туохт. Ыксалынан-тиэтэлинэн тугу эмэ гын, оҥор. ☉ Беспокойно суетиться, вертеться, мельтешить
Бүөтүр от тиэйэ барыахтааҕа да, кини киһи айгыстан, онтун-мантын булумуна хачымахтанан баран, дьэ тэринэн аттаммыта. Н. Якутскай
Алааппыйа хачымахтанан кэлэн, Сүллэһин Сүөдэр илиитигэр ыйаастыбыта. П. Аввакумов
Уол тиэтэлинэн туран, таҥнан хачымахтанна. П. Ламутскай (тылб.)
ср. осм. качамак ‘бегство’

дьүһ. туохт. Икки өттүгэр хайбараҥнаан, эйэҥэлээн сүүр (уһун, иирсэн хаалбыт түүлээх ыт туһунан). ☉ Бежать, потряхивая длинной свалявшейся шерстью (о собаке)
Сиэрин эрэ ситэрэн ырдьыгынаабыта буола-буола, ыт кыбыылаах от диэки илбириҥниир. Амма Аччыгыйа
△ Илдьирийбит, тырыттыбыт таҥастаах сүүркөт, кэл-бар. ☉ Бегать туда-сюда, мельтешить в рваной одежде, лохмотьях
Хотоҥҥо уот тутан хоһулайда, Саах күрдьүһэн сарапаайданна, Илии атах буолан илбириҥнээтэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Сайын илдьириискэни бүрүнэн сырсан илбириҥнэһэллэр. М. Шолохов (тылб.)

туохт.
1. Сүрэҕэлдьээбиттии бытааннык, көһүүннүк хамнаа. ☉ Двигаться медленно, как бы нехотя
Гришалара оргууй туран дьону быыһынан аалыҥнаан, бэрт өр айаннаан остуолга чугаһаата, ааттаһардыы дьону эргиччи көрдө. Амма Аччыгыйа
Буокай оҕонньор биир кэм аалыҥнаан ааһан иһээччи. А. Сыромятникова
Лифт сүрэҕэлдьээбиттии аатын эрэ аалыҥнаан, аллара диэки айаннаан барда. С. Федотов
2. Төттөрү-таары иэрэҥ-саараҥ кэлбар; киһи хараҕын аалар курдук үгүстүк сырыт, тиэһин. ☉ Ходить взад-вперед, мельтешить перед глазами
Сахаар оҕонньор үрэх мууһугар дьара сирин ыйан биэрэн баран, быһа аалыҥнаан, мэскэйдэнэн дьонун таһыттан арахпатаҕа. В. Яковлев
Сыһыы муҥунан атыыр аалыҥныыр. Н. Түгүнүүрэп

туохт.
1. Киһи хараҕар олус түргэнник элэҥнээн, дьиримнээн көһүн. ☉ Мелькать, мельтешить перед глазами
Дьэс эмэгэтэ Дьэргэлдьийэ эргийдэ. П. Ойуунускай
Дьэргэлдьийэн көстөр дьэрэкээн ойуулаах киэҥ толоон ортотунааҕы ыстаансыйа чугаһаан кэллэ. Эрилик Эристиин
Дэбилгэннээх Лена уста, Дьэргэлдьийэ хамсыы сытта. И. Федосеев
Хаар түһэн дьэргэлдьийдэ. П. Аввакумов
2. Биир сиргэ чопчу тохтообокко сытыытык тула көрүөлээ, сүүрэлээ (харах туһунан). ☉ Быстро менять направление взгляда, бегать (о глазах)
Аттар сайыһар быһыынан …… мөхсө-тахса, харахтара дьэргэлдьийэ, кулгаахтара тэрэҥнэһэ турдулар. Амма Аччыгыйа
Бүөтүр диэн оройкомуол бүрүөтүн чилиэнэ, дьэргэлдьийбит сытыы харахтаах уол миигин кытта эмтэнэ сытара. И. Гоголев
«Үлэлиибит, үлэлиибит!»- диэт лиэкэр Сеня оҕолуу чоҕулуччу көрбүт хараҕа, мэниктээри гыммыттыы дьэргэлдьийэ түстэ. А. Сыромятникова
3. Кэлэн-баран элэстэнэн сытыы, чобуо, барыга-бары сэргэх буол. ☉ Быть деятельным, активным во всем, бойким, полным жизненной энергии
Бандьыыттарга саа тутан дьэргэлдьийэ сылдьаҥҥын бу оҕонньор соҕотох аттааҕын ытатан-соҥотон былдьаан ылбыт сурахтааҕыҥ. Софр. Данилов
Турбут-олорбут оҕо дьон одьунаастара сүүрэн-көтөн хоролдьуһан, этэн-тыынан дьэргэлдьийэн ахан эрэллэр. И. Гоголев
Матаҥныырап үөрэн-көтөн дьэргэлдьийэн кэлэн, илии тутуһан ибигирэттэ. В. Протодьяконов