. Ыксаатыбыт… Хоргуйдубут даҕаны. Отонноон сиэн көрдүбүт даҕаны эмээн буолбата. С. Тумат
Сүөдэр Сивцевтэн улаханнык мөҕүллэр, сэмэлэнэр. Алҕаһа даҕаны, быһаччы санаатахха, оннук улахана, эмээнэ суох буолуо. Эрчимэн
Айаҕалыы сатаан, өлүү килиэппититтэн, хааһыбытыттан ордорон [аттарбытын] аһата сатаабыппын да, ол диэхтээн туох эмээн буолуой? Тумарча

прил. улахан суолтата суох, күттүөнэ суох; несущественные недочёты улахан суолтата суох итэр>эстэр.

даҕ. Үчүгэй түмүктээх, туһалаах (үксүгэр буолб. ф-ҕа мэлдьэх. этиилэргэ тут-лар). ☉ Имеющий пользу, результат, полезный (обычно употр. в отриц. ф. и оборотах).
◊ Буоссата суох — туох да суолтата, күттүөнэ суох. ☉ Не имеющий ничего положительного, никакой пользы
«Убайдаах балыс эрээри буоссата суохтан хохучуоллаһан түһэҥҥит», — хаҥас диэкиттэн Ааныс сымнаҕастык унаарытта. Софр. Данилов
Бэйэтэ эмиэ сотору-сотору буоссата суоҕу умуннаҕына, склероһун туһунан кэпсээн күллэртиир. Н. Лугинов
Үөдэн, буоссата суох кыыл эбиккин ээ. М. Чооруоһап

сыһ. Кичэлэ суохтук, дьалаҕайдык, буоллун-хааллын, бүттүн эрэ диэн (хол., оҥор, үлэлээ). ☉ Небрежно, неряшливо, нерадиво, поверхностно (напр., работать, относиться к делу)
Биһиги айааччыларбыт сүрүн тииптэрин дириҥник биэрбэттэр, көтүмэхтик, быһыта-орута тардан, атынатын халы-мааргытык сыбаабыт курдук, суруйаллар. П. Ойуунускай
Сатыы айаҥҥа тэһийиминэ, күттүөнэ да суохтан күлүү-салыы эмиэ баар, көрдөөх сытыы тылы этээри, көтүмэхтик саҥаран кэбиһэн баран, саатан-кыбыстан хаалыы эмиэ баар. Амма Аччыгыйа
Хаппытыан муостаны кыҥаан көрбөхтүүр. — Көтүмэхтик үлэлиигит! А. Сыромятникова

туохт. Итэҕэһи, сыыһаны-халтыны бэйэ-бэйэҕэр түһэрис, көлбөрүтүс. ☉ Валить друг на друга что-л. (напр., вину)
Саллар сааспыт тухарыттан Сабардаабыт батталы Санныбытынан сыҕайсан …… Көрдөспүт кэрэ олохпутун Көҕүлүттэн тутан Көҕүлээн эрдэхпит. Нор. ырыаһ. Сыһыана да суохха Сыҕайсан туран, Күттүөнэ да суохха Күөнтэһэн туран …… Көстүүлээх сиргэ Күлэн-үөрэн Күүдэпчилэнэ олорор эбит. В. Алданскай
Тэрилтэлэр бэйэ-бэйэлэригэр сыҕайсан сүгүнсаҕын быһаарбакка, тиһэҕэр агропром холбоһугун сэбиэтигэр көлбөрүтэн кэбиһэр түбэлтэлэрэ эмиэ баар. «ХС»

I
аат. Киһи, сүөһү этэ туохтан эмэ сүһүрэн иһэн, үллэн тахсыбыта. ☉ Опухоль; нарыв
Сүөдэр сирэйин искэнэ улам тардан барар. Н. Якутскай
Сут дьыл иэдэппит, Хараҕын-сирэйин искэнэ Бүөлээн эрэр эбит. Эллэй
Кэтириис аатын эрэ чэйдээбит курдук буола-буола, уҥуох буолбут тарбаҕынан сирэйин искэнин имэринэ олордо. Бэс Дьарааһын
II
даҕ. Этиргэн, толору эттээх-сииннээх. ☉ Полнотелый
Хара бараан улахан, искэн киһи иккитэ-хаста, өссө да кэпсэтэн бүтэ илик эбит дуу диэбиттии, ааҥҥа кэлэн турбахтыы-турбахтыы төнүннэ. А. Софронов
Өкүүсэ кыыс бэрт искэн доруобай, толуу дьахтар буола улааппыт эбит да, таҥас-сап диэн күттүөнэ суох, илдьи түһэн хаалбыт. Эрилик Эристиин
Арыыга буспут собо курдук хааннаах, искэн, модьу киһиттэн улаханнык куттаммыта. Д. Таас