даҕ. Муохха майгынныыр, муох курдук. ☉ Как мох, подобный мху, мшистый
Оҕолор оонньуулларыгар анаан тэлгэппит көбүөрдүү күөгэҥнэс, муохтуҥу кырыс. Далан

I
күөгэҥнээ диэнтэн холб. туһ. Кыһыллар сыаптарын үрдүлэринэн тунаархай буруолар күөгэҥнэстилэр, буорах сыта киһи таныытын-бэлэһин аһытта. Амма Аччыгыйа
Үөһэ күөх халлаан унаарар, адьас субу үрдүгэр бэс, хатыҥ чыпчааллара талбаараллар, оргууй күөгэҥнэһэллэр. К. Симонов (тылб.)
II
даҕ. Киһи батары түһэ сылдьар сымнаҕас, кутаҥнас. ☉ Легко продавливаемый, проваливающийся, мягкий
Оҕолор оонньуулларыгар анаан тэлгэппит көбүөрдүү күөгэҥнэс, муохтуҥу кырыс. Далан
Хата, мин сынньаныам иһин, орон күөгэҥнэс оттоох эбит. Р. Кулаковскай
[Оҕонньор] үрэх ортотугар тиийиитигэр көпсөркөй, күөгэҥнэс сиргэ миинэн иһэр уучаҕа тимирбитинэн барбыта. «Кыым»

сыһ.
1. Тэнийэр гына, тэнитэ тардан. ☉ Раскрывая, растягивая, разворачивая что-л. вширь
Оксана кумааҕытын тэниччи тарда-тарда, …… ааҕан барда. Суорун Омоллоон
[Боруллуо] икки кынатын тэниччи тартахха, уһуна икки миэтэрэттэн тахсар. Багдарыын Сүлбэ
Эһэ, таарбаҕан, дьабарааскы, уу күтэрин уонна чыс тириитэ тэниччи биитэр көбүөрдүү тиириллэр. Булчуттарга к.
2. көсп. Ымпыгар-чымпыгар тиийэ, толорутук, сиһилии, уһуннук-киэҥник. ☉ Очень подробно, развёрнуто
[Историк] норуот олоҕун, долгуйууларын, сирдьиттэрин туһунан тэниччи кэпсиир. Н. Габышев
[Тииттээх — Тэрэнтэйгэ:] Тэниччи сонуҥҥун кэпсээриий. С. Тимофеев

1. даҕ.
2. Туох эрэ туспалаах, уратылаах, атыннаах, уһулуччулаах (киһи урут көрбөтөх-истибэтэх, үөйбэтэх). ☉ Необычный, необыкновенный, исключительный, оригинальный (ранее невиданный, неслыханный)
   Сорох ардыгар [Кулаковскай] туох эмэ дьикти садаачалары таайтаран, биһиги актыыбынаспытын эмиэ бэркэ көтөҕөрө. Суорун Омоллоон
   Дьэ ити дьикти [түһэн баран эстибэт] буомбалар быыстарынан биһиги чаастарбыт өстөөх кэтэҕэр ааспыттар. Т. Сметанин
   Киэҥ сирдэртэн кэлэр араас дьикти сонуҥҥа, аллаах ат сэлиитинэн тилийэ сүүрэр дьиэ таһынааҕы сээкэй сурахха-садьыкка даҕаны ким баҕарар утаппыт курдук наадыйааччы. У. Нуолур
3. Олус кэрэ, олус үчүгэй. ☉ Чудный, чудесный, прекрасный, отличный
   Оо, дьэ, кэпсиэхтэн кэрэ, этиэхтэн дьикти айылҕа ийэ барахсан олус да силигилээбит! П. Ойуунускай
   Ол эрээри сайын Чурапчыга сылдьыбыта Сережаҕа билигин кэрэ түүл курдук дьикти өйдөбүл буолан кэлэ турар. Н. Лугинов
   Кини [Ойуунускай] саҕа иһиттэн дьикти кэрэ музыкальнай хоһоонноох поэт сахаҕа баарын мин билбэппин. Суорун Омоллоон
   Тэлгэһэ эҥин дьикти сибэккинэн көбүөрдүү симэммит. С. Васильев
4. Олус, сүрдээх, сөҕүмэр (быһаарар тылын күүһүрдэн биэрэр). ☉ Удивительный, изумительный, поразительный (усиливает знач. определяемого слова)
   Бүгүн тымныыта дьэ дьикти.  Бүөккэ уол санаатын кытаанаҕа, саҥатын эрчимэ дьикти. А. Сыромятникова
   Баһылайым эмиэ баар. Сэгэйбитэ-ходьойбута диэн дьикти. «ХС»
5. Киһини дьиибэргэтэр, өйдөммөт, муодалаах. ☉ Странный, чудный, непонятный
   Мин санаабар, бииргэ айаннаан барбыт дьонун кытта уҥуор туораабатаҕа дьикти. А. Сыромятникова
   Кууһума тус бэйэтин олоҕо ити кэпсээбит кэпсээниттэн итэҕэһэ суох дьикти эбит. Н. Павлов
6. аат суолт.
7. Киһи сөҕөр-махтайар, сонургуур түбэлтэтэ; киһи үөйбэтэх суола. ☉ Что-л. необычное, необыкновенное, оригинальное
   Саха сирин бастакы дьиктитэ - алмаас, оттон иккис дьиктитэ - ГЭС. Суорун Омоллоон
   Өй, үлэ күүһүнэн Өссө дьиктини айыахпыт, Үөрэх, билии күлүүһүнэн Өлбөт мэҥэни аһыахпыт! Күннүк Уурастыырап
   Биитэр, аҕыйах үһү дуо - оҕо эрдэҕиттэн улаатыар диэри туох эмэ кэрэни, дьиктини айарга, суруйарга дьулуспут? С. Федотов
8. Туох эмэ олус үчүгэй, кэрэ. ☉ Что-л. прекрасное, поразительное
   Ол киһи бу сиргэ үктэммит Бардамнык байаары, Былыргы оҥоһук дьиктитин Уораары, талаары. С. Данилов
   Маша айылҕа араас дьиктилэрин, саҥа көрбүт курдук, кэрэхсээн одуулаата. М. Доҕордуурап
   Тыаҕа таҕыс, ходуһаҕа киир - барыта биир дэхси кэрэ, барыта биир дэхси дьикти. А. Бэрияк
9. Айылҕа биллибэт, өйдөммөт көстүүтэ, киһи бэйэтэ өйүгэр-санаатыгар оҥорон итэҕэйэр туга эмэ (хол., абааһы, таҥара, өлбөт мэҥэ уута о. д. а.). ☉ Что-л. сверхъестественное, непонятное, необъяснимое (явление, сила, во что люди верят, напр., бог, черт, живая вода ит.п.)
   Мин өрүү көрдүүбүн дьиктини, Ол оннук буоллаҕа оҥоһуум, туох билиэй өлбөт да мэҥэни Көрдөөммүн, мин баҕар, булуоҕум. И. Гоголев
   Кумахха эбэтэр күөллэргэ Сытабыт биһиги булчуттар. Күһүҥҥү хараҥа түүннэргэ Дьиктилэр көстөр курдуктар. И. Эртюков
   Материализм дьиҥ баары, үөрүйэҕинэн уонна науканан бигэргэтиллэри эрэ билинэр, ол-бу дьиктилэри, абааһылары, айыылары билиммэт. ДИМ
   п.-монг. дьигтэй