Якутские буквы:

Якутский → Якутский

маҕый

туохт. Күүһүҥ муҥунан инниҥ диэки түс, харбыалас. Двигаться вперёд (бежать, плыть) изо всех сил
Сүүрэн маҕыйар.  Кырдьаҕас ыт муҥунан маҕыйан кэлэн ат иннигэр көтөн түстэ да, суол ортотугар олорунан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Эһэ туох баар күүһүн мунньан, харбаан маҕыйбыт. И. Федосеев
Аргыылап оҕонньор өрө баргыытаан иһэн, уоска бэрдэрбит курдук, ах барда уонна күүһүн муҥунан хо тон кэннин диэки маҕыйда. С. Данилов
Маҕыйа түһэн баран — туох баар күүскүнэн (оҕус, тэп, б ы р а х у о. д. а. ). Изо всех сил, что есть мочи (ударить, пнуть, к и н у т ь и т. п. )
Оҕонньор маҕыйа түһэн баран болуокка эрдиитин кыыратта. А. Софронов
Сиидэркэ маҕыйа түһэн баран оҕонньор олорор устуулун түөрэ тэптэ. И. Гоголев
Тимир саппыкы …… маҕыйа түһэн баран сүгэ өнчөҕүнэн Бадаайканы кэтэҕин уолаҕаһыгар сырбаппыта. Д. Таас

Якутский → Русский

маҕый=

делать что-л. с большим напряжением (обычно бежать, есть); сүүрэн маҕый = бежать изо всех сил ; аһаан маҕый = есть с жадностью.


Еще переводы:

таһыйааччы

таһыйааччы (Якутский → Якутский)

таһый I диэнтэн х-ччы аата
Таһыйааччылар …… саҥата-иҥэтэ суох үлэлииллэр. Н. Габышев
Таһыйааччы өссө маҕыйа-маҕыйа биэртэлээтэ. Д. Токоосоп

уолаҕас

уолаҕас (Якутский → Якутский)

кэтэх уолаҕаһа көр кэтэх
Кучук …… чохороонун аһыытынан тыа адьырҕайын хаста да маҕыйа-маҕыйа кэтэҕин уолаҕаһыгар саайар... П. Степанов
Саһыл былтас гынарын кытта Баһырҕас кэтээн туран кэтэҕин уолаҕаһыгар түстэ. Н. Босиков

хойуурҕат

хойуурҕат (Якутский → Якутский)

туохт. Тугу эмэ олус хойуу диэн боруобалаан, амсайан бил. Попробовав, ощутить густоту чего-л.
Эһэ оҕото хааһыны харса суох маҕыйан баран, хойуурҕатта быһыылаах, хаста да кэҕэртэ. Софр. Данилов

марайа-марайа

марайа-марайа (Якутский → Якутский)

сыһ. Туох баар күүскүн түмэн маҕыйа-маҕыйа (сырбат, оҕус). Изо всех сил, широко замахиваясь (бить, колотить)
Нар таахап иһирдьэ хонууга ойдом турар мултугур маһы …… марайа-марайа сырбаппыта. Софр. Данилов
Уол марайа-марайа табаны кырбаата. Т. Сметанин
Уол уһун талаҕы ылан, ат самыытын марайа-марайа сабаата. «ХС»

маҕыт

маҕыт (Якутский → Якутский)

маҕый диэн курдук
Биир күн субуотунньукка Бэрт күүскэ тэриллэммит Массыынанан сопхуоска Маҕ ы т а н аҕай тиийбиппит. Р. Баҕатаайыскай
Матасыыкыллаах киһи үрдүк сыыры өрө сүүрдэн маҕытан таҕыста да, балааккалар диэки бурҕачытта. А. Фёдоров

сирдиргэт

сирдиргэт (Якутский → Якутский)

