маленькое озеро, озерцо; пруд.

поэт, озерко, чистый пруд.

несов. что быһыттаа, уута халыт; # хоть пруд прудй хара баһаам, кэмэ суох элбэх.

II и. д. от хас=; хоруу хаһыыта рытьё канавы; сылгы хаһыыта а) тебенёвка; б) место тебенёвки # хаһыы көлүйэ пруд.

төгүрүс гын = момент.-однокр. от төгүрүй = вдруг показаться—о чём-л. круглом; чөҥөрө чүөмпэ төгүрүс гынна вдруг открылся глубокий круглый пруд.

1) уст. большая чаша; ыт баһа көмүс кытахтан төкүнүйбүтүгэр дылы погов. словно собачья голова скатилась с серебряной чаши (говорится о том, кто отказывается от заманчивого предложения или выгодного места, которого он не заслуживает); 2) перен. маленький круглый зарастающий пруд.

аат. Кыракый күөл. ☉ Маленькое озерко, озерцо, пруд
Чоҥойбут көлүйэттэн уу баһан таһааран уокка уурда. Амма Аччыгыйа
Көлүйэ уутугар сөтүөлүү киирэллэр. П. Тулааһынап
Онно-манна чөҥөрө көлүйэлэр уулара күн уотугар кылахачыйаллар. И. Данилов

сов. 1. кого-что (от грязи, сора и т. п.) ыраастаа; очистить пруд көлүйэни ыраастаа; очистить двор тиэргэни ыраастаа; 2. что (от примесей) ыраастаа, араар; очистить воду ууну ыраастаа; 3. что (снять оболочку) ыраастаа, хаҕылаа, хатырыктаа; очистить огурцы огурсуну хаҕылаа; очистить рыбу балыгы хатырыктаа; 4. что (освободить) кураанахтаа; предложить очистить помещение дьиэни кураанахтат.

несов. 1. см. отделить; 2.чтоотчего (служить границей) араар, быыһаа; поле отделяет рощу от пруда хонуу көлүйэлээх чараҥы быыһыыр.

аат. Маһы синньигэс гына тыыран (эбэтэр талаҕы) өрөн оҥоһуллар, күөлгэ, үрэххэ уган балыгы бултуур тэрил. ☉ Рыболовная снасть, сплетённая из лыка, деревянных пластин и прутьев в виде узкой воронкообразной корзины, верша
Оннооҕор туу сүрэхтээх (тыл ном.). [Быргый] хатыҥ хахыйаҕы быһан аҕалла, онтон дулҕалары быһаттаан, хорууга быһыт оҥорон, быыһын-ардын бүөлээн, туутун укта. Күндэ
Андаатары бултааһын сүрүн тэрилинэн хапкаан, туу, онтон да атыттар буолаллар. Булчуттарга к.
ср. др.-тюрк. туҕ ‘преграда’, хак. туҕ ‘затор, пруд’, чулым. туҕ ‘затор для ловли рыбы’