1) разг. тамошний; 2) былой, минувший.

этот год; минувший год || в этом году; в минувшем году; быйыл үүнүүлээх дьыл этот год урожайный; быйыл кыһын в нынешнюю зиму.

I. прич. от пройти; 2. прил. (минувший) ааспыт; прошедшей зимой ааспыт кыпын; 3. в знач. сущ. прошедшее с. ааспыт" урукку, былыргы; забыть о прошедшем уруккуну умун; # прошедшее время грам. ааспыт кэм.

(бу + сайын ) этим лётом; минувшим лётом; быһайын кэлбитэ он приехал этим лётом.

1. даҕ. Бэрт өрдөөҕүтэ, былыр ааспыт. ☉ Давно прошедший, давно минувший, древний
   Былыргы быралыйбыт дьылларга, Урукку уларыйбыт хонуктарга Кырыктаах омуктар Кыра ыалларын Кыама суох кырган кээстэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
   Алыс, наһаа эрэйдэнэн Аралдьыйа түһээри, Былытынан сабыллан Быралыйбыт былыргыны Саныы-өйдүү сатыыра. Күннүк Уурастыырап
   Оо, арай ол быралыйбыт былыргы кэмнэргэ юкагирдар дьолго талаһыы туһунан номох ис хоһоонун өйдөөбүттэрэ итиэннэ билиммиттэрэ эбитэ буоллун даа! С. Курилов (тылб.)
2. аат суолт. Дьонуттан, дойдутуттан тэйбит, ыраах сылдьар киһи; үөрүттэн быстыбыт кыыл-сүөл. ☉ Бродяга, странник, скиталец; одинокая птица или зверь. Элийбити элиэ сиир, быралыйбыты бырдах сиир (өс хоһ.)

прил. 1. (достигший старости, старческий) кырдьаҕас; старая лошадь кырдьаҕас ат; старое лицо сирэйэ кырдьаҕас; 2. в знач. сказ, кырдьаҕас; я уже стар учиться мин үөрэниэхпин кырдьаҕаспын; 3. (давний) урукку, уруккуттан биллэр; старый парк урукку парк; старый долг урукку нэс; 4. (ветхий) эргэ; старый дом эргэ дьиэ; 5. (утративший силу) эргэ; старый билет эргэ билиэт; 6. (прежний, бывший) урукку; старый начальник урукку начальник; старый адрес урукку аадырыс; 7. (минувший, устаревший) урукку, эргэ, хаалбыт; старое время урукку бириэмэ; старый фасон эргэ фасон; 8. (старинный) былыргы; 9. в знач. сущ. старое с. урукку, эргэ; # и стар и млад оҕотуттан улуутугар тиийэ; человек старого закала уруккулуу майгыга иитиллибит киһи. старьё с. собир., разг. эргэ-урба, эргэ. стаскать сов. что таһан кэбис, тас. стаскивать несов. см. стащить 1, 2, 3, стаскать.

с. 1. (работа, занятие) дьыала, үлэ, дьарык; у него много дел кини элбэх үлэлээх; домашние дела дьиэтээҕи дьыалалар; 2. (обязанность, долг) дьыала, эбээһинэс; 3. (поступок) дьыала; вы сделали доброе дело эн үтүө дьыаланы оҥордуҥ; 4. (профессия, область знаний) дьыала, идэ; инженерное дело инженер идэтэ; издательское дело бэчээттээһин дьыалата; 5. (положение вещей, обстоятельств) дьыала, быһыы; как ваши дела? эн дьыалаҥ хайдаҕый?; вот какие дела дьэ итинник быһыылар; 6. юр. дьыала; уголовное дело хо- луобунай дьыала; 7. канц. дьыала; 8. (событие) дьыала; это дело случилось давно ити дьыала өрдөөҕүтэ буолбута; 9. уст. (предприятие) тэримтэ; он закрыл своё дело кини бэйэтин тэримтэтин саппыта; # дело укрепления мира во всём мире аан дойду үрдүнэн эйэни бөҕөргөтүү дьыалата; это не его дело ити кини дьыалата буолбатах; моё дело маленькое мин кыһалҕам кыра; главное дело кылаабынайа; говорить дело туһалааҕы эт; иметь дело с кем-л. кими эмэ кытта ороос, билсис, бодорус; это дело его рук бу кини оҥоруута; дело за вами дьыала эйигиттэн тутулуктаах; в чём дело? туох буолла?; вот в чём дело дьыала дьэ итиниэхэ; дело в шляпе разг. дьыала бүттэ, дьыала силигэ ситтэ; то и дело субу-субу, тура-тура; первым делом аан бастаан; между делом таарыйа, быыска-арыкка; на деле дьиҥнээх дьыалатыгар, дьиҥнээхтик оҥорон көрөн; дела давно минувших дней былыр ааспыт суоллар, умнуллубут суоллар; дело мастера боится погов. дьыала маастар баһылыктаах; за чем же дело стало? дьыала туохтан тутулунна?; такие-то дела! дьыала ити курду к!; быть не у дел үлэтэ суох хаал.