суетиться, метаться в спешке, торопиться.

подвижн. от курбай = быстро носиться; метаться.

звукоподр. биться, метаться с глухим стуком (напр. о лисе в клетке, о рыбе в верше).

парен, по-жеребячьи, как жеребёнок; кулуннуу кистээ = заржать по-жеребячьи # кулуннуу мөҕүс = (или мөхсө сырыт =) метаться, извиваться от нестерпимой боли.

с. 1. (по гл. метать I) быраҕыы; ыам, ыаһын; метание копья үҥүүнү быраҕыы; метание икры рыбами балык ыаһына;2. (по гл. метаться) мөхсүү, тулахачыйыы, сүүрэлээһин.

туохт. Биир сиргэ эргичийэ, төбөҥ оройунан хойуоста түс. ☉ Кувыркаться; метаться на месте
Арай биир куобах туһахха иҥнэн баран кулаачыктанан эрэр эбит. Т. Сметанин
Тыһы бөрө төбөтүнэн хаарга кулаачыктана түстэ. АХС

1) беспокоиться, тревожиться; 2) терпеть, испытывать неприятности; попадать в беду; 3) отвлекаться чём-л., увлекаться кем-чем-л.; ырыаҕа иэдэйэн эйигин истибэтим заслушавшись песней, я тебя не слушал; дьахтарга иэдэй = увлечься женщиной; 4) диал. суетиться, метаться; торопиться; иэдэйэн аһаабакка барда торопясь, он ушёл не поевши.

сов. 1. (забраться, спрятаться) киирэн сас, киирэн кыбылын, кирий; забиться в угол муннукка киирэн сас; 2. (засориться) бүөлэн, туолан бүелэн, бүтэй; труба забилась грязью турба киртийэн бүөлэммит; 3. (начать ударяться обо что-л.) охсуллуталаан бар, охсуоланан бар, кырбанан бар; 4. (начать метаться) мөҕүс, мөхсөн бар, тартаран бар; 5. (о сердце, пульсе) мөҕүс, мөхсөн бар, тэбэн бар; сердце забилось сүрэҕим мөҕүстэ.

туохт. Туохтан эмэ (хол., кыыһыран, кыараҕас сиргэ хаайтаран) күүскэ хамсан, мөхсүөлэн, мөҕүллэҥнээ. ☉ Биться, метаться (напр., от злости, гнева)
Харытыанам бу сырыыга тулуйбата. Кыыһыран талҕаланна. И. Семёнов
Кус-хаас кэлэ илигинэ тугун сүгэн талҕалана сырыттахпыный? Хоро Бүөтүр
[Сордоҥ] Тахсар сири көрдөөн Талҕалана-лаһыйа сырыттаҕына, Кыыс кэлэн туутун Кытылга соһон ылбыта, Кырдалга таһаарбыта. П. Ламутскай (тылб.)

несов. 1. с кем (сражаться) өлөрүс, охсус, кыргыс; биться с врагом өстөөхтүүн өлөрүс; 2. обо что (ударяться) охсулун, охсуолан, кырбан; 3. (пульсировать) тэп, мөҕүс; сердце бьётся сүрэх тэбэр; 4. (метаться) мөҕүс, тартар; биться в припадке уҥан тартар; 5. перен. (добиваться чего-л.) мөҕүс, муҥнан; биться за первенство бастыыр иһин мөҕүс; 6. (иметь свойство разбиваться) үлтүрүй; # биться как рыба об лёд мууска хаайтарбыт балык курдук мөҕүс; биться об заклад уст. сакалааттас, угус, тутус.