Якутские буквы:

Якутский → Якутский

күөгэл

аат. Туох эмэ биир тэҥ нуһараҥа, долгураҥа. ☉ Умиротворенная плавность, медлительность чего-л.
Мотуок солко Мутукчатын Унаар күөгэл, Устар долгун, Нуолур-нусхал Нуоҕайынан Уустуктааммын, Оһуордааммын Ойуулаатым. Күннүк Уурастыырап
Бу күөгэлгэ бигэтэн, оҕотун эмиийдээбитинэн, бэһигэр өйөммүтүнэн, нухарыйан хаалбыт эбит. Н. Павлов

күөгэл-нусхал

  1. даҕ. Олус нарын, наһаа намыын. ☉ Очень нежный, трепетный
    Хахсаат Буурай обургу Күн өркөн улууһун Көстөр дьүһүннээх үтүөтүн, Күөгэл-нусхал бэйэлээҕин Кэргэн ини ылла. П. Ядрихинскай
    Арай туран, күҥҥэ көстүбэтэх күөгэл-нусхал кырасаабыссатын оннугар, атын күтүр, хагдаҥ эһэ адьырыйан сытар үһү. А. Сыромятникова
  2. сыһ. суолт. Олус наҕыллык, намыыннык. ☉ Очень спокойно, плавно, мягко
    Дөрүн-дөрүн илгийэн ааһар сиккиэр тыалтан күөх лабаалар күөгэлнусхал хамсыыллар. М. Ефимов
    Күөрэгэйдиир ыллыыта, Күннэриктиир тахсыыта, Көрүлүү-ыллыы испитим, Күөгэл-нусхал хаампытым. Таллан Бүрэ

Еще переводы:

күөрэгэйдиир

күөрэгэйдиир (Якутский → Якутский)

күөрэгэй диэнтэн нор
поэз. Күндү кэммит эргийдэ, Күммүт уота сылыйда, Күөрэгэйдиир чыычаахпыт Көтөн-дайан күөрэйдэ. А. Абаҕыыныскай
Күөрэгэйдиир ыллыыта, Күннэриктиир тахсыыта, Көрүлүүыллыы испитим, Күөгэл-нусхал хаампытым. Таллан Бүрэ

намылдьыт

намылдьыт (Якутский → Якутский)

намылдьый диэнтэн дьаһ
туһ. Дылыгырас хатыҥнар күөгэл лабааларын намылдьыта далбаатыыллар. Саха фольк. Көҥүл-босхо, н усхаччы Күөгэлдьитэ үктүөҕүҥ, Наҕылыччы, наскыччы Намылдьытан биэриэҕиҥ. Л. Попов

ньондос гын

ньондос гын (Якутский → Якутский)

ньондой диэнтэн көстө түһүү. Күөгэл долгун тыыннаах Күн Толомон Ньургустай Тойон эрэ буолуохсут Тус иннигэр кэлэн, Ньондос гына түстэ. ПЭК ОНЛЯ III

самалдьыс

самалдьыс (Якутский → Якутский)

самалдьый 1 диэнтэн холб. туһ. Бии дьахтардаах эр киһи Көрсө-көрсө күлүмнэстилэр, Күөгэл-нусхал буоллулар, Айыы намаҕан аһыттан Аһаан самалдьыстылар. ТТИГ КХКК

хаамаахтаа

хаамаахтаа (Якутский → Якутский)

хаамп диэнтэн атаах. Тоҥолохтон тутуһан, Доҕуйаахтаан хаамаахтаан Дорҕоонноохтук туойуоҕуҥ. Нор. ырыаһ. Күөгэл-нусхал күлүмнүүр, Күлүм-мичил тырымныыр Кыыкам-куукам Даайысчай, Кынтасхантас хаамаахтаа. П. Ойуунускай

таламан

таламан (Якутский → Якутский)

даҕ. Талбыт курдук үчүгэй. ☉ Изумительный, дивный
Таламан кыыс курдук ньургуйан Тырымныы түһээт уостаҕын Күн анныгар ол эрэн, ньургуһун, Кэрэтик кэлэн ааһаҕын. М. Ефимов
Таламан кэрэтиттэн салпакка кыыһы күнү күннүктээн көрө туруох курдугум. СП ҮД
Аалай сардаҥанан саптынан Хатыҥ, чараҥ күөгэл түөһэр Таламан күн бигэнэн нуктуур Уонна мин оҕо сааспын суохтуур. Чэчир-80

