сущ
(мн. ч. нет)
лүөн (таҥас буолар от)

аат. Көлөппүнэ, лүөн ханаппаакыга туттуллар дороххой утаһына. ☉ Пакля
Лүөн толору бустаҕына умнаһа биир да сэбирдэҕэ суох хаалар, утаҕа дороххой, паакылата элбэх буолар. СОТ

ыаннар диэнтэн атын
туһ. Билиҥҥи бириэмэҕэ туттарыллар ыаннарыллыбыт лүөн уонна утах сыаналара балайда үрдүк. ХКА
[Балыксыттар] умса нөрүйэн, муҥха ийэтэ дьаалатынан ыаннарылларын таҥнары мыҥаан турдулар. Н. Борисов

таҥастан II диэнтэн хай
аата. Лүөн маҥнайгы таҥастаныытыгар лүөнү имитии, мастарын араарыы итиэннэ утахтарын бэлэмнээһин киирсэллэр. КХҮТ
Муннук, истиэнэ көнөтүк тахсыыта мас таҥастаныытыттан улахан тутулуктаах. АЭ ӨӨКХ
Биһиги, тирии сүлүллүүтэ уонна таҥастаныыта төһө ситиһэн иһэриттэн тутулуга суох, түүлэрэкылааннара сиппит кыыллары барыларын өлөртүүбүт. НЛН ТТБТ

малатыылка (туорахтаах, сиэмэлээх о. д. а. тыа хаһаайыстыбатын культураларьш астарын сынньан отуттан араарар массыына эбэтэр массыына (комбайн) сорҕото. М. туораҕы ыраастыыр, суортуур үлэни эмиэ толорор. Аналларынан бурдук, лүөн, көлөппүнэ, оҕуруот аһьш уо. д. а. М-лара бааллар.)

көр торучча
Сиэмэни …… лүөн ыраастыыр массыынаҕа кутан сыыс оттор (туох ханнык иннинэ тарыыһа) сиэмэлэриттэн ыраастанар. СОТ
Ордук ытырыык от, тарыыһа, ача от, уулаах эрбэһин, хатыы от үүнэллэр. ВДИ ҮөКОБҮ

1. аат. Лүөн утаҕыттан өрүллүбүт килэркэй таҥас. ☉ Полотно. Болотуна өрөр массыына. Үрүҥ болотуна
   □ Болотунаны, бээһи, штапелы аҕыс уон, алта уон нүөмэрдээх сабынан тигэр ордук. ДьБ
   Биир куһуокка иккистээҕэр икки төгүл элбэх болотуна баар. ВНЯ М-4
2. даҕ. суолт. Болотунаттан оҥоһуллубут, тигиллибит. ☉ Сделанный, сшитый из полотна, полотняный
   Киргиэлэй кылгас болотуна ырбаахылаах. Амма Аччыгыйа
   Лүөн утахтарыттан сап хатан болотуна таҥаһы өрөллөр. КЗА АҮө
   Суруксуту кытта кэккэлэһэ үрүҥ болотуна халааттаах кыыс олорор. А. Сыромятникова

I
даҕ., кэпс. Утатымтыа; элбэх убаҕаһы иһэр (киһи). ☉ Часто испытывающий жажду; пьющий много от жажды. Утахтаах оҕо. Утахтаах киһи
II
даҕ.
1. Хас да салаалаах сүүмэхтээх, хатыы саптаах. ☉ Состоящий из скольких-л. волокон, прядей, нитей. Түөрт утахтаах быа
□ Үс утахтаах өрүү кымньыы. Н. Заболоцкай
Мэкиинэлээх, лүөн утахтаах. Ньэчимиэн килиэби сиирим. Н. Некрасов (тылб.)
Лүөн-долгунец сыаналаах утахтаах үүнээйинэн буолар. ХКА
2. көсп. Тугу эмэ кытта сибээстээх, ситимнээх. ☉ Имеющий связь, увязку с чем-л.
Моисей Ефимов поэзията — кырдьык да тапталтан утахтаах поэзия. Н. Тобуруокап

1. аат. Лүөнтэн өрүллүбүт хорчоххой, чиҥ, халыҥ таҥас. ☉ Льняная ткань из толстой пряжи, холст
   Айдар төрөөбүт айылҕатын көстүүлэрин холустаҕа, кумааҕыга ойуулаабытын көрө-көрө, дьон эрэ бары кини худуоһунньук буолуон билгэлииллэр. Н. Лугинов
2. даҕ. суолт. Лүөн үүнээйи сабыттан өрүллүбүт, таҥастаммыт. ☉ Изготовленный, сшитый из холста, холщовый
   [Хаайыылаах] өҥө биллибэт гына киртийбит холуста таҥастаах, атах сыгынньах. Н. Якутскай
   Холуста ырбаахы. ЯРС
   Лаҕыыр буолбут ырбаахылаах, кирдээх холуста ыстааннаах оҕонньор олорор. М. Шолохов (тылб.)

1. аат. Килбэчийэн уонна кыратык курдаттыы дьэҥкэрэн көстөр чараас кумааһынай эбэтэр лүөнтэн оҥоһуллубут таҥас. ☉ Батист
   Кини кыһыл бачыыһы арыйа баттаабыта мамонт муоһа кыыннаах, уктаах саха быһаҕа кылбайа сытар. Н. Габышев
2. даҕ. суолт. Бачыыстан оҥоһуллубут, тигиллибит. ☉ Батистовый
   Маҥан бачыыс ырбаахы, лыах курдук тэлибирэйэ, ойуурга ньимис гынан хаалла. М. Доҕордуурап
   Бүгүн Таня үрүҥ бачыыс халадаай ырбаахыны кэттэ. «ХС»