I мест. личн. я; мин сотору кэлиэм я скоро приду; мин аххан (или аҕай) (а) уж я-то..., а (вот) я... (о тех, кто много мнит о себе); мин диэтэх киһи такой, как я (о себе —бахвалясь или шутл.-ирон.); мин санаабар по-моему; по моему мнению; мин санаабар эн алҕаһыыгын по-моему, ты ошибаешься; миигин меня; миигин илдьэ барыҥ возьмите меня с собой; миигинниин со мной, вместе со мной; миигинниин бииргэ улэлээ работай вместе со мной; миигинэн мной, мною; миигинэн тугу оҥорторуоххутуй? что вы попросите меня сделать?; миигинэн киһи бараммата ини кроме меня никого нет, что-ли (букв. наверное, мной не кончились люди — формула отказа); миигиннээҕэр в сравнении, по сравнению со мной; ону миигиннээҕэр кини билэр он знает об этом лучше меня; миигиттэн меня, у меня; из-за меня; от меня; миигиттэн ыйыппатахтара они у меня не спрашивали; ол миигиттэн тутулуктаах это зависит от меня; миигиттэн тутуллумаҥ из-за меня не задерживайтесь; миэхэ мне; ко мне; киэһэ миэхэ кэлээр вечером приходи ко мне.
II суп; бульон || суповой; бульонный; лапсалаах мин суп с лапшой; сылбаххай мин бульон; балык минэ уха; ис минэ похлёбка из потрохов; минэ барар достаточно жирный (о мясе); минэ барбат очень постный, совсем постный (о мясе); мин этэ мясо для супа, суповой набор # ис минэ киһи предупредительный, любезный, приятный человек; минин (да) таттарбат и в ус не дует; мин курдугунан кер = смотреть бессмысленными, пустыми глазами; миннэрин билсибит дьон ирон. люди, хорошо узнавшие, изучившие друг друга.

n. soup

pro. I; миэнэ pro. mine

с. солб. аат.
1. Этээччи киһи тус бэйэтин бэлиэтиир тыла. ☉ Я (личное мест.)
[Манчаары:] Дьэ, ийээ, мин Бөкө диэн сир тыатын быһа түһэн истэхпинэ, тыаҕа икки киһи биир биэни өлөрөн астыы тураллар эбит. МНН
Сарсын эн дойдулуоҥ, сарсын мин өрөгөй тардыһа, аат-сурах бы лдьаһа барыам. П. Ойуунускай
Мин х а л ҕ а н быыһынан иһиллээн турбутум. Эрилик Эристиин
2. Тардыы форматыгар туттуллар ааттар этэр киһи киэнэ буолалларын бэлиэтиир. ☉ Мой, моя, моё (в сочет. с притяж. ф. имён)
Мин аҕам, төһө да кыыһырдар, ө с к и и р б э х э т э. Н. Неустроев
Мин оҕом быйыл уон тоҕуһа. Эрилик Эристиин
Дьэ, онон, бэҕэһээ мин олоҕум быһаарыллан бүппүт. М. Доҕордуурап
♦ Мин аҕай буол (дэн) көр аҕай II
Олус өрө ыстаммакка, мин аҕай буолбакка, сытыарытык сылдьар да киһи айаҕын ииттиэ эбитэ буолуо ээ?! Л. Попов
Ону тоҕо эмиэ мин аҕай буолан, сыҥалана сылдьыахпыный. С. Е фремов. Кини кытаанах, ханнык баҕарар «мин аҕай!» дэммити булгурутар. А. Сыромятникова. Мин да ытыспар тураах сыптарыйыа — биһиэхэҕэ да үтүө кэмнэр кэлиэхтэрэ диэн суолтаҕа туттуллар. ☉ соотв. и на нашей улице будет праздник. Мин диэтэх киһи — киһиттэн эрэ уһулуччу, бэрт киһи мин баарбын (бэрдимсийэн, ардыгар оонньоон этэргэ). ☉ Я не вам чета (обычно о человеке, который всерьёз или в шутку выпячивает своё превосходство). Мин диэтэх киһи эн эрэйдээх курдук буолуом дуо? Киэҥ аймахтаах, кэтит уруулаах киһибин …… үөмэн тиийбэт үтүө ааппын үөһэ, аллара биистэрэ дьэ ааттаан кэллилэр эбээт, бадаҕа. Н ь у р г у н Боотур. Миннэрин билсибит дьон үгэрг. — бэйэ-бэйэлэрин бэркэ билсиһэр, өр кэмҥэ алтыспыт дьон. ☉ Знать как облупленного (друг друга)
Проня биһикки өр сыл табаарыстыы этибит, бииргэ үөскээбит дьон буоллахпыт, миммитин билсибит дьоммут. С. Ефремов. Мин оҕом саары чаккылаах — «бэйэ гиэнэ бэйэҕэ чугас» диэн суолтаҕа туттуллар. ☉ соотв. своя рубаха ближе к телу. Били «мин оҕом саары чаккылаах» диэбиккэ дылы, Байанай соҕуруу сылдьан, ол дойду кыырай халлааҥҥа дьулуспут үөскүлэҥ, баараҕай хатыҥнарын көрө-көрө, саныыр: «Биһиги хатыҥнарбыт ордук кэрэлэр, ордук нарыннар…» Софр. Данилов. Мин соххор, эн соххор — эн соххор, мин соххор диэн курдук (көр соххор)
др.-тюрк. бен, мен, мин, тат. мин, уйг. мэн, кум. мен

эн-мин дэһэн — эн-мин дэс (дэһис) диэн курдук (көр дэс)
Билигин оҥоруу, ыйаах күүһүнэн атын-атын буолбут иһин, былыр хаһан эрэ чугас ыаллыы буолан эн-мин дэһэн олоорпут этэ буолбат дуо? А. Софронов