Якутские буквы:

Якутский → Русский

албын-көлдьүн

мошенник, плут, обманщик, пройдоха || мошенничество, плутовство, обман || мошеннический, плутовской; бу туох албын-көлдьүн быһыытай ? что это за мошенничество?; албын-көлдьүн дьүһүннээх у него плутовская физиономия.

Якутский → Якутский

албын-көлдьүн

  1. даҕ. Көнөтө, истиҥэ суох, үөннээх, куулдьаҕалаах, кубулҕаттаах. ☉ Неискренний; хитрый, коварный, мошеннический
    Аттаахтан кымньыытын халыыр, Сатыыттан тааҕын талыыр, Албын-көлдьүн ыраахтааҕы Ар-бур тыла сатарыйда. Эллэй
    Кукаам, хоп-сип, холуннарыы Дьааттаах оҕо тапта дуу? Эбэтэр атаҕастаныы, Албын-көлдьүн таптал дуу? Баал Хабырыыс
  2. аат суолт.
  3. Чиэһинэйэ суох, кирдээх, түөкүннүү ньыманан тугу эрэ ситиһэ сатааһын, куулдьаҕаланыы, түөкүннээһин. ☉ Мошенничество, плутовство; коварство, обман
    Кини [ыт] хантан сэрэйиэй, албын-көлдьүн диэн тугун билиэхтээҕэр билбэтэх ордугун. Н. Лугинов
  4. фольк. Ап-хомуһун, кубулҕат. ☉ Волшебство, оборотничество
    Туох албынынан-көлдьүнүнэн кыайдыҥ буолла? Мин киһи кубулҕаппынааҕар эйиэнэ орто. Ньургун Боотур

Еще переводы:

аҕыллайдаа

аҕыллайдаа (Якутский → Якутский)

туохт. Үчүгэй буола сатаан, өрө-сала көт. ☉ Проявлять излишнюю расторопность, бегать, суетиться, угождая кому-л.
Албын-көлдьүн Көрүнньүк атастарга Аҕыллайдаан, Арыылаах-сыалаах алааска Кубулуйа охсумуум. В. Гольдеров

чиэһинэйдээ

чиэһинэйдээ (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс. Туох да албына-көлдьүнэ суох, чиэһинэйдик тугу эмэ гын, оҥор. ☉ Поступать честно, добросовестно
[Түүлээҕи] чиэһинэйдээн, судаарыстыбаҕа туттардаххына, иһэ үлүннэҕинэ аҕыс уон солкуобайга барыаҕа. В. Миронов

арбаныы

арбаныы (Якутский → Якутский)

арбан диэнтэн хай
аата. Д. Васильев биир суол үчүгэйинэн, албын-көлдьүн тыллары, ону тэҥэ бэйэни арбаныыны туттубата буолар. С. Тарасов
Билбэтим тиһэх хоһоонум Туох туһунан буолуоҕун Киэн туттуу уонна арбаныы Киирбэтэр үчүгэй буолуо этэ. Баал Хабырыыс

кииллимэр

кииллимэр (Якутский → Якутский)

даҕ. Албын-көлдьүн, кубулҕаттаах. ☉ Хитроумный, плутоватый
Ити кииллимэр майгылаах анархыыс өйүнэн ииччэх-бааччах сананыллыбыт быһыылар-майгылар бэрт кыраттан үөскээн тахсыбыттара. Эрилик Эристиин. Эрилик Эристиин баай киһи киһиргэс, кииллимэр, сидьиҥ мөссүөнүн арыйар. Н. Тобуруокап

түөкэй

түөкэй (Якутский → Якутский)

  1. аат. Албын-көлдьүн быһыы, албас; киһи санаатын сүүйэри сатыыр, онон туһанар идэлээх киһи. ☉ Хитрость, лукавство, обман; хитрец, плут
    Байар иннигэр Уолака тугу да оҥорортон туттунан турбат, албынынан, түөкэйинэн туһанар. Суорун Омоллоон
    Туох даҕаны түөкэй, ымсыырдыы-эрэннэрии, маннык үчүгэй буолуо диэн сымыйанан көөчүктээһин наадата суох. Далан
    [Охоноос:] Үлэҕэр кыра да түөкэйи таһаарбыт буоллаххына, бэйэҕин суукка биэриэхпит. Л. Попов
  2. даҕ. суолт. Кубулҕаттаах, угаайылаах өйдөөх, албын-көлдьүн. ☉ Умеющий притворничать, мошенничать, плутоватый
    Бу Сиэнчэкээн оҕонньор күтүр, албынтүөкэй быһыытын дьон бары билэр. Н. Габышев
    Оттон түөкэй киһи Кириил Васильевиһы биирдэ эрэ олордуо, албынныа. Н. Габышев
    История сабыытыйаларыгар үтүөкэннээх уонна албынтүөкэй да дьоннор бэйэлэрин суолларын-иистэрин хаалларааччылар. ДИМ
    ср. койб. төй, дөй ‘мошенник’
айдаарый

