действовать быстро, торопливо; тугу эрэ уһанан дьабдьынар он что-то быстро, споро мастерит; уһанан дьабдьын = ловко, сноровисто мастерить что-л.

1) быть, работать кузнецом; аҕам колхозка уһанар мой отец работает в колхозе кузнецом; 2) мастерить; маһы уһанар он столярничает; уһанар дьиэ а) кузница; б) мастерская; 3) перен. ковать; кыайыыны уһан = ковать победу.

туохт. Тугу эмэ кыһанан-мүһэнэн оҥор. ☉ Мастерить что-л. с особым усердием
Үтүө доҕор ис сүрэҕиттэн этэн кэбиспит симик тыла ууһумсуйан оҥоһуллубут, соруйан дорҕоонноммут этиитээҕэр сүрэххэр ордук дириҥник иҥэр. Амма Аччыгыйа
[Былас] ончоҕор тиийэ элэйэн эрэр чиэппэрдээх саха быһаҕынан ууһумсуйа-ууһумсуйа кыраабыл тииһин кыспахтаата. Е. Неймохов

возвр. от дарбый=; тугу эрэ уһанан дарбынар он громко стучит, что-то мастерит себе.

ударять чём-л., издавая глухой отрывистый стук; тугу лүксүйдүҥ ? что это ты мастеришь?

туохт. Тохтообокко, улаханнык бүтэҥитик тыаһаан үлэлээ (хол., уус туһунан). ☉ Заниматься чем-л. (мастерить что-л.), производя непрерывный энергичный глухой шум (напр., о кузнеце). Күннэй диэн күндү кыыс оҕолоох, Күндэлэс күрүлгэн кыһалаах, Күкүр Уус күрбүйэ уһанар, Көмүһү, күлүүһү уһаарар. Суорун Омоллоон
ОлоонДолоон күөрт күөртээн күрбүйэ, балталаан чыҥыйа олорор эбит. И. Гоголев
[Ууспут] саайа-саайа көтүртэлээн, Самсыы-самсыы садаҕалаан, Күнү күннүктээн күрбүйдэ, Чапчыйда Дарбыйда. К. Туйаарыскай

1. туохт., кэпс. Мөлтөхтүк, дьоҕойон да буоллар тугу эмэ оҥор (хол., кыаҕыҥ суоҕуттан биитэр сүрэҕэлдьээн). ☉ Делать что-л. для виду, худо-бедно мастерить (напр., будучи немощным или из-за лени)
   [Кириинньэ:] Мин, үлэни кыайбат киһи, аа-дьуо сылбаан сүөһү киирбэт гына оҥорон биэриим. Суорун Омоллоон
   Былыргы биһиги аҕаларбыт, эһэлэрбит туппут тоһоҕо бүтэйдэрэ эмэҕирэн, тохтон хаалбыттарын си буолуохтааҕар барыгылдьытан сылбаабыта буолалларыттан сүөһү иҥниэ дуо?! КН ПБ
2. даҕ. суолт. Мөлтөх, бытаан. ☉ Слабый, медлительный
   Уолаттарым сылбаа бэйэлэрэ сылбырҕалара дьэ киирдэ, ох сааларынан ытаары чирэстилэр. «Чолбон»

сыһ., кэпс. Намчы, на рын гына (оҥор). ☉ Тонко, нежно, изящно (делать, мастерить что-л.). Күн дү металлары намчытык чочуйан оҥороллор
△ Нарыннык, имигэстик (тутун, саҥар). ☉ Мягко, нежно, изящно (держаться, говорить)
Маайыстаан, бэс китин хомунан Намчытык тарааҕын анньынна. Күннүк Уурастыырап. Күүс биэ рэр төлөннөөх тапталы Күндэ кимнээҕэр даҕаны долгутуулаахтык, киһи сүрэҕин-быарын ортотунан киирэр гына нарыннык, намчытык эппитэ. Софр. Да нилов
♦ Оттооҕор намчытык, уутааҕар чуумпутук калька. — олус көрсүөтүк, бил либэккэ-көстүбэккэ (сырыт). ☉ соотв. тише воды, ниже травы
Сайыҥҥы өрөбүл иннинээҕи үс нэдиэлэҕэ Сыҕаайаптаах оттооҕор намчытык, уутааҕар чуумпутук сырыттылар. Амма Аччыгыйа

туохт.
1. Тутаахха, укка киирэр ыга киирэр гына олохто оҥор (хол., быһахха). ☉ Мастерить основание к чему-л. (напр., к ножу). Хотууру тууралаа. Быһаххын модьу гына тууралаа
□ Кытыастар кыһыл былааҕы Хамнаабат гына хараҕалаан, Туллубат гына тууралаан Өрө анньан кэбистилэр. С. Зверев
2. көсп. Тугу эмэ төрүттээ, төрдүн оҥор. ☉ Делать, создавать основание, основу чего-л. [Сайыҥҥы халлаан] Толон самыыр оҥорон, Тоҕо суккуйан биэрэн, Туҥурбут дойдуну Туругурдан кэбиһэн, Турар-турбат Туһанарын тууралаата. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кытыастар кыһыл былааҕы Хамнаабат гына хараҕалаан, Туллубат гына тууралаан, Өтүйэлээх сиэрпэ бэлиэлээн Өрө анньан кэбиһэн баран, Кэс тылын кэлгийбитэ, Туомнаах тылын туһаайбыта. С. Зверев

туохт. Тугу эмэ гын, оҥор. ☉ Делать что-л., поступать каким-л. образом
Үөрэхтээҕимсийэн ити уол эйигин хайаата? Амма Аччыгыйа
Дьэ онон мин хайыахпын сөбүй? С. Ефремов
Хайа, Байбаал, хайыахха баҕайыный? «ХС»
♦ Хайыан да (хайыах да сирин) булбакка — уолуйан хаалан, мунаахсыйан. ☉ Растерявшись, не зная как быть, что делать
Дуня, сатаан санаабат суолугар түбэһэн, хайыан да булбакка, дөйүөрэн хаалла. А. Фёдоров
Лэгиэнтэй, сүрдээхтик куттанна, хайыах да сирин булбакка, суолтан туораата. Д. Очинскай
Хайыы аҕай көр аҕай II. Кини дьоллоох олох маҥнайгы дьаамыгар хайыы аҕай кэллэ. П. Ойуунускай
Хаһан да хайыай көр хас II. Хаһан да хайыамый, үүнэ-тэһиинэ суох киһи мин быар куустан баран, олорон кэбистим. Н. Заболоцкай
ср. туркм. гайырмак ‘делать, мастерить’