I
тыаһы үт. туохт. Күүстээх быһыттаҕас тыаһы таһааран сүр эрчимнээхтик тугу эмэ гын, оҥор (хол., оту оҕус). Производить резкие короткие свистящие звуки (напр., при косьбе)
Ох сааларын маҕыйа-маҕыйа тардан, ытыалаан сирдиргэтэн барбыттар. Н. Габышев
Дьахталлар үөрүйэх баҕайытык хамсанан, эр киһилии киэҥник дайбаан, чээл күөх оту охсон сирдиргэтэллэрэ. «ХС»
II
сирдиргээ I диэнтэн дьаһ
туһ. Сир ийэ хатыны Сидьиҥ өлүүлэр Сирдиргэттэхтэрэ диэн, Симэлитэн кэбиһээри, Силлиэрэн сирилэттэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Бу өйдөөх, ис киирбэх суруктан мин оччотооҕу дууһабын «бэртээхэй дьон» диэн тыл сирдиргэппитэ. Н. Босиков

аллаччы

аллаччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Киэҥник (айах туһунан). Широко (разинуть рот)
[Уулаах] айаҕын аллаччы аппыт, хараҕын ыппаарыччы көрбүт уолугар сүбэ биэрбитэ. Эрилик Эристиин
Уолаттар эргиллэ түспүттэрэ — буур тайах айаҕын аллаччы аппыт, тылын былас таһаарбыт, сүүрэн, маҕыйан иһэрэ. И. Федосеев
Тэмэлдьигэн, тугу да саҥарыан булбакка, айаҕын аллаччы атан, иккиэннэрин хардарыта көрбөхтүү турда. А. Софронов

көбүҥнээ

көбүҥнээ (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Тулуура суох буол, түргэнник сылай. Быть слабосильным, невыносливым, быстро уставать
Маҥнайгы омуммар харса суох хааман маҕыйдым уонна толору көс аҥаарын тиийбэккэбин көбүҥнээн хааллым. Р. Кулаковскай
2. Көппөҥнөө, үллэҥнээ (долгун туһунан). Волноваться, вздыматься (о поверхности воды)
[Тыымпы] Көппөҥнүү Көбүҥнүү Мэччэккэй бэйэлээх Мэчийэ эрийэ Мэндээрэн тунааран Долгуйа оргуйа Долгуннана тураҕын. «Чолбон»

көллөй

көллөй (Якутский → Якутский)

туохт. Таһын диэки бөлтөйөн, хоппойон таҕыс. Выпячиваться, выступать, выпукло торчать наружу
Киһитэ хороччу тоҥмут улар курдук көллөйөн, хам-бааччы күөҕүнэн чоҥоччу көрөн олорор. Болот Боотур
Көллөйбүт уоһа оҥойбутунан эһэлэрэ маҕыйан иһэр эбит. В. Яковлев
Намыһах сүүһэ, иннин диэки арыый тоһуйа көллөйбүт сыҥааҕа …… хайдах эрэ барыта эбисийээнэни санатара. В. Короленко (тылб.)
Көллөйбүт көҕүс өрүү Таня иннигэр элэҥниирэ. К. Симонов (тылб.)

кынтаччы

кынтаччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Төбөҕүн хоноччу өрө туттан. Вскинув голову вверх
Уйбаанчык өтөйүөҕүнэн өтөйөн, баһын кынтаччы туттубутунан сүүрэн маҕыйан иһэр. Амма Аччыгыйа
«Барахсаны ыытыахха! …… Үөрдэрин кытта кынтаччы туттан кыыралдьыйа көтүөхтүн!» — диэбитэ Коля, туртаһын моонньуттан имэрийэ-имэрийэ. И. Федосеев
Кини хараҕар Ниночката үрдүк хобулуктаах муодунай босонуоскатынан үөмэр-чүөмэр үктэнэн, бу дуоҕалдьыйан, кыталык курдук кынтаччы туттан, бу тиийэн кэллэ. В. Ойуурускай