уст. первая от красного угла лавка у входа в юрту.

имеющий узоры; с... узорами; расписной, узорчатый; бичиктээх биллэрик расписная красная лавка.

I магазин; лавка || магазинный; ас-үөл лааппыта продовольственный магазин.
II 1) лавка, скамья; 2) песчаный уступ, терраса (на берегу реки). лааскай зоол. ласка. лаах лак || лаковый; өҥө суох лаах бесцветный лак; лаах суурадаһына лаковый раствор.

ньамаҕан олох эргэр. — хаҥас диэки иһит уурар олох (орон). ☉ Лавка для кухонной утвари на левой стороне якутской юрты
Ньамаҕан олох — хаҥас диэки иһит ороно. Өксөкүлээх Өлөксөй
Хаҥас диэки иһит оронугар — ньамаҕан олоххо кутуйах тугу эрэ кирэр. И. Гоголев

I
аат., эргэр. Маҕаһыын. ☉ Магазин, лавка
Аныгы киһи лааппы таҥаһыттан ураты таҥаһы таҥныбат. Н. Якутскай
[ Хоодуотап:] Биһиги лааппыбыт бэрэдэбиэһэ Барахсаанап хаһан даҕаны үчүгэй табаары аҕалбат. С. Ефремов
II
аат. Халыҥ маһынан, былаахынан оҥоһуллубут хас да киһи кэккэлэһэ олорор уһун олох маһа. ☉ Длинная скамья из толстой плахи, лавка
Кылаас дьиэттэн тахсан, балаҕан ойоҕоһугар лааппыга олорон, кыраабыл тиистиир. А. Софронов
Остуол икки өттүгэр киһи олороругар аналлаах модороон лааппылар. Далан

аат., эргэр. Саха балаҕаныгар киирэр ааны утары эркиҥҥэ сыста турар наара орон. ☉ Лавка, расположенная вдоль противоположной стены от входа в якутскую юрту
[Тэрэнтэйдээххэ] биллэрик ороҥҥо кулуба курдук, маннык маанылаах ыалдьыт хаһан да олорботоҕо. Л. Попов
Коля …… кыбылла-кыбылла биллэриккэ киирэн олорбута. Эрилик Эристиин. Биллэрик ороҥҥо Маарыйа сонун бүрүнэн сытар. А. Федоров

уст. 1) волосяная верёвка, сплетённая из разноцветных прядей (к-рой обвивали шесты у расы); 2) шнур, ремень (для занавесок над спальной лавкой в якутской юрте).

1) делать выпуклую закраину на чём-л. (напр. на лавке вдоль стены юрты); 2) перен. начинать ходить (держась, напр. за край кроватки — о ребёнке).

[кэтэх + орон] аат. Саха балаҕаныгар киирэр аан уонна оһох утары өттө. ☉ Передняя сторона или часть якутской юрты напротив камина и входа
Ханна мас баара буолаарай диэн, дьиэ кэтэҕэриин өттүн диэки баран харбыаласта. Н. Неустроев
Халтаҥ сонноох аҕамсыйбыт дьахтар киирэн, дорооболоһоот, кэтэҕэриин диэки кэлэн олорунан кэбистэ. С. Федотов
Оҕолор остуол уһугунааҕы кэтэҕэриин муннугу буллулар. «ХС»
◊ Кэтэҕириин орон — саха балаҕаныгар аан утарытынааҕы биллэрик хаҥас өттүнээҕи орон (уҥа муннуктан иккис). ☉ Лавка в якутской юрте за биллэриком (вторая с правого угла)
Сүөдэрдээх кэтэҕэриин оронтон хаҥас диэки көһөн суугунастылар. Амма Аччыгыйа

даҕ.
1. Чуумпу, нуһараҥ (күн-дьыл туһунан). ☉ Тихий, безветренный (о погоде)
Налыгыр, нуһараҥ киэһэ «Балыктаах» сайылыгын ыга куус та. М. Доҕордуурап
Биир налыгыр, ичигэс сарсыарда балыыһаҕа сурук аҕалбыттара. А. Чехов (тылб.)
2. көсп. Холку, намыын (киһи майгытын туһунан). ☉ Тихий, спокойный (о характере человека). Сайаҕас налыгыр саҥаска …… Саамал кымыс оҥорторон, Сарсыардааҥҥа диэри Саатыыр буолуоҕуҥ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кырдьаҕас учуутал киһи бодотун хаайыы ыар усулуобуйатыгар букатын ыһыктыбатаҕа, саҥата-иҥэтэ ыллыктаах, майгыта-сигилитэ холку, налыгыр буолара. Далан
Баар буолаллар ээ, Андрей Саввич Эллээйэп курдук үгүс кэпсээннээх, налыгыр киһи кута-сүрэ тэһийэр дьоно. «ХС»
3. Субуруйбут, аллара түспүт. ☉ Свисающий, спадающий вниз
Налыгыр сон.  Ньалыка көҕүллээх, Налыгыр сиэллээх, Намылхай кутуруктаах …… Маҥан атыыр сылгыта обургу. Күннүк Уурастыырап
◊ Налыгыр орон (олох) түөлбэ. — кэтэҕэриин орон. ☉ Передняя лавка, находящаяся напротив камина в якутском традиционном жилище
Мин эбэбиниин атахтаһан налыгыр ороҥҥо сытарбыт. И. Гоголев
Биһирэм аһылыкка ыҥырыллыбыт бэйэтин дьонун, хаҥаластары дархан, налыгыр олохторго ыҥыртаабыта. Далан
ср. бур. налагар ‘пологий’