фольк. царевна; баҕа сарыабына царевна-лягушка.

аат., түөлбэ. Баҕа. ☉ Лягушка. Дыгысках оҕото

1) квакать; баҕа баҕыргыыр лягушка квакает; 2) перен. говорить запинаясь.

образн.: тырах-тырах дрыг-дрыг; баҕа тырах-тырах тэбиэлэнэ сытта лягушка лежала, дрыгая лапками.

нареч. по-лягушачьи, как лягушка; баҕалыы баҕырҕаа = квакать по-лягушачьи # баҕалыы сыылын = а) упасть ничком; б) слечь (от болезни, побоев; букв. ползать по-лягушачьи).

волшебник, чародей, колдун || волшебный, чародейский; аптаах тыл волшебное слово; аптаах баҕа волшебная лягушка (при нахождении к-рой человек якобы становится счастливым на всю жизнь); аптаах киһи а) волшебник; б) разг. гипнотизёр.

I лягушка || лягушиный, лягушачий; баҕа ыамата головастик; баҕа атаҕа лягушиная лапка; баҕа бадарааныгар бардам посл. лягушка дерзка в своём болоте # баҕа батаһа бот. а) ирис щетинистый; б) горечавка.
II сылгы баҕата а) наросты выше копыт (у лошадей); б) стрелка под копытом (у лошадей).
III желание, стремление; охота, хотение; эн баҕаҕын ситистиҥ ты достиг желаемого; баҕа санаа пожелание; мечта; баҕа санаатын эттэ он высказал своё пожелание; он высказал свою мечту.

аат., кэпс.
1. Баҕа оҕото. ☉ Маленькая лягушка (личинка), головастик
Гидра баҕа баллыгынайын эбэтэр чиэрбэни ыйыстыаҕар сөп. ББЕ З
2. кэпс. Балык ыамата; сыалыһар оҕото. ☉ Мальки; молодь налима
Мозоцеркарийдар моллюска этиттэн тахсаллар, ууга уста сылдьар баҕа, баллыгынай ыаматыгар хатаналлар. ТИиС

аптаах баҕа эргэр. — дьол-соргу аргыстаах баҕа (былыргы итэҕэлинэн кинини булбут киһи үйэлээх сааһын тухары дьоллоох буолар). ☉ Волшебная лягушка (по старинному поверью якутов, при ее нахождении человек якобы становился счастливым на всю жизнь)
Баай-далай, дьол-соргу төрдө аптаах баҕа баар диэн кэпсиир этэ Чолбон. Күннүк Уурастыырап
Кууһума, эн аптаах баҕаны көрдөөн көрөр этиҥ дуо? Н. Павлов

аат., фольк. Итэҕэл быһыытынан, сайыҥҥы от-мас иччилэрэ, Ийэ сир оҕолоро, кинилэр тыыннарыттан от-мас көҕөрөр. ☉ По старинному поверью якутов, духи-хозяева растительности, от дыхания которых зеленеет всё вокруг
От-мас иччилэрэ, От анныттан обугунаспыт, Сэбирдэх анныттан сибигинэспит Эрэкэ-дьэрэкэ иккигэ иһэртэ [алгысчыт кымыһы]. Өксөкүлээх Өлөксөй
От-мас иччилэрин Эрэкэ-дьэрэкэ уолаттары, Сэттэ күрүө Дьөһөгөйү [Эллэй алҕаата]. НСА ПШЯП
ср. алт. эрекен ‘бусы (крупные)’, эвенк. эрэки ‘лягушка’