и. д. от көлүй =.

запрягать, впрягать; аты көлүй = запрячь коня.

көлүй диэнтэн хай
аата. Аты тутуу, сойутуу, уулатыы, көлүйүү уонна ат косилкатынан оту оҕустарыы, ат кыраабылынан оту мустарыы …… ити барыта оҕолорго сонун үлэлэр. «Кыым»

туохт.
1. Көлөнү сыарҕалаа, сыарҕаны соһор гына сэбилээ. ☉ Запрягать, впрягать (соединять с повозкой для тяги)
Оҕуһун аҕалан көлүйбүтүнэн барда. Амма Аччыгыйа
Уон аҕыстаах эрэттэр Аты сатаан көлүйбэттэр. И. Гоголев
Санников саамай бастыҥ ыттарын көлүйэн, мууһу үрдүнэн ол арыы диэки түһүнэн кэбиспитэ. П. Филиппов
2. көсп. Кими эмэ күүскэ үлэлэт. ☉ Заставлять кого-л. усиленно, много, напряженно работать
Уолбутун сайын үчүгэй аҕайдык көлүйэн эрэллэр, — диэн иһигэр Хаадьы үөхсүбүтэ. М. Доҕордуурап
Баайдарын үлэнэн көлүйэн Ыарахан таһаҕас тастарар. Эрилик Эристиин
3. көсп. Туох эмэ күүһүн үлэҕэ туһан, туһаҕа таһаар. ☉ Использовать что-л. (напр., силы природы), превращая (их) в полезную для людей энергию
Өрүстэр үлүскэннээх сүүрүктэрин көлүйэн, элэктэриичэстибэ уотугар эргитиэхпит. Амма Аччыгыйа
Үөрэх күүһүн көлүйэн, өссө үксү үөдүтүөхпүт, Үөйбэтэҕи үөскэтиэхпит. Күннүк Уурастыырап
Элэктэриичэстибэ күүһүн үлэҕэ көлүйдүбүт. М. Доҕордуурап
♦ Ат гынан миин, оҕус гынан көлүй — 1) аҥардастыы баһылаан көлөһүннээ. ☉ Жестоко, нещадно эксплуатировать кого-л., выжимать все соки (пот) из кого-л. (букв. ездить как на лошади, запрягать как быка)
Оттон баайдар кыра дьону ат гынан миинэн, оҕус гынан көлүйэн, көрүлээн олоорторо. Эрилик Эристиин; 2) атаҕастаан-баттаан сорун сордоо, муҥнаа-эрэйдээ. ☉ Бесчеловечно притесняя, угнетая, причинять кому-л. тяжелые страдания
Аҕыс суол арахсыытыгар …… тиийдэҕинэ сирэйин-хараҕын дэлби сынньан …… оҕус гынан көлүйүөм, ат гынан айааһыам. Ньургун Боотур
Фашистар Улуу Арассыыйа норуотун оҕус гынан көлүйээри Уһуктаах кылыстарын Уун-утары ууммутунан Улахан уулуссаларын Ортотунан хаампыттара. С. Васильев
др.-тюрк. көл

= v. to yoke, attach to a yoke