халтаҥнык

халтаҥнык (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Халыҥа суохтук, чараастык (таҥын). ☉ Не очень тепло, налегке, легко (одеваться)
Кыһын халтаҥнык таҥнан баран, наарта дуҕатыттан тутуһан хаамар, сүүрэр. Н. Габышев
Бары халтаҥнык таҥнан сылдьарбыт. СБТТ
2. Мөлтөхтүк, онон-манан (үүн — от туһунан). ☉ Плохо, негусто, неровно (расти — о травостое)
«Үҥкүр», «Күөгэл күрүөтэ» [алаастар ааттара] Үүммүт олус халтаҥнык. Баал Хабырыыс

айгыр-дьаралык

айгыр-дьаралык (Якутский → Якутский)

фольк., поэт. Сырдык-кэрэ, күөгэл-нусхал, эйэҕэс (үксүгэр «саҥас», «хотун» диэн тылларга кубулуйбат, киэргэтэр эпитет быһыытынан тут-лар). ☉ Прекрасная, ласковая, выступающая плавно (значение слова затемнено, употр. как постоянный украшающий эпитет к словам «саҥас», «хотун-госпожа»)
Чэйиҥ-чэйиҥ, сэгэрдээр, Ордоо-дугуй уолаттаар, Кындыа-кылыс кыргыттаар, Тойон-ньургун убайдаар, Айгыр-дьаралык саҥастаар. Өксөкүлээх Өлөксөй
Айыыһыт таҥара аһыннарыылаах, Ала дьикти бэйэлээх Айгыр-дьаралык хатыттарынан Талбааланан айанныаҥ этэ. Өксөкүлээх Өлөксөй

уйуллаах

уйуллаах (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Эриллэҕэс-буруллаҕас, көнөтө, тэҥэ суох. ☉ Неровный, с кривизной. Уйуллаах мас
□ Сыгынахтары тумнаары туора-маары хааман таһаарбыт, уйуллаах дьураа буолан көстөр синньигэс суолунан дьиэтин диэки саллардаталаата. Н. Борисов
2. Уһун, долгуннурар курдук (хол., баттах эбэтэр сылгы кутуруга). ☉ Длинный и волнистый (напр., о волосах человека, о хвосте лошади)
Улаан убаһа уҥуохтуун Уйуллаах кутуруга уруйдаах, Нэлбэн Айыыһыт ийэ Алгыстаах айыы тыргыл аартыга Арылынна, атастаар! Саха нар. ыр. Никодим Лисицын аҕабыыт уйуллаах хара баттаҕын саннын үрдүнэн тардан ылан туппахтыы-туппахтыы арахпакка [түннүгүнэн] көрөн турда. Эрилик Эристиин
Тоҕус былас уйуллаах Нуолур солко суһуохтаах, Күөгэл долгун тыыннаах Күн Толомон Ньургустай удаҕан диэммин. ТТИГ КХКК

уруй-туску

уруй-туску (Якутский → Якутский)

  1. аат., үрд. Дьолсоргу, кэрэ кэскил, табыллыы өрөгөйө. ☉ Счастье, удача
    Күөгэл көнө хонуулаах, Күммүт уота күлүмнүүр Көҥүл дьэҥкэ уулардаах, Уйгу-быйаҥ эҥээрдээх, Уруй-туску олбохтоох Ороссолуода хочото Олохсуйан олорор. Саха фольк. Күн судаар, улуу баһылык, эн үрдүк ааккар, үтүө сураххар уруй-туску тутабын. П. Ойуунускай
    Уруй-туску олохтонно, Дьол-соргу туругурда! Күннүк Уурастыырап
  2. саҥа алл. суолт. Кэрэ кэскили, өрөгөйү, дьолу түстүүр алгыс, айхал тыла. ☉ Слово благословения, благопожелание, выражающее удачу, счастье
    «Уруй-туску!» — диэн ордоотоото оҕонньор. Амма Аччыгыйа
    Нүһэр Дархан мааны кыыһыгар айхал-мичил! Ньургун бөҕөскө уруй-туску! И. Гоголев
    Оо, доҕоттоор! Ити олус үчүгэй, уруй-туску, саргыдьаалы! Багдарыын Сүлбэ