көччүй диэнтэн холб. туһ. Күөрэгэйдиин көҕүһэн, Күҥҥэ үөһэ күөрэһэн, Күлүм күөххэ битиһэн, Көҥүл босхо көччүһэн, Күүгүнүөхпүн баҕардым. Чэчир-68

удаҕаннаа диэнтэн хай
аата. Амынньыкылаах нэһилиэгэр, былыр үйэҕэ умнуллубут ойууннааһын, удаҕаннааһын, өрө күөрэс гына түспүтэ. Н. Босиков

иҥэр диэнтэн холб. туһ. Оскуола оҕолоро бэйэ-бэйэлэрин хаадьылаһан аат иҥэрсибиттэрэ улааттахтарына доҕордуу быһыыга-майгыга көр-оонньуу саҕана күөрэс гына түһээччи. П. Аввакумов

дьирээлэс диэнтэн хай
аата. Ньукулай Дорогуунап сиэмэхтэри кытта атах тэпсэн олорон тэҥҥэ хадьардаһар кыаҕа суоҕун билинэр гынан баран, тимирбит сириттэн хаһан эрэ эмиэ күөрэс гынар дьирээлэһиитин өһүлбэт. ФЕВ УТУ

аат., булт. Куйуур ураҕаһа, эргитэр маһа. ☉ Рукоятка рыболовного сака
Сэбирдэх [киһи аата] …… маҥкытын төбөтүн ойбон хайыҥар тирээн баран, куоҕалдьытан, куйуурун бадараанын тэбии турда. Амма Аччыгыйа
[Оҕонньор] эмиэ аа-дьуо ойбонун сүүрдээтэ, куйуурун бэлэмнээтэ, түөрэйин ойбон дьабадьытыгар хам үктээтэ, маҥкытын күнү батыһыннара эргитэн куодьаҥныы-иэдьэҥнии турда. И. Никифоров. [Куйуурдуургар] М а ҥ к ы ҥ маһыгар бэргэнник Түөрэйгин түргэнник кэтэрдэҥҥин, Ти лэх х ин к ү ү с к э т и р эн эҥҥин, Дьэ эттиин-хаанныын иэнигийэн, Дьэ эргитэн-эллэһэн бараҕын. М. Т имофеев
♦ Куйуур маҥкытын курдук күөрэс гын — хантан эмэ эмискэ, биирдэ баар буола түс (күөрэс гын). ☉ Вдруг, внезапно, неожиданно возникнуть (предстать перед глазами)
Үрүҥнэр кыайан-хотон бүппүттэрин кэннэ, били этэргэ дылы, «тииҥи итигэстэһэр» сахха, кини [Аргыылап оҕонньор] куйуур маҥкытын курдук, э м и с к э күөрэс гына түһүөхтээҕэ. Софр. Данилов
Эмискэ таһыттан, куйуур маҥкытын курдук, биир киһи күөрэс гына түстэ. М. Доҕордуурап
«Бай, бу кыыс хантан куйуур маҥкытын курдук күөрэс гына түстэ?» — Дьалаан дьиктиргээтэ. И. Данилов
Куо йатыгар-маҥкытыгар оҕустарбат көр куойа. Куорат баһылыктара к у ойаларыгар-маҥкыларыгар оҕустардахтарына, Бороҕон кырдьаҕастара Болҕомтолоругар ыллахтарына, …… Суотту суола солонуоҕа. С. Васильев
[ Малаанньа райкомҥа үҥсүүтэ] …… айдаан бөҕөнү тар дыбыта. Арай кини кэргэнэ куойатыгар-маҥкытыгар оҕустарбат этэ. М. Попов
Сигаретаны уобан турар сыл гы баар буолуо диэн киһи куойатыгар-маҥкытыгар да оҕустарбат. «Кыым»

адаарый диэнтэн көстө түһүү. Куоластааһыҥҥа тиийбэккэ, бадаарыспыт хара тарбахтаах илиилэр адаарыс гынан кэбистилэр. Амма Аччыгыйа
Ата бидилгэхтээн, бадарааны саҥа туораан эрдэҕинэ, эмискэ иннигэр-кэннигэр саалаах дьон адаарыс гына түстүлэр. А. Сыромятникова
Ким эрэ илиитэ адаарыс гынан ааста, саа уоһа күөрэс гынна. Суорун Омоллоон

аат. Куйуурунан балыгы бултуур киһи. ☉ Рыбак, рыболов (ловящий рыбу саком)
Дьон-сэргэ тумунна диир эрдэ: Уол оҕо охтуо да туруоҕа, Куйуурдьут маҥкытын кэриэтэ, Дьуоҕаттан бу күөрэс гыныаҕа. Айталын
В.Л. Серошевскай үс куйуурдьут икки куйуурунан күн устата куйуурдаан түөрт уонтан тахса буут балыгы ылбыттарын илэ бэйэтэ көрбүтүн туһунан суруйар. Багдарыын Сүлбэ

туохт. Сотору-сотору өрүтэ күөрэйтэлээ, өрө күөрэс гын (хол., сүгэ олуга). ☉ Равномерно, регулярно взлетать вверх (напр., щепки при рубке)
Ыраас күҥҥэ от охсо турар дьон хотуурдарын иэнэ килбэс гынан, харахха чаҕыллан, күлэн ааһара, кыраабыл уга күөрэҥниирэ. Н. Заболоцкай
Тыы, төлө мөҕөөрү соруммуттуу, илин тумса ол-бу диэки хайыспахтаата, өрүтэ күөрэҥнээтэ. В. Тарабукин
Ити бастакы холкуос тутуутугар мас суоруллан күндүллүүр, сүгэ олуга күөрэҥниир. С. Васильев

кылабачый диэнтэн дьаһ
туһ. Чүөчээски пугааһын кылабачыппыта, сирэйигэр-хараҕар тирээмэхтээбитэ. Суорун Омоллоон
Эмиэ наҕыл баҕайытык төттөрү хааман кэлэн хоҥор өҥнөөх эргэ былаачыйатын түөһүгэр анньына сылдьар иннэтин кылабачытан таһаарда. И. Гоголев
Дьадаҥы киһи чыпчылыйыан бэтэрээ өттүгэр, оҕонньор кыһыл көмүс сүгэни кылабачыппытынан субу күөрэс гына түһэр. ПНО

аат. Илим эбэтэр күө гү көбүтэрэ. ☉ Поплавок сети или удочки
Петя санаатын охсуһуу тугар ыл ларан турдаҕына, хата күөгү түн лоппунуога ибир-ибир хамсаабыта. Н. Якутскай
Күөгүбүн ууга бырахтым. Кураанах хомустан оҥоһуллубут Лоппунуоҕум күөрэс гынна уонна хамсаабакка сытта. В. Бианки (тылб.)
русск. поплавок