ж. лапса.

ж. бэрмисиэл (синньигэс лапса).

сущ
(мн. ч. нет)
лапса

аат. Лапса синньигэс көрүҥэ. ☉ Вермишель. Мииҥҥэ бэрмисиэллэ кут

гарнир
аат. Эт, балык бүлүүдэлэргэ эбилик быһыытынан бэриллэр оҕуруот аһа, ириис, лапса уо. д. а. ☉ Овощи, рис, лапша и другие добавления к мясным и рыбным блюдам, гарнир. Ириис харньыырдаах кэтилиэт

көр хоччорхой
[Мартын Павлович] хайдах эрэ хорчоххой бэйэтэ сымнаабыт, астыммыт көрүҥнээх. Софр. Данилов
Ыстаарсай милииссийэ Турантаев, билбэт дьон омос көрүүлэригэр, баҕар, холуон, хорчоххой, кырыктаах киһи курдук көстүө. Болот Боотур
Лапса миини буһарарга кыра-кыратык уу кута-кута хорчоххой тиэстэни мэһийэллэр. Дьиэ к.

туохт.
1. Мииҥҥэ лап сата кут, миини лапсанан тумалаа. ☉ За правлять суп лапшой
Никита элбэх гына мииннээн, лапсалаан сахалыы э т б у һ а р а н б и л г и т э р. Н. Лугинов
Мииҥҥин лапсалаа. Оргуппахтаан баран, амсайаар. Н. Габышев
2. көсп., кэпс. Онно суоҕу сымыйалаан кэпсээ. ☉ Врать, лгать; говорить вздор
— Оттон бары лапсалыыбыт буолбат дуо? — Лапсалыыбыт… С ы м ыйалыыбыт диибин, — Прошка буруйдам мыт оҕолуу тэпсэҥнээтэ. Э. Соколов

I
ый I диэнтэн х-ччы аата
Барыларыттан мөлтөх асчыттара — Серёжа. Онон кини дьуһуурунайдыыр кэмигэр хайаан да тууһун, лапсатын төһө элбэҕи кутарын ыйааччылаах буоллаҕына табыллар. Н. Лугинов
Д.И. Яковлев бэйэтэ иһигэр иитийэхтээн илдьэ сылдьар элбэх санаалардаах, ол гынан баран ону барытын мунньахха эрэ этэр, эбэтэр ыйааччы, этээччи эрэ курдук буолар сатамматын бэркэ билэр. С. Федотов
Уолу, быһата, тула өттүттэн ытарчалыы ылбыттара, саамай эрэнэр, көмүскэтэр киһитэ, эбэтэ, кытта кини алҕаһынсыыһатын ыйааччы буолбута. В. Башарин
II
ыйаа диэнтэн х-ччы аата
[3-с оҕо:] Өрөбөлүүссүйэтэ оҥоруохха. Бу мэтириэттэри таһааран, ампаарга бастарынан таҥнары ыйаан кэбиһиэххэ. Мин сууттааччы буолуом, эһиги ыйааччы буолуоххут. П. Ойуунускай
Өлөксөй бурдук ыйааччы буолта. А. Сыромятникова
Ыйата охсуох дьон ыйааччыбытын сүтэрэн турабыт. АаНА СТСКТ

туохт.
1. Улахан куһуогунан буспут эти, балыгы мииниттэн хостоо, ороон таһаар. ☉ Вытаскивать, выкладывать мясо крупными кусками из супа, рыбу из ухи
Наахара Сүөдэр буспут мундутун хоторон саҥардыы сиэн эрдэҕинэ, таһынааҕы ыал эмээхсинэ айдааран киирдэ. Т. Сметанин
Дьахталлар эттэрин хобордооххо хоторон таһааран, остуолларыгар киһи ахсыытынан биирдии бойом кырбас куһуоктары уурталаан биэрэллэр. Р. Кулаковскай
Буспут улар этин хоторон баран миинин сэлиэйдэниллэр, эбэтэр бэйэ оҥорбут лапсатын куталлар. «ЭК»
2. көсп., кэпс. Тугу эмэ баһан ылар курдук өлгөмнүк хомуй, мунньун. ☉ Собирать что-л. в изобилии (напр., об урожае)
Одунчалар сыл ахсын эбэттэн баһаам оту хотороллор. Күннүк Уурастыырап
Сис кындаатыгар сыл аайы уоннуу гаа сирэ солонон бурдук өлгөм быйаҥын хоторон испиттэрэ. М. Доҕордуурап
ср. др.-тюрк. хотур ‘вынимать, перекладывать’

туохт.
1. Быһыталаа, кырбастаа. ☉ Резать, нарезать что-л. на мелкие части
Бэйэтэ хаамар косилкалар, сиилэс отун кырбыыр массыыналар биир кэм куугунас тыастарынан аргыстанан үлэ күннэрэ ааһаллар, ааһаллар. Л. Попов
Албын бааһынай түгэҕэ дьөлө быһыы аһаҕас солуурчахха эти буһаран, кырбаан баран, укпут эбит. Суорун Омоллоон
Ася лапсаны кырбыыр, миэхэ эргиллэн, хантан, ханна баран иһэрбин эҥин ыйыталаһар. Н. Габышев
2. Күүскэ оҕус, сырбаталаа. ☉ Бить, ударять по чему-л. твердому
Мин чаһыны көрөн тураммын, халанчаны кырбаатым да, бука бары үмүрү тардыллан, үлэҕэ киириэх тустааххыт! Амма Аччыгыйа
Сырҕан эһэлэр кэлэн Сытырҕаан сырдырҕаттылар, Чөҥөчөгү кырбаатылар. Эллэй
Дириҥ муора долгуна Дэриэспэ тааһы кырбыыр. С. Васильев
△ Быһыта оҕус, быһыта биэртэлээ (күүстээх утары тыал, самыыр туһунан). ☉ Бить, хлестать (о встречном ветре, дожде)
Сааскылыы хатан дьыбардаах түүн буолла, кылыс тыал сирэйбин быһыта кырбыыр. В. Чиряев
3. Кими, тугу эмэ ыалдьар, эмсэҕэлиир гына сыс, оҕус. ☉ Бить, избивать кого-л. [Ньукулай:] Кырбаатахха да тахсыбатах хараҕым уута таҕыста. А. Софронов
Туруйа Боҕорҕоно үрдүгэр сапта түһэр. Дабыдалын, атаҕын тоһута кырбыыр. Суорун Омоллоон
Күрүөҕэ киирэн, ынаҕы оту тула көтүтэ сылдьан үлтү кырбаата. Күндэ
◊ Кылы кырбаабыт (кырбастаабыт) курдук көр кыл
[Баһымньы:] Инньэ гынан абааһылар туох да кэмэтэ суох, кылы кырбаабыт курдук, элбэх буолбуттар. А. Софронов
ср. тюрк. кырмала ‘разбить на куски’