ленивый; сүрэҕэлдьэс киһи ленивый человек.

медлительный, вялый, ленивый (о человеке).

1) диал. избалованный; хорчур оҕо избалованный ребёнок; 2) ленивый; хорчур киһи ленивый человек.

медлительный, вялый, неповоротливый; ленивый; нэс киһи неповоротливый человек; нэс ат ленивая лошадь.

I
аат., кэпс. Дарбаан, айдаанкуйдаан, өрүкүнэйии. ☉ Бум, шум-гам. Дьэ, буум бөҕө буолбут
II
аат., түөлбэ. Наһаа нэс (табаны этэргэ). ☉ Чрезвычайно медлительный, ленивый (об олене). Буум таба

даҕ., түөлбэ. Сүрэҕэ суох; мөлтөх, мөлтөһүөр. ☉ Ленивый; слабый, маломощный
Өйүҥ Өрөгөйдүүрү билбэт Өлөнөх, хааһы буоллаҕына, Ким эйигинэн, Киһи килбиэннээҕэ диэн, Киэн туттуой? П. Тобуруокап

лениво, не торопясь; ээл-дээл үлэлииллэр они работают с прохладцей.

даҕ. Үлэлиирин сөбүлээбэт, сүрэҕэ суох. ☉ Ленивый, нерадивый
Үһүөн да булка үөрүйэхтэрэ суох, сүрэҕэлдьэс, арыгыны таптыыр дьон эбит. Далан
Күннүктээн ууну аймыыр манан аҕай дьыала буолбатах, оттон сүрэҕэлдьэс киһиэхэ бу өнүкүтэ суох үлэ. У. Нуолур
Төрүт да аанньа үлэлээбэт, өрүүтүн куруубайдаһар, сүрэҕэлдьэс киһи этэ. «ХС»

сыһ. Улаханнык аахайбакка эрэ, болҕомтото суохтук. ☉ Не вникая, небрежно, без интереса, равнодушно
[Дьон] ээ, эмиэ манныктаах этибит дуу диэбиттии, Дуткин диэки дьаал көрөн кэбиһэллэр. Н. Габышев
Учуутал Бэдэһиэйэптэн арыгы иһэ үөрэммит буолан, дьаал эрэ көрөн баран: «Нуу... Арыгылааххын дуу?» - диэн баран, мичээрдэн кэбистэ. Бэс Дьарааһын
Ларьянаны орто оскуолаттан ыла сөбүлүү көрөр, бастаан дьаал аҕай, онтон улам күүскэ. Р. Баҕатаайыскай
♦ Дьаал <эрэ> харата көр аат <эрэ> харата
Аанча, киһитэ хайаан да кэтэрдэрдии тутан турарын көрөн, сону ылан дьаал харата кэттэ. Болот Боотур
«Хара көлөһүммүн аахсан дохуоппун ылан иһэбин», - диэн дьаал харата хоруйдаата. М. Доҕордуурап
◊ Дьаалата суох - сиэрэ, сатала суох; мээнэ, солуута суох. ☉ Безмерно; бесподобно; бессмысленно
Кини улахан баай киһи соҕотох уола. Бэйэтэ эмиэ сүөһүнэн дьаалата суох байан-тайан испит. И. Гоголев
Түннүккүн аһа баттаат, чыычаахтар айдаарсан чыыбырҕаһалларын, тураахтар дьаалата суох дааҕырҕаһалларын истиэҥ. «ХС»
ср. бур. залхуу 'ленивый'

1) свешиваться, спускаться; сиринэн намылыиар солко ырбаахы шёлковое платье до пят; 2) медленно двигаться; лениво выступать; аттаахтар аллара намылыйан түстүлэр всадники медленно спустились с пригорка; 3) перен. плыть (о звуках, запахе); өрүс кытылынан ырыа намылыиар над рекой медленно плывёт песня.