Якутские буквы:

Якутский → Якутский

халтаҥнык

сыһ.
1. Халыҥа суохтук, чараастык (таҥын). Не очень тепло, налегке, легко (одеваться)
Кыһын халтаҥнык таҥнан баран, наарта дуҕатыттан тутуһан хаамар, сүүрэр. Н. Габышев
Бары халтаҥнык таҥнан сылдьарбыт. СБТТ
2. Мөлтөхтүк, онон-манан (үүн — от туһунан). Плохо, негусто, неровно (расти — о травостое)
«Үҥкүр», «Күөгэл күрүөтэ» [алаастар ааттара] Үүммүт олус халтаҥнык. Баал Хабырыыс

халтаҥ

даҕ.
1. Иһинэн халыҥатыыта суох, иһэ суох, чараас (хол., таҥнар таҥас). Без утепления, тёплой подкладки, тонкий (напр., об одежде)
Буурҕалаах тымныы күн халтаҥ таҥастаах хатыҥыр эдэр киһи тиэтэйэн хааман иһэрэ. Софр. Данилов
«Бэ-э эрэ!» — халтаҥ арбаҕастаах киһи түргэн-түргэнник хабдьыгыраан барар. Н. Якутскай
Махсыын эрэйдээх суут иннигэр халтаҥ купаайкатын тэллэҕэ илибирии тураахтаата. А. Бэрияк
2. Көбө суох, убаҕас түүлээх. С негустым мехом. Солоҥдо түүтэ халтаҥ
Бэстэртэн бэстэргэ халтаҥ тииҥ ойуолуур. Л. Попов
3. Тараҕай, халчаҕай. Имеющий лысину, лысый
«Ким уоттаабыт сорой?» — Тараҕай Яков халтаҥ төбөтүн тарбанна. М. Доҕордуурап
Ытыһынан халтаҥ төбөтүн имэриммэхтиир. «ХС»
4. Баттаҕа суох, үүнэ илик (оҕону этэргэ). Без волос (о ребёнке), с лысиной
«Хайа, бу киһи кэлбит эбит дуу?» — сиэнин халтаҥ төбөтүн имэрийбитэ. Далан
Сиэнин халтаҥ төбөтүттэн имэрийбитэ, сыллаан ылбыта. «ХС»
5. Таҥаһа суох, сыгынньах. Без одежды, голый, нагой. Муот киһи муҥа суох, халтаҥ киһи хабаана суох (өс хоһ.)
6. Ото-маһа, үүнээйитэ суох эбэтэр мөлтөх үүнээйилээх. С мелкой растительностью или лишённый растительности, голый
Халтаҥ да буоллар — дойдум буоллаҕа (өс хоһ.). Эмиэ хаарбыт хараарда, Халтаҥ сирбит таҕыста. Күннүк Уурастыырап
Сүөһүбүт халдьаайылар халтаҥ буордарыгар онон-манан абыр-табыр үүммүт тимир эрбэһиннэри кирэ сатыы сылдьаллар. Амма Аччыгыйа
Тула өттө барыта сыгынньах, халтаҥ сир. Н. Заболоцкай
Халыҥа суох, чараас (хаары этэргэ). Со скудными осадками, неглубокий (о снеге). Кыһын хаар олус халтаҥ буоллаҕына, үгэс курдук ол дьыл тымныы кыһын буолар. «Саха с.»
Халтаҥ сон — саас, күһүн кэтиллэр чараас сон. Демисезонное пальто
[Коля] эҥээрдэринэн илдьирийбит халтаҥ сонун ыйаан баран, кыбылла-кыбылла биллэриккэ киирэн олордо. Эрилик Эристиин
Борокуоппай …… элбэх сиринэн тааппарай абырахтаах халтаҥ сонун кэтэр. А. Бэрияк
Киһибит сэлээппэтин, халтаҥ сонун үөһэ түстэ, күлүгэ хоһу тула элэҥнээтэ. Н. Габышев
Халтаҥ таас — тараҕай таас диэн курдук (көр таас I). Көрдүҥ дуо халтаҥ таас хайаны? И. Артамонов
Харах дала ыларын тухары халтаҥ таас, кумах үрдэллэрдээх хонуу бара турар. Умнуллубат к.
ср. монг., тюрк., маньчж. халзан, калдьан ‘лысина, залысина; лысый, плешивый’

Якутский → Русский

халтаҥ

1) тонкий; халтаҥ сон тонкое пальто (демисезонное); солоҥдо түүтэ халтаҥ шерсть колонка тонкая; 2) перен. голый, обнажённый; халтаҥ хайа голая скала.


Еще переводы:

аныгылыы

аныгылыы (Якутский → Якутский)

  1. сыһ. Билиҥҥи үйэ, билиҥҥи кэм сиэринэн. По-современному, по-нынешнему
    Баһаатай Дарья Иннокентьевна итини эмиэ эппитэ: биһиги дьоммут биһигини аныгылыы иитэри өйдөөбөттөр эбит. Дьүөгэ Ааныстыырап
    Уулусса устун куораттыы, аныгылыы халтаҥнык таҥныбыт, хойуу хара хаастаах, кулуһун курдук кыыс дьиэлээн иһэр. Н. Габышев
    Олор, таптаа аныгылыы Олорор муҥур үйэҕэ. Өйдүү-өйдүү, Саныы-саныы Үлэлиир быдан үчүгэй. С. Данилов
    Атын арааска аралдьыйбакка, Алгыс төрдүн атахтаан Аныгылыы алгыырга Аан дойду анаата. А. Софронов
  2. даҕ. суолт. Бэйэтин үйэтин таһымыгар турар, хаалыыта суох. Современный
    Икки ааннаах, биир сурук остуоллаах, бары дьиэ сэбэ-сэбиргэлэ аныгылыы, нууччалыы. А. Софронов
    Сэптэриттэн-сэбиргэллэриттэн да көрдөххө, аныгылыы ыалга сөптөөх тэриллээх эбиттэр. Эрилик Эристиин
    Амма өрүс үрдүгэр, бэртээхэй бэс чагдаҕа баар аныгылыы оҥоһуулаах ампаар дьиэтигэр тиийдим. Ф. Софронов. Утар. урукку
тымныытык

