I
дьүһ. туохт. Төрдүгүттэн тууллан, арахсан хаалыах курдук хамсаа, олоҕо суох, түөрэккэй буол; кыракыратык хардыылан, өрө көтүөккэлээн хаамп. ☉ Быть неустойчивым в своём основании, в точке опоры; ходить короткими шагами, как бы подпрыгивая. Сүгэм уга туллайбыкка дылы
□ Чэ, тукаам, сүүрэн туллайан ис. ПЭК СЯЯ
II
көр толлой
Бэйэтин кэрэтигэр олус эрэллээх тырыбынаабыт кыыс онуоха кыыһыран туллайбыта. «Чолбон»
Ийэтин түһэҕиттэн тайанан түөрт-биэс саастаах үчүгэйкээн кыыс оҕо туллайан олорор. ПНИ АДХ
III
1. даҕ. Түргэнник кэтиллэр-уһуллар, киэҥ айахтаах, кылгас остоох, уһуллаҥнас (атах таҥаһын туһунан). ☉ С широким коротким голенищем, просторный, болтающийся, легко скидывающийся (об обуви)
Торбос ыстааннаах, Туллай этэрбэстээх Саха киһитэ муҥнаах Саманнааҕар тымныы Сатыылаабыт кыһыннарын Туораамахтаабыт буолуохтаах. С. Тарасов
Арай, киэһэ хараҥаран эрдэҕинэ, туллай эрэһиинэ саппыкылаах киһи атаҕын тыаһа дурдам кэннигэр тиийэ таллырҕайдаан кэлэн тохтоото. «Чолбон»
2. аат суолт., эргэр. Нууччалар сутукаттан, туостан өрүллүбүт оһо суох былыргы атахтарын таҥаһа. ☉ Лапоть, лапти
Икки саха …… сутуканан, туоһунан туллай оҥостон, хаамсан иэҕэҥнэһэн истилэр. Н. Павлов
[Иван Иванович хоһуттан] сотору кэминэн үс оҕо туллайдарын тутан таҕыста. «ХС»
Дьоно, сабыс-саҥа сутука туллайдарынан муоҕу батары үктүү-үктүү, ардаҕы-самыыры аннынан кыраман ыраах аттаналлар. А. Фадеев (тылб.)

I
аат. Мараҕа кэтэр кылгас остоох этэрбэс. ☉ Кожаные торбаса с короткими голенищами
Эмээхсин окко олорон хаппыт олооччутун кэттэ. И. Гоголев
Мин ол икки ардыгар киһим олооччутун тумсунан атаҕын тарбахтара бытыгыраан тахсыбыттарын өйдөөн көрдүм. Н. Заболоцкай
ср. бур. олообшо ‘лапоть’, эвенк. олочи ‘летняя обувь из ровдуги’
II
аат., эргэр. Суолуииһи үчүгэйдик билэр, ааҕар киһи. ☉ Следопыт. Баһылай суолу-ииһи билэр үчүгэй олооччу дииллэр

аат.
1. Талах эбэтэр саҥа үүммүт үөт дэбигистик хастанар, сымнаҕас хатырыга. ☉ Легко отделяемая, мягкая кора тальника или молодой ивы, лыко
Сытыы быһах инчэҕэй талахха халтарыйдаҕын аайы, үрүҥ сутука сыыйыллан аҕабыт ньилбэгиттэн сиргэ түһэрин дьиэ кэргэн бүтүннүү одуулаһан олордубут. А. Сыромятникова
[Мөрүөн] табахтыыр кэмигэр Маайыс чыпчаххай гынар талаҕын сутукатын тииһинэн хастыы-хастыы, айаҕа хам буолбат. Д. Таас
2. Үүнэн турар мас хатырыгын уонна этин икки ардынааҕы сымнаҕас субата (саас баар буолар). ☉ Мягкий слой непосредственно под корой лиственничного дерева, луб
От үөрэҕэ мас сутукатын былаан, Олорбута кини [Дьэбдьиэ] үлэлээн-хамнаан. Н. Босиков
Дьон бары ити кэмҥэ титирик сутукатын сииллэрэ. ПИС СТС
Эдэр мас хатырыгын хастыыллара, онтон сутукатын ылаллара. Ю. Чернов (тылб.)
♦ Сутука кур (курдаах) — дьадаҥы, туох да баайа-дуола суох. ☉ Очень бедный, нищий (букв. пояс из лыка)
— Дьэ, сутука курдар олус күннээн эрэллэр. Эн улахан, саҥа лааппыгын «Народнай лааппы» диэн ааттаабыттар. Н. Якутскай
Эн буоллар сүөһүҥ сири сапта, итини биир киэһэ уоттаан кэбиһиэхтэрэ. Кинилэргэ суох буолла да, атыттар эмиэ кинилэр курдук сутука курдаах буолуохтарын баҕараллар. А. Сыромятникова
◊ Бэс сутуката — бэс хатырыгын аннынааҕы сымнаҕас субата (урут буһаран тарга, суоракка булкуйан сииллэр этэ). ☉ Молодой наружный слой древесины сосны, лежащий непосредственно под корой, заболонь (раньше употреблялась в пищу)
Бэс сутукатын ууга буһаран баран быыкаайык тооромос тары холбуу ытыйан, күнүс биирдэ аһыыллар. Амма Аччыгыйа
Суоракка бэс сутукатын, сайын муспут үөрэ отторун куттахтарына, син үссэммитэ буолан хоноллоро. А. Сыромятникова
Астара баранан, айаҕалыы сатаан саас диэкинэн бэс сутукатын, араас оту-маһы сии сатаатылар. Г. Колесов. Сутука быа — талах сутукатын илитэн, хатаран өрүллүбүт быа. ☉ Верёвка из мягкой коры тальника или ивы
[Мөлчөс] кэлгиэлээх туоһун ылан санныгар күүскэ бырахпытыгар сутука быа быстан, туоһа ыһылла түһэр. КНЗ ТС
Сутука быаны атыылаан харчыны мэнээк өлөрүллүөхтээҕэ, онон холкуостаахтар …… липа маһы кэрдэн, сутукатын хастаан, илитэн быа өрөллөрө. Г. Николаева (тылб.). Сутука олооччу (тулламай, эмчиирэ) эргэр. — сутуканан өрөн оҥоһуллубут атах таҥаһа. ☉ Плетёная обувь из коры тальника, лапти из лыка
Дьадаҥы мин аҕам күннүктээн Сутука эмчиирэ баайара. Сынньана таарыйа миэхэҕэ Мас аты оҥорор буолара. С. Данилов
Түннүк таһыгар …… илдьи сытыйбыт сутука олооччулаах киһи турара. АМН ҮТӨ
Аҕам эргэ хортууһун хаҥначчы уурунаат, сутука олооччуну анньынаат, ыстанабын. КИ АДББ
ср. чулым. сойҕу ‘лыко’