и. д. от түөкүннээ = плутовство, мошенничество.

и. д. от сүүлүктээ = жульничество, мошенничество.

мошенник, плут, обманщик, пройдоха || мошенничество, плутовство, обман || мошеннический, плутовской; бу туох албын-көлдьүн быһыытай ? что это за мошенничество?; албын-көлдьүн дьүһүннээх у него плутовская физиономия.

1) разг. всякая мелочь; червяк, козявка; балык көлдьүнэ рыбная мелочь; 2) бездельник || праздный; көлдьүн киһи бездельник; көлдьүн олох праздная жизнь; 3) перен. мошенник || мошенничество; көлдьүнүнэн ыл = взять мошенничеством; көлдьүн күөмэйиттэн көппүт көнө буолааччы погов. то, что исходит из уст мошенника, всегда кажется правдивым.

аат. Барыстанаары, сүүйээри кими эмэ албыннааһын, сыыһа үктэтии. ☉ Жульничество, мошенничество
Бу эн киэҥ уоругуҥ, сүөһүҥаһыҥ барыта үс дойдуну сүүлүктээһининэн булуллубута буолбат дуо? С. Никифоров
Олоххо муҥутахсыйыы, бэйэ иннин эрэ көрүнүү, уоруу, сүүлүктээһин курдук араас түктэри кэмэлдьигэ ылларан киһи үтүө мөссүөнүн сүтэрии биһиэхэ суох буолбатах. П. Аввакумов

1. даҕ. Албын-көлдьүн үктэтиилээх; оҕуруктаах уонна мындыр (өй). ☉ Мошеннический, плутовской; хитрый, изворотливый (ум)
   Сипсики албаҕа өйүнэн бэйэтэ да сабаҕалыы санаабытын Булумдьу чуолкайдаан биэрдэ дии. Л. Попов
   Атын дьон албаҕа таптала Эн хааныҥ төлөнүн сойуппут. С. Данилов
2. аат суолт. Албыннаан-көлдьүннээн үктэтии, оҕуруктаах, мындыр өйүнэн сүүйүү, албыннааһын. ☉ Мошенничество, плутовство; подвох; достижение своей цели хитростью, изворотливостью ума
   Буор көмүһү, импэрийээллэри, араас кубулҕатынан-дьибилгэтинэн, албаҕа күүһүнэн, оҕурук үктэтиинэн, сороҕор суоһуран-куттаан туран, бар дьонтон сүһүйэн ылбыттара. Л. Попов
   Арыыны итии быһаҕынан Аргыый быһан барбыттыы, Айаҕын албаҕатынан Аҕыныахтаан ылбахтыы, Сыыбырҕаата, сыыйбахтаата. Р. Баҕатаайыскай

1. даҕ. Көнөтө, истиҥэ суох, үөннээх, куулдьаҕалаах, кубулҕаттаах. ☉ Неискренний; хитрый, коварный, мошеннический
   Аттаахтан кымньыытын халыыр, Сатыыттан тааҕын талыыр, Албын-көлдьүн ыраахтааҕы Ар-бур тыла сатарыйда. Эллэй
   Кукаам, хоп-сип, холуннарыы Дьааттаах оҕо тапта дуу? Эбэтэр атаҕастаныы, Албын-көлдьүн таптал дуу? Баал Хабырыыс
2. аат суолт.
3. Чиэһинэйэ суох, кирдээх, түөкүннүү ньыманан тугу эрэ ситиһэ сатааһын, куулдьаҕаланыы, түөкүннээһин. ☉ Мошенничество, плутовство; коварство, обман
   Кини [ыт] хантан сэрэйиэй, албын-көлдьүн диэн тугун билиэхтээҕэр билбэтэх ордугун. Н. Лугинов
4. фольк. Ап-хомуһун, кубулҕат. ☉ Волшебство, оборотничество
   Туох албынынан-көлдьүнүнэн кыайдыҥ буолла? Мин киһи кубулҕаппынааҕар эйиэнэ орто. Ньургун Боотур

1. даҕ. Ононманан ньымааттаан, үктэтэн бэйэтин сыалын ситиһэр, угаайылаах, үктэтиилээх, киитэрэй. ☉ Достигающий свою цель хитростью, уловками, обманом; хитрый, лукавый
   Генерал-губернатор бэйэтэ наһаа албын-түөкэй, киитэрэй киһи этэ дииллэр. П. Филиппов
   Арассыыйа сирин иһигэр Албын-түөкэй миэрэни Атаҕар туруордуннар диэн Аҕабыыттары анаабыттара. Эрилик Эристиин
   Айахтарга, чуолҕаннарга — Албын-түөкэй аҥаардаах, Нэпман бииһин, үспүкүлээн Дэлэй барбыт эргиэнэ. Күннүк Уурастыырап
2. аат суолт. Үктэтэн, ньымааттаан, киитэрэйдээн бэйэ сыалын ситиһии; угаайылаах, үктэтиилээх, түөкүн быһыы. ☉ Хитрость, уловка, обман, мошенничество
   Кинитэ суох — бу оҕолуу аһаҕас, ыраас сүрэхтээх, албын-түөкэй диэни билбэтэх сырдык санаалаах киһитэ суох — мин бу дойдуга хайдах олоруохпун, үлэлиэхпин санаам хоппот. Софр. Данилов

I
аат.
1. Албын-түөкэй өй-санаа, албыннааһын. ☉ Мошенничество, плутовство
Таатта биир баай, кулдьаҕа, үбү-аһы сиир идэлээх интэлигиэнэ Балыкаар Уйбаанабыс Силэпсиэп ойон турда. Бэс Дьарааһын
Сэһэҥҥэ Өндүрэй кулаак, кулаак кутуруга Мэхээлэ уонна да атыттар ырылхай уобарастара ойууланар. Кинилэргэ өстөөх бары кулдьаҕатын саралыы тардар. Н. Заболоцкай
2. Албын-түөкэй өйдөөх-санаалаах киһи. ☉ Обманщик, плут
Норуоппут бука барыта кэпэрээсийэҕэ холбоһуоҕа, оччоҕо биир да чааһынай атыыһыты, баһаар кулдьаҕаларын …… көрүөхпүт, булуохпут суоҕа. П. Ойуунускай
II
аат. Үөн-көйүүр араас көрүҥэ. ☉ Разновидности насекомых
Үөнүнэн өҕүйэр, Кулдьаҕанан кулгуйар, Чиэрбэнэн тибиирэр, Тыймыытынан тыбыырар. Күннүк Уурастыырап
Биһиги киһибит Ити үөнтэн-кулдьаҕаттан Тохтоон турбакка, Толло быһыылаабакка, …… Тоҥмут хомурдуоһу, чохуну Тобугун хараҕынан холобурдаах Тоҕута кэстэ. Күннүк Уурастыырап