и. д. от көрдөс = 2 просьба; ходатайство; мольба; көрдөһүү да күттүөннээх погов. просьба делается неспроста (т. е. без большой нужды не просят).

1) искать, изыскивать; 2) просить; требовать; оноҕоскун көрдөө = напрашиваться (на наказание); тииҥ оноҕоһун көрдүүрүгэр дылы посл. подобно тому, как белка напрашивается на стрелу.

любящий выпрашивать; попрошайка.

1) совм. от көрдөө =; 2) просить; выпрашивать; молить, умолять; үлэҕэ көрдөс = проситься на работу; искать работу; харчыта көрдөс = просить денег; көрдөһөн ыл = выпросить что-л.

аат. Туох эмэ наадаҕын, баҕаҕын толороругар анаан кимиэхэ эмэ туһулаан этии, суруйуу. ☉ Просьба, ходатайство о чем-л.
Биһиги көрдөһүүлэрбитин толоруо диэн эрэнэбит. Амма Аччыгыйа
Бар дьонум көрдөһүүтүн хаалларар кыаҕым суох. Н. Якутскай
Хайдах да тулуйбаппын, оҕо көрдөһүүтүн толорор идэлээхпин. С. Ефремов

туохт. Үҥэнсүктэн, ытаан-соҥоон, аһыннаран тылгын ылыннара сатаа. ☉ Молить, умолять, умилостивить мольбой
[Мэхээс:] Арай баран, ааттаһан-көрдөһөн, көмүспүн, уолбун кытта тупсан кэлииһикпин. П. Ойуунускай
Абааһыны-таҥараны барытын ааттаһа-көрдөһө сатаатыбыт. Ойуун да туһалаабата, аҕабыыт да абыраабата. Амма Аччыгыйа
Ох эрэ тиийбэт сиринэн хаалан иһэн, ытыы-ытыы, араастаан ааттастакөрдөстө. И. Гоголев

ааттаскөрдөс диэнтэн хай
аата. Ону [дьону ытыалааһыны] барытын ийэлэрэаҕалара, ойохторо-оҕолоро, уруу-хаан дьонноро көрөн, айманыы, ытаһыы, ааттаһыы-көрдөһүү — икки атахтаах тулуйбат аймалҕана буолбута. П. Ойуунускай
Суланыы-кэлэнии, эрэннэрии, ааттаһыы-көрдөһүү — туох да абыраабатаҕа. В. Яковлев

туохт.
1. Кими-тугу эмэ булаары ирдээ, эккирэт. ☉ Стараться найти или обнаружить кого-что-л., искать, разыскивать кого-что-л.
Өтөх оннуттан көрдөөн-көрдөөн сэттэ бүргэһи булан ылла. Саха фольк. Ол күнү быһа чугаһынан-ырааҕынан Ковальчугу көрдүү сатаабыттара да кыайан булбатахтара. Н. Якутскай
Дьэкиим уолу өр көрдөөн булбута. Н. Заболоцкай
2. Кимтэн эмэ тугу эмэ биэрэрин ситиһэ сатаа. ☉ Просить, обращаться к кому-л. с просьбой выделить, отпустить что-л. Арыылааҕым буоллар иэс да көрдүөм суоҕа этэ. Н. Неустроев
Табах көрдөөбүтүгэр тэйиччи туран кытаахтаан биэрбитим. Амма Аччыгыйа
Ийэҥ эйигин киһи оҥороору, үөрэттэрээри Егор Егоровичтан аҕыйах эт, бурдук көрдөөбүт. Ону Егор Егорович аккаастаан баран, өссө үүрэн таһаарбыт. С. Ефремов
△ Кимтэн эмэ тугу эмэ биэрэрин модьуй, ирдээ. ☉ Требовать от кого-л. выдачи чего-л. [Уйбаан:] Ээ, соччо туох элбэх халыымын көрдөтүөҕэй, хата оҕонньор оччо санаата кэлэн эппитин кэннэ, баран, түргэнник илии охсуһан кэбиһиэххэ. А. Софронов
К. Неустроев кэлин дьыалаҕа түбэспитин кэннэ, юстиция департамена көрдөөбүт харахтарыыстыкатыгар университет салалтата куһаҕан сыананы биэрбитэ. П. Филиппов
♦ Көрдөөбүтүн биэр — үлтү мөҕөн эбэтэр кырбаан кэһэт. ☉ Устроить головомойку, баню, задать перцу кому-л., отругать или избить кого-л. (букв. давать то, что он просил)
[Тыҥырах:] Сэмэн бокуонньук, баара эбитэ буоллар, кинилэри көрдөөбүттэрин биэриэ этэ, көҥүл тараҥнатара биллибэт этэ. Н. Неустроев
[Уйбаан:] Бэйи иннигин ылыам ээ, кыыһыҥ суоҕа буоллар, көрдөөбүккүн биэриэм этэ ээ. А. Софронов. Көрдөөбүтүн ылла — кэһэйдэ (хол., улаханнык мөҕүллэн, кырбанан). ☉ Получить суровый урок; за что боролся, на то и напоролся
Тэллэх ыта, көрдөөбүппүн ыллым ээ диэх курдук, саҥата суох ханна эрэ наадатыгар сүүрэн бэйбэрийэ турда. Н. Неустроев
«Айаа-а-а... о-...о» — диэн ытыыр икки улуйар икки ыккардынан саҥа иһиллэр. [Суон Дьөгүөр:] Һэ-һэ, көрдөөбүккүн ыллыҥ ээт. Күндэ
ср. др.-тюрк. көзлэ ‘сторожить, присматривать’

I
туохт.
1.
көрдөө диэнтэн холб. туһ. Уолаттар аҕалара сүтэрбит сүгэтин көрдөһөллөр. — Уола бэҕэһээ киэһэ бэркэ кыһанан кинини кытта сүтүгү бииргэ көрдөһө сатаабыта. Н. Заболоцкай
2. Үҥэн-сүктэн ааттас. ☉ Молить, умолять о чем-л. [Ньукулай:] Дьэ тыыннахпар көрдөспөт уол буолуом ээ. А. Софронов
Николай Гаврилович, таҥара туһугар көрдөһөбүн, аргыый саҥар, ким эмэ истэрэ буолаарай? П. Филиппов
— Оннооҕор ити «күн судаар» диир хааннаах Александр иннигэр сөһүргэстэтээри миигин көрдөһүннэрэ сатаабыттара. Мин көрдөспөтөҕүм, көрдөһүөм да суоҕа. П. Филиппов
II
даҕ. Наар тугу эмэ көрдүү сылдьар (киһи); көрдөһүүтүнэн киһини салгытар. ☉ Назойливо выпрашивающий, надоедающий просьбами (о человеке)
Көрдөс оҕо. Көрдөс эмээхсин. — Күндү түүлээххэ сууланыах баҕата, эчи, баламатын көрүөҥ этэ. Көрдөһө диэн — айыы сүр. «Кыым»

v. to beg, request; көрдөһүүк a. constantly begging, needy