айдаарый (Якутский → Якутский)

туохт., фольк. Тыаһаа-ууһаа, сатараа, айдаар. ☉ Производить шум-гам; ехать, собираться с великим шумом
Чэ эрэ! Айдаарыйан аттанаргын көрүөх эрэ! ПЭК ОНЛЯ II
Көмүс харчы атыылаах, мааны киһи сирдьиттээх, Тойон киһи көрүүлээх Айаннаан айдаарыйда [арыгы]. Саха нар. ыр. II
Албын-көлдьүн ыраахтааҕы, Ардайдаах тииһэ ардьаҥнаан, Алларастаан айдаарыйда, Ар-бур тыла сатаарыйда. Эллэй

ардьаҥнаа

ардьаҥнаа (Якутский → Якутский)

ардьай диэнтэн б
тэҥ көстүү. Арсан Дуолайга маарынныыр Албын-көлдьүн ыраахтааҕы, Ардьайдаах тииһэ ардьаҥнаан, Алларастаан айдаарыйда, Ар-бур тыла сатаарыйда. Эллэй
Билсии-көрсүү Мэлийээхтээтэ, Үөҕүү-хомуруу Үксээтэ, Атыытутуу Арааттанна, Ардай аһыы ардьаҥнаата. Күн Дьирибинэ
[Абааһы уола] Ардахтаах най хара тыынын Аҕыс хахсаат сата гынан Таҥнары сатыылатан, Арай субу аһаары-сиэри Ардьаҥнаан тиийэн кэлэрэ эбитэ буоллар. Күннүк Уурастыырап

уҕалдьылаа

уҕалдьылаа (Якутский → Якутский)

туохт. Албыҥҥаркөлдьүҥҥэр үктэт, албыдый, кубулдьуй. ☉ Хитрить, вилять, ловчить
Олохтон хаалбыт, хараҥа тыа дьонун араас албыннарыгар-көлдьүннэригэр үктэтэн, уҕалдьылаан саа туттарбыттар. Н. Заболоцкай
[Степан:] Эн онон-манан уҕалдьылаабакка кэпсээ. Пьесалар-1960. [Чоочо:] Тыыннаах абааһы, дьөксө эн уоскунан уҕалдьылыы, тылгынан лабаҥхалыы тураҕын, мин эйигин ээххин этитиэм. «Чолбон»

чиэһинэйдик

чиэһинэйдик (Якутский → Якутский)

сыһ. Туох да албына-көлдьүнэ, түөкэйэ суох, көнөтүнэн, кырдьыгынан (хол., эт). ☉ Без обмана, без притворства, по совести, честно
Ыраас суобаспынан чиэһинэйдик үлэлиэхпин баҕарабын. М. Доҕордуурап
Чиэһинэйдик билинэн кэбиһэриҥ буоллар, эйиэхэ бэйэҕэр да чэпчэки буолуо этэ. М. Попов
Чиэһинэйдик эттэххэ, биһиги эдэр сааспытыгар алҕастар суох буолбатах этилэр. «Кыым»

дьилбин

дьилбин (Якутский → Якутский)

аат., фольк. Албын-көлдьүн киһи, түөкүн (үксүгэр Аллараа дойду абааһытын бухатыыра). ☉ Обманщик, мошенник (обычно злой богатырь-абаасы Нижнего мира)
Онуоха айыы бухатыыра саҥара турар үһү: «Дьэ-буо... Аҥардас харахтаах абааһы уола, соҕотох харахтаах соҕуруу уола, түгэх дойду түөкүнэ, дириҥ дойду дьилбинэ, анараа дойду албына, мин диэтэх киһини атаҕастааҥҥын баран уоран-талаан кэлбитиҥ». С. Данилов
Ханна тиийэн улуу дойду урдустарыттан, дириҥ дойду дьилбиттэриттэн боҕуттан уһун уҥуоҕа урусхал буолуоҕун ким билиэй? Далан
ср. др.-тюрк. йелвин 'волшебный' (от йелви 'волшебство')