тымныытык (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Сылааһа суохтук. Холодно
Кыһын тыына биллибитэ ыраатта, тымныытык тыыныталаан ылар этэ. А. Софронов
2. Чараастык, халтаҥнык (таҥын). Легко, не тепло (одеваться)
Айдаар ыалдьар, онон итиитик таҥнар. Мин ыалдьыбаппын, онон тымныытык таҥнабын. Багдарыын Сүлбэ
3. көсп. Хаҕыстык, тыйыстык, эйэҕэһэ суохтук (хол., сыһыаннас). Жёстко, холодно, сухо (напр., относиться)
Дьиктиргиэх иһин, кинилэр олус тымныытык көрсүбүттэрэ. Н. Лугинов
Ганя санаата оонньуур, сороҕор киниэхэ тымныытык сыһыаннаһар буолбута. М. Попов
Аймахтарын ити курдук холустук, тымныытык сыһыаннаһан бэйэтиттэн тэйиппитэ. У. Ойуур
4. көсп. Сөбүлээбэтэхтии, абааһы көрбүттүү; хаҕыстык, хатыылаахтык; туох да интэриэһэ суохтук, кыратык даҕаны кэрэхсээбэккэ. Недружелюбно, холодно, неласково; равнодушно, без всякого интереса (смотреть)
[Маайыс] хойуу кыламанын быыһынан сүр тымныытык оруоллаабыт харахтаах, …… үрүҥ кубаҕай дьахтар буолбут эбит. Амма Аччыгыйа
Бөтөс [ыт] кэлэн эйэргээн, эккэлээн, оонньоон көрөөрү гыннаҕына [куоска] симириктээбит араҕас харахтарынан бастаан саҥата суох сэнээбиттии, тымныытык одуулуура, онтон муннун сүрдээх үлүгэрдик «пус» гына тыаһатара уонна …… [ыт] саамай уйан сирин — муннун хайа тардара. Далан
Катерина Павловна сирэйэ соҕотохто тыйыһыран, төбөтүн күөгэччи туттан, көнө түһээт, кэргэнин диэки тымныытык көрөн кэбистэ. Н. Лугинов
5. көсп. Сөбүлээбэккэ, тириини таһынан (тугу эмэ иһит). Неприязненно (воспринять услышанное)
— «Барарбын» да?! — Сэргэчээн соһуйан өрө көрө түстэ. «Барар» диэн тыл кини этин сааһынан тымныытык киирдэ. Болот Боотур
Бииктэр аҕатын тылларын тымныытык иһиттэ. Л. Попов
«Бу таас киһитэ манна эмиэ тоҕо кэллэ, табатын манаабакка», — диэн тыллаһыыны аһара тымныытык истэн аһарааччыгын. «Кыым»

мундир

мундир (Русский → Якутский)

сущ
байыаннай киһи кэтэр кылгас халтаҥ соно

халтаҥныҥы

халтаҥныҥы (Якутский → Якутский)

даҕ. Халтаҥ соҕус, чараас. Тонковатый, лёгкий, не совсем тёплый (об одежде)
Сонно тута кирилиэһинэн кыһыҥҥы кэмҥэ халтаҥныҥы таҥастаах дьахтар сүүрэн таҕыста. Н. Габышев

көспөхтөө

көспөхтөө (Якутский → Якутский)

көс диэнтэн тиэт
көрүҥ. Быйыл көспөхтүү түһэрбит буолуо. Сир халтаҥ. Л. Попов

күкүллэх

күкүллэх (Якутский → Якутский)

аат., кэпс. Үлэҕэ кэтэр чараас, халтаҥ сон. Тонкая рабочая куртка. Уол күкүллэҕин кэтээт, таһырдьа ойдо

оголённый

оголённый (Русский → Якутский)

  1. прич. от оголить; 2. прил. (голый) сыгынньах; 3. прил. (лишённый листвы, хвои) суйдаммыт, харалаабыт; оголённые деревья харалаабыт мастар; 4. прил. (лишённый растительности) халтаҥ, үүнээйитэ суох; 5. прил. (лишённый покрывающего слоя) сыгынньах, халтаҥ; оголённый провод сыгынньах провод.
кубалай

кубалай (Якутский → Якутский)

кубаҕай 2 диэн курдук
Халтаҥ кубалай хонуу хаппыт буорунан хаамтахха Топпут туолбут Тооппоор аһыҥа Толоон курдук тобугуруу тохтор. К. Туйаарыскай

үскэлэҥ

үскэлэҥ (Якутский → Якутский)

көр үскэл
Чэпчэки сыарҕаҕа олорон иһэр хара сэлээппэлээх, бороҥ халтаҥ сонноох үскэлэҥ киһи тоҥолохторун даллаҥнатан, муоһатын илгиэлиир. Н. Габышев

нагой

нагой (Русский → Якутский)

прил. I. (обнажённый) сыгынньах; 2. перен. (о деревьях) харалаабыт, сэбирдэҕэ түспүт; нагие деревья харалаабыт мастар; 3. перен. (о местности) сыгынньах, халтаҥ; нагие скалы сыгынньах таас хайалар.