сущ
(мн. ч. нет)
бөллөхүнэ (бөллөҕүнэ, моруоска)

ж. моруоска (бадарааҥҥа үүнэр үрүҥ сибэккилээх ыарҕатыҥы үүнээйи; ол үүнээйи отоно).

аат., түөлбэ. Моруоска. ☉ Морошка
Табаларбыт лабыктаттан ураты кииһилэни, кунааҕы, ньааҕытыгы уктары эмиэ сииллэр. Н. Габышев
Моруосканы эбээннэр ньааҕытык дииллэр. «Чолбон»
Софья Андреевна Тууччахтаахтан ньааҕытык уга үүнэрин саҕана эрдэ барбыта. «ХС»

даҕ. Бүөргэ маарынныыр (быһыытынан). ☉ Похожий по форме на почки (животного)
Моруоска сэбирдэхтэрэ бүөрдүҥү быһыылаахтар, үксүгэр биэстии кылгас, кэтит салбахтаахтар. МАА ССКОЭҮү

туохт. Маарга кубулуй, маардыҥы буол. ☉ Превращаться в марь
[Кытыан] үрэхтэр кытыыларынан, нүөл, маардыйбыт сирдэринэн үүнэр. МСИ ССНьЫаУО
Моруоска — маардыйбыт ойуур аппаларыгар үүнээччи элбэх сыллаах от үүнээйи. МАА ССЭҮү

аат., бот. Туорпалаах маардарга муохха тэлгэнэн үүнэр кыһыл, аһыы отонноох үүнээйи. ☉ Клюква (растение)
Күлүүкүбэ экстрага битэмиин итэҕэстийиитигэр, титирииргэ туһаныллар. МАА ССЭҮү
△ Ол үүнээйи отоно. ☉ Клюква (ягода)
Буоруска, бинэгириэккэ уксуус оннугар туустаах сүбүөкүлэ суогун, хомпуокка, желеҕэ — күлүүкүбэ, сорох салаакка — лимон суогун эбэллэр. ФВН ЭХК. Сайын бүтүүтэ туундара уулаах отон, күлүүкүбэ уонна араҕас моруоска отоннор көбүөрдэринэн сабыллыбыт курдук буолар. ДСН Т

аат.
1. Намыһах умнастаах, хойуу мутукчалаах, киһи сиир эриэхэлээх бэс бииһэ үүнээйи. ☉ Кедровый стланик. Болбукта эриэхэтэ
□ Хайа сирэйигэр онон-манан үүммүт болбукталар үллэһэн олороллоро көстөр. Н. Заболоцкай
Маһын үксэ бэс уонна болбукта этэ. Н. Якутскай
Хайаларга наар болбукта үүнэр сирэ эбит. А. Кривошапкин (тылб.)
2. түөлбэ. Моруоска отоно. ☉ Ягода морошки. Ытыһын толору болбукта хомуйан аҕалбыта
□ Тууйаска толору симэн бэйэтэ болбукта диэн ааттыыр аһын аҕалбыта. Г. Васильев
эвенк. болгикта

I
аат. Балык ууһууругар ыыр сымыыттара. ☉ Икра (рыбы)
Ийэ ууларга Иһитэн кэбиспит Искэхтээх балыга …… Искэҕин ыан, Ирбэнньик ыччаты элбэттэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Оҕонньортон сүрдээх искэхтээх обургу балыгы ыллыбыт. Баһылайбыт ол балыгы астыы-үөллүү, искэҕин туустуу, лууктуу оҕуста. Амма Аччыгыйа
Кыһын кини эйигин таба этинэн, чоҥкутунан, туустаах искэҕинэн, балык өрөҕөтүнэн, курупааскы миининэн, моруоска отонунан күндүлүөн сөп. Н. Габышев
ср. тюрк. ички, ичек, ишэк 'внутренность, кишки'
II
аат., эргэр. Кыра тугу эмэ (үксүгэр көннөрү тарбаҕынан таба тутуллубаты) ытыртаран ылар сэп. ☉ Щипчики для извлечения занозы, пинцет
Аҕыйах бытык онон-манан үүммүтүн искэҕинэн үргүү турда. Болот Боотур
Оок-сиэ, искэҕинэн тардан ылар... Н. Заболоцкай
ср. тюрк. искек 'маленькие щипцы'

1. аат.
2. Сибэккитэ, силиһэ суох күөх үүнээйи, муох. ☉ Мох (лесной, водяной)
   Көҕөн көттөҕүнэ, көппөх күөрэйэр (өс хоһ.). Сыгынах төрдүн көппөҕүн анныттан, быһаҕынан мууһу көйөн ылан хачыгыраччы ыстаата. Л. Попов
   Көппөҕү тиэрэ тардан, мууһу ылан суунна. Н. Абыйчанин
3. Мас лабааларын, сэбирдэхтэрин, отлаҥха сахсархай чөмөҕө, оргула. ☉ Куча травы, листвы, веток. Оҥоло куолаҕар алта уон-сэттэ уон устуука сиэмэни хаалаан баран сиргэ түһэр, ол сиэмэлэрин уон иккилии уон биэстии устууканан көппөх анныгар кистэтэлиир. Я. Семенов
4. Туһата суох бөх, сыыс-буор мунньуллубута, оргулламмыта. ☉ Куча всякого мусора
   Кини иннигэр көппөх курдук кумааҕы харчы кыстанан сытара. И. Гоголев
   Лаабыстан уонча хаамыылаах сиргэ уга суох тимир күрдьэх, эрэһиинэ саппыкы аҥаарын уонна түүрүллүбүт боробулуоханы биир сиргэ ууран баран көппөҕүнэн саба тарыйан кэбиспит этэ. Я. Семенов. Ып-ыраастык туттан олороллоро хайы-үйэҕэ сураҕа да иһиллибэт буолбут. Бөх-сыыс, күөдэл, көппөх бөҕө буолбут. Эрилик Эристиин
5. көсп. Мөлтөх, сылбаахы, туһата суох киһи. ☉ Слабый, немощный, бесполезный человек
   [Арыгы] Күрүлүүр күүстээҕи Көппөх оҥорор Ыраас хааннааҕы Ыдьырхай сырайдыыр. Өксөкүлээх Өлөксөй
   Күөх өҥ Күүһэ-уоҕа эстибити Көппөх буола көлбөҕүрбүтү Көһүннэрэргэ дылы. С. Руфов
   Алкоголик көппөх киһиэхэ кубулуйар. ПАК ЧОС
6. даҕ. суолт. Көппөйбүт, халыҥ; сымнаҕас. ☉ Надутый, толстый; мягкий
   Бырыы сыттык, Көппөх суорҕан Туона баай, Тойон оҕонньор, Тоҕус уон Чороох туубар Лоһуор собо барахсаны Толору уган кулу даа. Саха нар. ыр. II
   Оҥхойго куһу кыстаан иһэҕин. Кус үрдүгэр …… мууһу кутуллар уонна үрүҥ көппөх муоҕунан сабыллар. Далан
   ◊ Көппөх отоно түөлбэ. — моруоска. ☉ Морошка. Быйыл көппөх отоно үчүгэйдик үүммүт. Көппөх тоҥор ыйа түөлбэ. — балаҕан ыйа. ☉ Сентябрь. Кини көппөх тоҥор ыйыгар учууталлыы кэлбитэ. Көппөх үөнэ түөлбэ. — күлгэри. ☉ Ящерица. Оҕолор көппөх үөнүн булбуттар