сыһ. Дуга курдук. ☉ Дугообразно
Дьахтар хааһын хара кыраасканан синньигэстик дугалыы өҕүлүннэри тарта. М. Попов. Кустук хаста дугалыы тайанарын өрүсүһэ-өрүсүһэ ааҕаҕын. С. Васильев
Индигиир өрүс дугалыы өҕүллэн ылар сиригэр, Зашиверскай диэн куорат тура сылдьыбыта. БИГ ӨҮөС

аат., фольк. Дугалыы өҕүллэн барар сир, тоҕой. ☉ Изгиб, излучина пути
Аҕыс ньаймахтаах аартык хотун. ПЭК СЯЯ

прил. дугалыы, дуга курдук.

туохт. Өҕүлүн, дугалыы быһыылаах буол. ☉ Гнуться, сгибаться; изгибаться, кривиться
Таатта, Таатта үрэҕэ Тоҕой, тумул сиринэн Токуруйа устаҕын. Л. Попов
Харабыл ыт Халаачыктыы токуруйан [сытар]. Р. Баҕатаайыскай
[Таба муоһа] иннин диэки кыратык токуруйбут. ДьДьДь

ж. аарка (дугалыы моһуоннаах киэргэл агоһук); арка моста муоста аарката.

аат. Киһи аты миинэригэр үктэнэн тахсарга аналлаах дугалыы быһыылаах тимир (ыҥыырга кур курдугунан иҥиннэриллэр). ☉ Стремя
Түһээри иҥэһэтиттэн уҥа атаҕын босхолоон өрө көтөҕөн иһэн тохтоото. Амма Аччыгыйа
Кэтириис саҥата суох эккирэтэн тахсан, Бадаайап иҥэһэтигэр үктэнэн эрдэҕинэ, үөттүрэҕинэн оройго, санныга биэртэлээбит. Л. Попов
Үрүҥ көмүс сирэйдээх ыҥыырым Элбэх төгүл илдьирийбитэ, Тилэхпинэн ааламмын тимир иҥэһэм Синньиэр диэри элэйэн, Элбэхтик тостубута. И. Гоголев
тюрк. үзеҥгү, үзэҥэ

сыһ. Өҕүллэр, токуруйар курдук. ☉ Так, чтобы изогнулось, согнулось, нагнулось в дугу
Хааһын хара кыраасканан синньигэстик дугалыы өҕүлүннэри тарта. М. Попов
А.П. Афанасьев Ваня диэн уола Егор Петрович Берёзкин хотуурун, төбөтүттэн тутаат, өҕүлүннэри тардан кэбиспит. БИГ ӨҮөС
Онон-манан мэһэйдиир талах төбөлөрүн өҕүлүннэри тутаттаан олохпун булунан, дьэ уоскуйан олордум. «Чолбон»

аат.
1. Олгуобуйаны хомууту кытта холбуур үксүгэр хатыҥ мастан оҥоһуллар иэҕэччи тэрил (ат тэрилэ). ☉ Часть конской упряжи, служащая для прикрепления оглобель с помощью гужей к хомуту, дуга. Өспөх сахалара сыарҕаны, дуганы, хомууту оҥостор буолбуттара. Саха сэһ
1977
Хамначчыт уолаттар аттары көлүйэллэр дугаларга чуорааннары баайталыыллар. Н. Якутскай
Аны туран, тыа сиригэр билигин ат дугатын сатаан иэҕэр киһини буларыҥ саарбах. «Кыым»
2. мат. Эргимтэ кэрчигэ; дугалыы сурааһын. ☉ Часть окружности или какой-л. другой кривой линии, дуга
Эргимтэ хайа эрэ чааһа дуга диэн ааттанар. КАП Г

аат.
1. Киһи илиитинэн кытаахтыах, тутуһуох туох эмэ чорбоҕо, салбырҕаһа. ☉ Отросток, выступ на чём-л., за что можно ухватиться, держаться
Тимир тутулуктаах халҕан кыһаммат, хата холуодалара хаачыгыраһа түһэллэр. И. Бочкарёв
Өттүк симэҕин үөһээ алтан тутулуга. НБФ-МУу ОТАТ. Дугалыы иэҕиллибит талаҕы, көммөтүн диэн тутулук оҥорон баран, куурдуллар. Сылгыһыт с.
2. көсп. Туохха эмэ олоҕуруу, төрүөт. ☉ Причина, основание чего-л., повод
[Сахалар] олохторо сылгы, ынах төрүөҕүттэн, быйаҥыттан тутулуктааҕа. Саха фольк. Чинчийээччи саҥаны айыыта олорор кэмиттэн эмиэ тутулуктаах. Г. Угаров
Ходуһалар отторо дьылыттан тутулуктаах. «Кыым»

туохт.
1. Тугу эмэ өҕүлүннэр, иэх. ☉ Гнуть, сгибать, выгибать
Көхөлөөх, мултугур тумсун токурутан өрө турулуҥнуу олороро дьулаана бэркэ дылыта. Н. Заболоцкай
Чаачарын токур киил маһын төттөрү тиэрэ токурутан, кэтит гына оҥоһуллар. ЧАИ СБМИ
[Иван Шутов] луому дуга курдук токурутара. ДьДьДь
2. көсп. Ханнык эмэ быһыыны-майгыны, баар чахчыны тиэрэ, сыыһа өйдөө, онтон туораа. ☉ Отклоняться, отступать от верного направления деятельности, поведения; извращать (напр., истину)
[Сеня] көнөнү да токурутан өйдүүр дьикти кэмэлдьилээх дьиибэ киһи. Н. Лугинов
[Өлөксөй] Сокуону дугалыы токурутан, Сорох дьону мунньахтан холдьохпута. С. Васильев
Сокуону токуруппакка, наһаа түспэккэ эрэ олоххо киллэриэхтээхпит. М. Попов