сущ
муҥур, муҥурчах, лааскай

II ж. зоол. муҥур, лааскай.

ньырылаа диэнтэн холб. туһ. Түүлбэр да суоҕа ытым оҕолоро бу лааскай саҕа бэйэлэрэ, эмиий былдьаһан өрүтэ үөмэхтэһэн, ытаһан ньырылаһа көрсүөхтэрэ диэн. Нэртэ

I магазин; лавка || магазинный; ас-үөл лааппыта продовольственный магазин.
II 1) лавка, скамья; 2) песчаный уступ, терраса (на берегу реки). лааскай зоол. ласка. лаах лак || лаковый; өҥө суох лаах бесцветный лак; лаах суурадаһына лаковый раствор.

өкчөй диэнтэн көстө түһүү. Уол [Өлөксөй] өкчөс гына түһээт, күлэн бычыгырыыр уонна лааскайы көрдөөн тарбачыһар. Амма Аччыгыйа
Сиидэркэ өкчөс гынаат, күлэн кыыкынаата. И. Гоголев
[Миитэрэпээн:] Көр эрэ, өһүргэнэн өкчөс гынна. Л. Габышев

көр кэрбээ
Кутуйахтаах лааскай иккиэн көмөлөөн [эһэ этин] быһа кэймээн көрөллөр да: «Эһэ сыата бэрт. Олох тотон хааллыбыт», — диэн уурайан, сүүрэн хаалаллар. Саха ост. I
Мин тииспинэн төгүрүччү кэймээбиппин ийэбэр көрдөрөр: «Көр, оҕом кэһиитин, кутуйах курдук төгүрүччү кэймээбит дии». Н. Тарабукин (тылб.)

аат., түөлбэ. Кыра кырынаас бииһин ууһа кыыл, лааскай. ☉ Ласка (зверёк)
— Эбээ, туох кыылый? — Бу «мукучай» диэн. Күндү түү лээх суо тугар киирсэр кыыл. Н. Якутскай
Чөҥө чөктөн биэс-алта хаамыылаах сиргэ сур түүлээх муҥур кутурук мукучай кыыл сытара. «ХС»
Сиидэр кыһын талах чааркаанынан кырынааһы, мукучайы, солоҥдону бултуура. «ББ»
ср. эвенк. мукучай ‘ласка’

дьүһ. туохт. Салбанан, сотон ылар курдук түргэн хамсаныыны оҥор (уһун инчэҕэй тылгынан). ☉ Слизнуть длинным мокрым языком
Уол өрө сыҥсыйан кэбиһэ-кэбиһэ одуулаһар, онтон лааскай тумсугар сотуллубут тары салаан «ньалып» гыннарар. Амма Аччыгыйа
Онуоха [тыла кымырдаҕаһынан бүрүллүбүтүгэр] ийэлэрэ [эһэ] «һэ-эх» диэн саҥа аллайаат, ньалып гыннаран кэбиспитэ. Р. Кулаковскай
Дьаҕыллаах хара ыт Милка иччитин муруннары-бытыктары биирдэ салаан ньалып гыннаран кэбистэ. Л. Толстой (тылб.)

тыаһы үт. туохт.
1. Тохтобула суох дьырылаччы ыллаа, саҥар (чыычаах, бочугурас о. д. а. тустарынан), күл (хол., оҕо туһунан). ☉ Щебетать (о птицах, рябчиках и т. п.), смеяться (обычно о детях)
Уола өкчөс гына түһээт, күлэн бычыгырыыр уонна лааскайы көрдөөн тарбачыһар. Амма Аччыгыйа
«Кэбис, ытаама, ынырыга бэрт буолуо», — диэн баран кыыс күлэн бычыгырыыр. Н. Түгүнүүрэп
2. Биир тэҥник кэккэлээн көһүн. ☉ Виднеться ровными рядами
Ойуур чыычааҕыныы ыллаан бычыгырыыр, Оҕуруолуу тиистэрэ бычыгырыыр. К. Туйаарыскай
3. Бытархай таммахтарынан тахсан кэл (хол., көлөһүн, уу о. д. а.). ☉ Выступать мелкими каплями (о поте, воде и т. п.)
Мичээрдээбитигэр бэлиэр кубарыччы хаппыт уоһа быһа ыстанан, хаан бычыгыраата. Т. Сметанин
Сүүһүгэр тымныы көлөһүн бычыгыраан тахсыбыта, туох да диэн хардарыан булбатаҕа. П. Филиппов. Ойуун аа-дьуо туран, дүҥүрүн тыастаахтык ороҥҥо бырахпыта, былаайаҕын туппут уҥа илиитин көхсүнэн чанчыгар бычыгыраабыт көлөһүнүн туора соттубута. Тулхадыйбат д.

ый. солб. аат
1. Соччо ырааҕа суох тугу эмэ ыйан көрдөрөр (мантыка диэннээҕэр ырааҕы, онтука диэннээҕэр чугаһы). ☉ Указывает на лицо, предмет, находящиеся недалеко от кого-чего-л. (дальше, чем при обозначении мест. мантыка, но ближе, чем при обозначении мест. онтука)
Эчи, кыһыыта да бэрт... Билиҥҥиттэн, сиртэн көстө илигиттэн... эгэ итинтикэҥ улааттын, уҥуоҕа кытааттын. Суорун Омоллоон
[Ааныка:] Ыл , итинтикэҕиҥ [таҥаскын] уктан кэбис. Бэйэҥ тигин. С. Ефремов
Ити билигин биригээдэҕэр эн оҕуруот аһын үүннэриитигэр турунан эрэҕин да, соҕотох эһиилгиттэн ыла итинтикэн барыта таах хааларыгар тиийэр ээ. В. Яковлев
2. кэпс., ахсарб. Ити баҕас, ити эмиэ (улаатымсыйан, киэбирэн, бэйэҕэ тэҥнээбэккэ). ☉ Этакий, экий (с пренебрежением, насмешливо о ком-л. важничающем)
Итинтикэбит хаппырыыс ээ.  Итинтикэбит эҥин-эҥин буола сатаан эрэр. ПЭК СЯЯ
Итинтикэҥ хас да лааскайы өлөрбүттээх. М. Доҕордуурап